PIGS

Lissabon. Mijn laatste halte in de PIGS-trip en de hoofstad van een land dat volgens veel waarnemers tot het grootste probleemkind van de eurozone is uitgegroeid na Griekenland. Het Britse ratingbureau Fitch liet eind januari alvast weten dat een ratingverlaging voor Portugal voor dit jaar bijzonder waarschijnlijk is.

Reden? Net als in Griekenland bleek het begrotingstekort ook hier veel hoger uit te vallen dan verwacht, en net als in Griekenland vindt men ook hier de maatregelen die de regering voorstelt om dit tekort terug te dringen onvoldoende. Je kan discussiëren over de argumenten van de Fitch-analisten (die, zo verneem ik net, het hotel waar ik nu verblijf steevast als logeerplaats uitkiezen als ze naar Lissabon trekken), vast staat dat Portugal het sinds die nieuwe waarschuwing nog veel moeilijker dan voordien zal hebben op het PIGS-label van zich af te schudden.

Club Med

'Ach, analisten zoeken nu eenmaal graag opmerkelijke termen om een hele groep landen te omschrijven. Nu worden we tot de PIGS-landen gerekend, vroeger maakten we deel uit van de Club Med-groep', reageert Eduardo Catroga, de voormalige minister van Financiën van Portugal en momenteel de voorzitter van Sapec, de Belgische beursgenoteerde landbouwholding die vooral actief is op het Iberische schiereiland.

'Portugal heeft inderdaad problemen, zoals overal in Europa', vertelt Catroga me in de hoofdzetel van Sapec, vier hoog in een kantoorgebouw met zicht op de terreinen van de Wereldtentoonstelling die hier in 1998 plaatsvond.

'Maar terwijl Griekenland echt met een geloofwaardigheidsprobleem zit omdat het met de begrotingscijfers heeft gesjoemeld, hebben Portugal, en ook Spanje, dit niet. Bovendien is onze overheidsschuld met ongeveer 80 procent van het bruto binnenlandse product nog altijd een pak lager dan die van Griekenland.' 'Of die van België', vult Antoine Velge, de Belgische CEO van Sapec die mee aan tafel zit, Catroga, hem snel aan.

Terwijl wij in de hoofdkantoren van Sapec, met een prachtig zicht op de Taag, druk aan het praten zijn over de crisis, is de Portugese regering volop bezig met het uitwerken van haar noodplan om de begrotingstekorten weg te werken en de economische groei weer aan te zwengelen. Op de onderhandelingstafel liggen onder meer het bevriezen van de ambtenarenlonen en het plafonneren van de uitgaven in de publieke sector.

Niet intelligent

'Alle uitgaven zomaar begrenzen is niet echt intelligent,' meent Catroga. 'De regering moet ook duidelijk beslissen wat haar prioriteiten zijn, in welke zaken ze op de langere termijn wel nog wil investeren. Het is belangrijk om de voorwaarden voor nieuwe groei vast te leggen.'

Wat volgt is een lang exposé over hoe de Portugese economie sinds haar intrede in de EU in 1986 is geëvolueerd. En hoe ze sinds de uitbreiding van de Unie en door de globalisatie steeds duidelijker de concurrentiestrijd verloor met Oost-Europa en China.

Transitie

'Portugal is in een transitiefase, er zijn wel al positieve signalen, maar het zal nog even duren voor onze economie zich helemaal heeft aangepast aan de nieuwe situatie', besluit Catroga. Een korte stilte volgt. En dan plots neemt hij mijn arm vast: 'Weet je, deze crisis is iets positief!', barst hij uit.

'Nu beseffen alle belangrijke politieke partijen dat we volop moeten investeren in vernieuwing, in nieuwe sectoren waarmee we onze concurrentiekracht kunnen versterken. Vroeger was dat niet het geval. En bovendien kunnen we nu bijna niet anders. Zonder de financiële crisis hadden we immers vrij gemakkelijk weer schulden kunnen aangaan om ons uit de nood te helpen. Maar nu zijn de kredietmarkten opgedroogd. Nu zijn we wel verplicht om na te denken op welke manier we moeten investeren in de toekomst.'

Pieter Suy