Waldorf

Money, money, money. Het draait allemaal om geld, nog meer in 2011 dan in de jaren 70 toen de Zweedse supersterren van ABBA lamenteerden: 'I work all night, I work all day, to pay the bills I have to pay'.

Abba Lerner had over geld veel interessantere dingen te vertellen dan ABBA. Toch kennen weinigen de Russisch-Joodse bohemien, die volgens vele experts de Nobelprijs Economie had moeten winnen. Was het omdat hij teenslippers droeg of omdat zijn standpunten nogal controversieel waren?

Zijn beroemdste bijdrage aan de economie is zijn paper 'Functional Finance and the Federal Debt.' Het begint zo: 'Met uitzondering van de noodzaak een oorlog te winnen, is het uitschakelen van de economische onzekerheid de belangrijkste taak van een maatschappij'.

Want als we daar niet in slagen, is een volgende oorlog onvermijdelijk. Dat ze dat goed in hun oren knopen, op de directieverdieping van de Europese Centrale Bank (ECB).

Hoe doe je dat: de economische onzekerheid uitschakelen? Houd het simpel, was Lerners motto. De overheid moet haar financiële politiek afstemmen op de beoogde resultaten, niet op ideologische beschouwingen en populaire doctrines als 'gezonde overheidsfinanciën'.

Dat een evenwichtige begroting altijd te verkiezen zou zijn boven tekorten, dat de schuldgraad van een land problematisch kan zijn als die in de miljarden loopt, is allemaal larie, poneerde het aparte genie. Controversieel was Lerner wel.

De overheid moet de totale uitgaven van haar maatschappij controleren. De mate waarin de overheid uitgeeft, schulden aangaat of terugbetaalt, of belastingen heft, moet netjes worden afgewogen om zowel werkloosheid als inflatie te mijden.

Als bedrijven en gezinnen minder uitgeven, moet de overheid meer uitgeven. En als ze zich in de schulden steekt om dat evenwicht te behouden - meestal in gure economische tijden - moet dat maar. Voor gezinnen of bedrijven kunnen schuldenbergen ongezond en zelfs dodelijk zijn, maar niet voor overheden: ze kunnen naar believen eigen geld drukken en kunnen dus niet failliet gaan.

Na een poos zal het publiek wel weer meer uitgeven. Dan kan de overheid de belastingen verhogen om inflatie te voorkomen. De extra inkomsten dienen dan voor de afbouw van de schulden. Kinderspel!

Toen kwam de euro. En met de euro, de overdracht van de geldpersen aan de ECB. Sindsdien kunnen overheden failliet gaan, als de ECB njet zegt.

Ziedaar de kern van het Europese probleem: de ECB zou al lang à volonté geld persen in deze omstandigheden, zoals de centrale banken in de VS en het VK dat doen voor hun natie. Maar sommigen in de eurozone verzetten zich, in de overtuiging dat ze dat niet nodig hebben.

In feite leert Abba ons dat een muntunie niet kan zonder een begrotingsunie. Nu we toch met een muntunie zonder begrotingsunie zitten, zijn er twee mogelijkheden: of we maken er een begrotingsunie van met een centrale geldpers voor iedereen - en die geldpers begint deze week al te draaien. Ofwel vindt de muntunie voor het jaareinde haar Waterloo.

In Waldorf bespreekt Pierre Huylenbroeck dagelijks een stukje economische actualiteit.