Werken én beleggen in een genetwerkte economie

De VS worstelen niet alleen met de vraag wanneer de overheidsschulden een niveau bereiken dat hun rol van wereldmacht in gevaar komt. Een andere vraag, die niet helemaal los kan worden gedacht van de eerste - is in welke mate de werkloosheid blijvend is. 

The Economist stelde de vraag aan een aantal economen, en de antwoorden zijn ook interessant voor West-Europa.

Ik som een paar opvallende elementen uit het debat op, maar ik raad aan de discussie op The Economist te lezen.

• Dat de werkloosheid hoog is na een diepe recessie, is op zich normaal. Bovendien blijft de werkloosheid na zo'n recessie nog een tijd stijgen.
• De recessie volgde op het uiteenspatten van de krediebubbel. Sectoren zoals bouw en banken geraakten opgezwollen door die bubbel en dit wordt gecorrigeerd (lees: werknemers moeten op zoek naar andere sectoren en activiteiten).
• In de klassieke industrie is er druk op de werkgelegenheid door de globalisering en de automatisering.
• Er is meer vraag naar mensen die hoog opgeleid zijn (gezondheidszorg, rechten, programmeurs en ingenieurswerk op hoog niveau), maar ook naar mensen voor jobs waar weinig opleiding voor nodig is en die moeilijk in het buitenland kunnen worden gedaan (kuisen, kinderopvang... )
• Er zijn culturele elementen die de aanpassing pijnlijker en moeizamer maken: de typische industriejobs waren vaak mannenjobs, in de nieuwe situatie worden vrouwen vaker de belangrijkste kostwinner in het gezin.
• Door de crisis en ook daarvoor al werd het onderwijs onvoldoende gericht op het verwerven van capaciteiten die mensen inzetbaar maken in het bovenste deel van de arbeidsmarkt.

Iets in een heel andere stijl nu, maar het gaat over jobs en onderwijs:

Brengt onderwijs dan het antwoord op de problemen van de arbeidsmarkt? Niet automatisch. Mark Thoma op Economist's View heeft er kritische kanttekeningen bij, en lees vooral ook de reacties op zijn post. Maar terug even naar onze video. De kinderen in die video zullen voor een goed deel jobs doen die, op dit moment, nog niet eens bestaan. Of het zullen jobs zijn in een heel andere context.

Denk bijvoorbeeld aan de programmeur die tijdens zijn opleiding dacht voor een groot bedrijf te gaan werken als hoger opgeleide bediende, en die nu van thuis uit games maakt voor het mobiele Apple of Android platform.

Misschien dat niet enkel (voor een groot deel) afscheid moet worden genomen van het beeld van de arbeider in blauwe werkkledij die in een grote fabrieksruimte werkt, maar ook van het beeld van de bediende die zijn 9-tot-5 job doet in een grote strak georganiseerde kantooromgeving.

Niet dat die jobs totaal zullen verdwijnen, maar mits de nodige creativiteit en geholpen door een goede opleiding zou het wel eens kunnen dat steeds meer mensen éénpersoonsbedrijven worden, die het beter doen dan wanneer ze een klassieke werknemer zouden zijn.

Tegelijk is dit een kwestie voor beleggers: welke sectoren varen wel bij zo'n ontwikkeling naar een toekomst die wordt gekenmerkt door grote sectoren met genetwerkte éénpersoonsbedrijven? Zijn dit sectoren waar u kan in beleggen?

Momenteel zijn beleggingen in dat soort toekomst volgens mij indirect mogelijk via de platformen waar nieuwe werk-ecosystemen gebruik van maken: Apple (voor de iPhone, iPod, iPad omgevingen), Google (Android), al mogen we ook Nokia en Microsoft niet te snel afschrijven. Ook Facebook kan worden beschouwd als zo'n platform, maar het bedrijf is (nog?) niet beursgenoteerd en de financiering verloopt via fondsen en venture kapitalisten.

Disclaimer: dit is geen beleggingsadvies. Ik spreek me niet uit over de waarderingen, en de genoemde beursgenoteerde bedrijven hebben een veelheid aan activiteiten die niet allemaal te maken hebben met hun rol als "platform".

Hoe ziet u de toekomst van de arbeidsmarkt? Ziet u ook investeringskansen in een nieuwe, genetwerkte economie, en waar concreet ziet u beleggingsmogelijkheden?

Roland Legrand