Debat nummer 16

En toen waren ze nog met vijf.

Jon Huntsman staakte zijn race die er nooit echt een werd, ook niet toen het woord 'Huntsmania' opdook een dag voor de primary van New Hampshire. Dat zogenaamde momentum materialiseerde zich nooit echt, hoe veelbelovend hij als kandidaat ook was, ooit. Huntsman sprak formeel zijn steun uit voor Romney, maar dat was vooral niet van harte. Een week geleden was Romney in de ogen van Huntsman nog 'volstrekt onverkiesbaar', nu is hij de 'enige kandidaat die in staat is om Barack Obama te verslaan.'

Huntsman noemde Romney één keer in zijn afscheidsspeech, en Romney was niet eens aanwezig. De campagne van Huntsman moest zich haasten om al het negatieve materiaal over Romney van zijn site en youtube-kanalen te halen. Dus het kwam allemaal nogal gekunsteld over. Er wordt gefluisterd dat Huntsman nu zijn teen in het water stak om in 2016 (als Obama dit jaar wint) er echt voor te gaan. Maar dan zal hij het toch over een andere boeg moeten gooien. Of hij krijgt een post in een regering-Romney natuurlijk.

Maar goed, met vijf nog. En die overblijvers debatteerden maandagavond in Myrtle Beach, South Carolina voor een zestiende keer al in deze campagne. Samen met het debat van komende donderdag zijn het de kansen bij uitstek voor wie niet Mitt Romney heet om zich in de peilingen omhoog te werken, ten nadele van de leider en topfavoriet. Zaterdag is de primary van South Carolina. Wint Mitt na Iowa en New Hampshire een ongeziene drie-op-een-rij, dan is het voorverkiezingsseizoen wellicht vroeg afgelopen.

Toen vier jaar geleden op precies dezelfde plek en dag (Martin Luther King Day) een debat plaatsvond aan Democratische kant, ook zes dagen voor de primary, werd dat een memorabele boksmatch tussen Hillary Clinton en Barack Obama. De verwachtingen waren met andere woorden hoog.

De avond was levendig, met enkele vonken, maar bracht zelden het gehoopte vuurwerk. Santorum en Gingrich probeerden Romney in een hoek te drijven - over stemrecht voor gevangenen, zijn belastingaangifte, zijn verleden bij private-equitygroep Bain - en kregen daarbij het opgenaaide publiek in South Carolina achter zich. Romney moest bijwijlen zoeken naar zijn betoog, maar werd uiteindelijk onvoldoende aan het wankelen gebracht om van een verlies te spreken.

Deze passage helemaal in het begin was het moeilijkste moment van de avond voor Romney:

 

Wel gaf hij toe dat hij zijn belastingaangifte mogelijk publiek zal maken in april, iets waar zijn tegenstanders achterzitten. Maar dat was voorwaardelijk. Romney kon trouwens andermaal profiteren van de versnippering tussen zijn achtervolgers, zoals toen Santorum in de clinch ging met Ron Paul.

Die laatste beleefde geen al te gelukkige avond. Zijn pleidooi voor een terugtrekking van alle troepen en sluiting van alle militaire bases in het buitenland werd door het diepconservatieve publiek op boegeroep onthaald. Toen Paul claimde dat de VS meer informatie uit Osama Bin Laden hadden moeten halen in plaats van hem koudweg af te maken, ging het publiek luidkeels tekeer. Romney en Gingrich pikten in: 'Vijanden van Amerika? Kill them.'

Newt Gingrich speelde het handigst met het publiek, met argumenten voor minder overheidssteun voor werklozen en de beschrijving van Obama als een 'food stamp president'. Maar ook de immer populistische Perry, die zijn laatste kansen grijpt in South Carolina en zonder goed resultaat zaterdag meer dan waarschijnlijk opgeeft, beleefde een begenadigde avond.

Perry tekende wel voor de wereldvreemdste uitspraak van de hele uitzending. Gevraagd of Turkije nog wel thuis hoort in de NAVO, antwoordde Perry dat een land 'dat geleid wordt door islamistische terroristen' geen plaats heeft in de NAVO. De moderatoren van Fox News en The Wall Street Journal lieten betijen, net als de vier andere kandidaten.

Op het einde van het debat kwam de omstreden campagnefinanciering ter sprake. Romney deed zijn beklag over de McCain-Feingold wet die de financiering regelt. 'McCain-Feingold is een ramp', fulmineerde Romney, terwijl Gingrich instemde. McCain, dat is dezelfde John McCain die pas zijn steun uitsprak voor Romney. Maar het is maar de vraag of ook dat van harte was.