Het einde van de beurs is nabij

De aandelenbeurzen hebben eeuwenlang een vitale rol gespeeld in de economie. Maar vandaag lijkt hun rol uitgespeeld. Nu steeds minder bedrijven voor de beurs kiezen, is de rol van de beurs als brug tussen spaarder en ondernemer in gevaar. Dat zegt de Britse krant Financial Times maandag in een paginagroot verhaal over de krimpende beurzen en de verwoestende gevolgen voor de efficiënte marktwerking. Een must-read voor eenieder die de beurs een warm hart toedraagt. En ook voor wie dat niet doet.

Dat de anti-kapitalistische Occupy Wall Street-beweging haar tenten voor de New York Stock Exchange opzette, is niet toevallig. Ook de Londense 'afdeling' van de 'Occupy'-beweging koos met St-Paul's Cathedral een plek vlakbij het hoofdkwartier van de London Stock Exchange. In continentaal Europa demonstreerden de 'indignados' voor symbolische gebouwen zoals het Brusselse beursgebouw. De beurs is voor de misnoegden het symbool bij uitstek van het kapitalisme, het speeltje van de rijkste '1 procent' van de bevolking.

Maar de beurs wordt niet alleen van buitenaf onder vuur genomen, schrijven drie journalisten van Financial Times. Een aantal evoluties binnen het financiële landschap maakt dat de beurs in snel tempo zijn relevantie kwijtspeelt.

Een zorgwekkende trend is dat steeds minder bedrijven voor de beurs kiezen door het belabberde marktklimaat. In 2011 trok bijna de helft van de ondernemingen uit Europa die een beursgang hadden aangekondigd, zijn plannen weer in. In de VS was dat één op drie. In België hoeven we maar te denken aan de afgeblazen beursintroductie van chemiebedrijf Taminco. De laatste geslaagde beursintroductie in Brussel, Movetis, dateert van het voorjaar van 2009. Movetis is intussen al van de beurstabellen verdwenen. Net als NPM, Metris, Mitiska, Moustier en Omega Pharma binnenkort. De Brusselse beurs telde sinds 1871 nooit minder bedrijven.

Efficiënt

Die trend is echter niet typisch Belgisch (al is de toestand in Brussel bijzonder schrijnend). Wereldwijd verliest de beurs haar functie als financieringsvehikel. De ondernemers van vandaag zoeken naar alternatieve financieringsbronnen, buiten de beurs en de banken. Maar die bloedarmoede brengt de efficiënte marktwerking in gevaar. Met nefaste gevolgen voor de toekomstige beursreturns, waardoor nog minder ondernemers voor de beurs zullen kiezen. Een vicieuze cirkel. Zowel in de VS als in het VK onderzoeken de beurzentoezichthouders hoe ze die vicieuze cirkel kunnen doorbreken.

Dat de beurzen hun aantrekkelijkheid verliezen, is deels hun eigen schuld. Beursgiganten zoals NYSE Euronext en Deutsche Börse lijken niet meer geïnteresseerd in het aantrekken van vers bloed. Daar valt immers bitter weinig mee te verdienen. Met hogere tarieven voor de kleintjes duwen ze bovendien nog meer bedrijven van de tabellen. In de plaats kiezen ze andere prioriteiten zoals de lucratieve handel in afgeleide producten. Maar daarmee heeft een gewone belegger geen uitstaans.

Maar ook de ondernemingen zelf dragen een deel van de schuld. Althans dat menen een aantal grote investeerders. Zij stellen dat ondernemingen met te hoge verwachtingen naar de beurs trekken, daarin gesteund door private equitygroepen die met een beursgang via de kassa willen passeren. In België lijken Taminco en luierfabrikant Ontex in dat plaatje te passen.

Hoe het verder moet met de beurs is een open vraag. In België sturen vele beleggers aan op een tweede Cooreman-De Clercq, de wet uit de vroege jaren '80 die beleggen fiscaal aantrekkelijk maakte voor beleggers en die bedrijven met fiscale stimuli naar de beurs trok. Maar het lijkt me onwaarschijnlijk dat België zich zo aan een wereldwijde trend zal kunnen onttrekken.

Verdommen

Ook ik weet niet direct een oplossing voor de beursarmoede. Maar het zou al een goed begin zijn mochten onze politici niet telkens over de beurs spreken als een plaats voor speculanten. (Hallo, Ingrid Lieten?).  Mocht formateur Di Rupo beleggers niet louter beschouwen als een manier om het gat in de staatskas te dichten. En mocht de liefde voor beurs en bedrijf bij wijze van spreken met de paplepel bij de Belgische jeugd zou worden ingegoten. Alleen dan kan de beurs uit haar verdomhoekje geraken.