Is Zwitserland moslimvijandig ?

Zwitserland zorgt voor wereldwijde Schlagzeilen, kopte mijn favoriet gratisblad 20 minuten deze maandag. Het zal dus wel niemand ontgaan zijn, het volgende komt in de Zwitserse grondwet te staan:

Art. 72 Abs. 3 (neu)
3 Der Bau von Minaretten ist verboten.

Ik kan bij mijn landgenoot niet achterblijven. Tegen de peilingen en de verwachtingen in stemde 57,5% voor, bij een zeer hoge deelname van 53,4%. De gemiddelde opkomst ligt normaal rond de 44%. De peilingen zaten tussen de 30 en 40% ja. Wat is er gebeurd ? Aangezien het onderwerp heel emotioneel is (het ging al lang niet meer om een bouwtechnische kwestie), en velen een niet altijd even onderbouwde maar wel snelle interpretatie naar voor brengen, is het zinvol ter objectivering de cijfers te bekijken. De kantonale statistieken die vandaag gepubliceerd werden, wijzen erop dat de voorstanders van het verbod sterker gemotiveerd waren om te gaan stemmen, wat versterkt werd door het licht miezerige weer, en dat de tegenstanders ervan uit gingen dat het voorstel toch wel door de anderen zou worden weggestemd. De andere twee onderwerpen en de Regierungsratsitz (kantonaal parlement) waren ook niet de moeite om te gaan stemmen. Hier het kaartje voor het kanton Zürich (bron: Tagesanzeiger), waar 51,8% voor stemde.

In het midden onderaan ziet u de Zürisee, met Zürich-Stadt aan de noordelijke tip. De determinerende factoren waren inkomen en de al dan niet stedelijke levenswijze. In de stad en rondom de Zürisee (waar de grond- en huurprijzen het hoogst zijn) is meestal neen gestemd (rood). Die andere rode vlek is de stad Winterthur (de kleurenschaal is een beetje misleidend, in de lichtrode gemeenten heeft het verbod het meestal nipt gehaald). De landelijke gebieden, waar ook de opkomst het hoogst was, hebben overweldigend voor gestemd. Dezelfde tendenzen zijn er op nationaal niveau, waar het stedelijke kanton Genève, de andere grote steden Basel, Bern en Zürich en de tolerantere Romandie tegen stemden, en de  landelijke gebieden voor. Uitschieters bij de voorstemmers zijn het oerconservatieve Appenzell-Innerrhoden (waar de laatste vrouwen in Europa pas in 1991 stemrecht kregen) en het italiaanstalige Ticino (waar men zich cultureel graag aansluit bij de taalgenoten in het zuiden).

Door alle islamofobische en godsdienstvrijheidlievende emoties is het moeilijk een genuanceerde mening te vertegenwoordigen. Ik vond het initiatief overbodig, een vorm van extremistische misleiding zelfs om de echte (financiele en technisch moeilijke) issues te verbergen; maar ik ben wel van de directe democratie overtuigd, die ik beter vind dan ons eigen representatief systeem. De befaamde kloof tussen samenleving en politiek is kleiner, het debat is open, en velen nemen scherp stelling en brengen hun argumenten. De mentaliteit is "besturen en wetten maken doen wij zelf", heel anders dan de belgische idee van "wij stemmen en daarna doen de politiekers wat ze zelf willen". Mogelijk zal er nu een initiatiefcomité opstaan om het verbod weer af te schaffen. Daar zal dan wel nog zeker anderhalf jaar overheen gaan, het systeem werkt traag. Ondertussen kan het verbod ook in Straatsburg onder vuur komen en worden de al dan niet financiele relaties met de moslimwereld bemoeilijkt.

De buitenlandse kritiek helpt echter niet. De moraliserende vingertjes en vooral de overtrokken reacties werken eerder averechts, de Zwitsers zijn van hun eigen politiek systeem overtuigd en vinden dat politici die representatief of indirect gekozen werden, maar half zoveel recht van spreken hebben als de stem van het volk. Enige terughoudendheid zou beter zijn, ook dat is in de Zwitserse mentaliteit ingebakken.

Antwerpen, Appenzell en Wien

Een bijzondere parallel met Antwerpen dit weekend, en een tip waar u misschien nog iets aan heeft. Niet alleen werd ook hier de Zürimarathon gelopen. Het traject ging eenmalig door de nieuwe Uetlibergtunnel, een stuk van de Westumfahrung en het sluitstuk van de ring rond Zürich dat op 4 mei opengaat. De Belgen die deze zomer naar het Engadin rijden, zullen er pakweg een half uur eerder zijn, en wij zijn verlost van het snelwegverkeer dat nu nog door de stad rijdt. Er werd al sinds de jaren 60 over gesproken, een paar referenda en volksinitiatieven werden eraan gewijd en in 96 is men uiteindelijk beginnen bouwen. De opening ging gepaard met een groot volksfeest, met barbecue vanzelfsprekend. Misschien raakt de Oosterweelverbinding ook nog wel eens af, en is dit tegen dan een leuk idee voor burgemeester Janssens.

In de rubriek merkwaardig: de Landesgemeinde van het halfkanton Appenzell Innerrhoden heeft het naaktwandelen in de lokale bergen verboden en met openbaar handopsteken een wet aangenomen die een boete van 200 Frank oplegt, aangezien de geklede wandelaars van het fenomeen niet gecharmeerd zijn. Dit ondanks het feit dat de Appenzellerinnen sinds 1991 als laatste kanton mee mogen stemmen (en de meeste wandelaars mannen zijn). De reclamejongens van een paar merken hadden hun  gefundenes Fressen duidelijk al voorbereid, ze waren er heel snel bij ("kort op de bal", zou erover zijn, vrees ik). Wordt vervolgd, aangezien de nationale naaktwandelaarsvereniging al aankondigde dat ze de proef op de som nemen tot het daadwerkelijk tot boetes komt. Het ziet er mij persoonlijk toch een beetje te fris uit, ik hou het voorlopig bij gekleed.

En een kleine aardbeving in Zürich : Wenen heeft ons voorbijgestoken als wereldbeste plaats om te leven. Het culturele aanbod schijnt in de Donaustad beter te zijn dan aan de Limmat, en een betaalbare woning vinden gemakkelijker. Naar wat ik hoor zal de laatste factor wel doorslaggevend zijn. Een apartementje zoeken heeft hier namelijk veel weg van een sollicitatiegesprek, en voor elk plekje dat vrijkomt zijn er meteen tientallen kandidaten. De besten huizenjagers gaan de krant oppikken in het station om 6:30, waar ze het eerst in de rekken komt, en dan direct bellen voor een afspraak. Daar heeft de crisis nog niets aan veranderd.

aprilvogels in der sjwids

De nationale dienst voor toerisme, het best bekend als myswitzerland.com heeft in een met Zwitserse precisie uitgekiende actie gisteren 1 april de zomercampagne op gang getrapt.

In de al even nationale media werd een oproep gelanceerd om vogeldrek van de bergen te komen poetsen, dankbaar gebruik makend van de vele stereotypes over Zwitserland: schoonmaakgek, milieuvriendelijk, hoge kwaliteit, georganiseerd, verontwaardigd zijn en er met een groepje zelf iets aan doen (de onmiskenbare invloed van de directe democratie) en natuurlijk is ook de Matterhorn van de partij. Vrijwilligers konden zich gisteren melden, en probeert u gerust ook later nog de wedstrijd. Het filmpje is typisch Zwitserse humor (tongue in cheeck, zie eerdere post, en let vooral op het Sjwidserduutsj in de laatste 20 seconden dat zo charmant is. In het begin van het filmpje wordt meestal "Sjwidserhochduutsj" gesproken, dat is zoiets als VRT-Nederlands dat toch nog net even anders klinkt als dezelfde taal in noordelijker streken, maar er zijn ook een paar acteurs die het niet kunnen verstoppen, "mer händ es Problem").

Geen aprilvis maar aprilvogels. Und der Rigitalstock ? Ach man :-)

Het geld rammelt van het bibberen in Zürich

Grüezi mit'enand. Volgens mijn zus Daniëlle wordt hier vanuit Zürich te weinig geblogd. Bij deze probeer ik iets op te halen. Grüezi Daniëlle.

Alles wat een beetje naam en faam heeft in financieel Zwitserland gebeurt hier in Zürich stad of kanton: UBS, Credit Suisse, Swiss Re, mijn eigen werkgever Swiss Life, de Swiss Exchange, ZFS, een beetje verder in Winterthur, u raadt het al ... AXA.

Voorlopig heet het nog AXA-Winterthur, maar als ze heel eerlijk zijn geven ze gewoon toe een tweede keer geschokt te zijn toen de Fransen hier iets serieus overnamen nadat eerst al Swiss Airlines in Lufthansa Süd omgetoverd werd. Maar goed, nu onze eigen Sabena uiteindelijk Lufthansa West zal worden, kan ik daar niets meer over zeggen. Het ontbreekt er nog aan dat een of andere Italiaanse firma in Ticino iets overneemt voor we ons echte Europeanen zullen voelen, maar goed, we wijken af.

Wie niet op een andere planeet geleefd heeft, weet dat de meesten behoorlijke minwaarden op hun asset portfolios hebben geboekt. Ons jaarresultaat is nog licht positief, zoals deze week aangekondigd, dankzij uitzonderlijke opbrengsten uit de verkoop van bedrijfsentiteiten (o.a. Swiss Life België en Zwitserleven in Nederland). Tussen twee haakjes is het operationeel resultaat is nog nooit zo goed geweest sinds iedereen van de schrik zijn bankfondsen in een verzekeringsproduct met garanties onderbrengt en de bedrijfseigen pensioenfondsen door de afwaarderingen massaal in onderdekking geraken. Zekerheid is plots weer sexy.

De koersen van bovengenoemde goede huisvaderaandelen scheren historische laagten. Volgens de "20 Minuten" is de voormalige UBS CEO Marcel Ospel in zijn eigen golfclub niet meer welkom, onder de kop "der Ospel sagt nicht mal alle Grüezi", of had dat met de nog snel meegenomen bonus te maken ? Er werd snel gereageerd: UBS heeft nu een bonussysteem met een ingebouwde claw-back, als blijkt dat de behaalde resultaten van de heren managers op lange termijn niet duurzaam zijn. Dingen openlijk debateren en goed organiseren, daar zijn we in Zwitserland erg goed in. De reputatie van een gevallen engel nog eens met de grond gelijk maken ook. Plots kent niemand de arme hmhm man nog.
 

Voor mij als geïnteresseerde beursamateur is het moeilijk te verstaan waarom een bedrijf met 6,6 Milj. CHF eigen middelen, een schitterend operationeel resultaat, een statutaire solvabiliteit van 175% en een asset portfolio die naar 1% stocks gereduceerd werd, er op de beurs maar 2 Milj. waard is. Misschien kan iemand dat hieronder even uitleggen, anders heb ik u zojuist een goede tip gegeven (SLHN.VX).

Enfin, tot hier niets bijzonders dat in de rest van de wereld ook niet gebeurt, dus dat stelt mij en de Zwitsers nog enigszins gerust. De onrust kwam hier tot aan de Zürcher Unruhen meestal van buiten. Wanneer een probleem geïmporteerd werd, vinden de Zwitsers het al automatisch minder erg. Elke Zwitser is er namelijk diep van overtuigd, Zwitserland is degelijker, conservatiever, traditioneler enz. dan zijn Europese buren. Een ingevoerd probleem zal dus wel niet lang blijven hangen. Die illusie houdt voorlopig nog even.

Wat hier wel grote verontwaardiging uitlokt, is dat de socialistische buurrepublieken (i.e. alle buurlanden met een doorsnee belastingvoet van meer dan 25%, zowat heel Europa dus) er kennelijk op uit zijn het Zwitserse bankgeheim te breken. Zo wordt de Duitse Minister van Financiën Peer Steinbrück, die hier sowieso sinds de LGT-affaire als de duivel afgeschilderd wordt, ervan beschuldigd op de EU-top in Berlijn deze week het nodige contra-lobbywerk geleverd te hebben om Zwitserland bij de G20 binnenkort in Londen buiten te houden. Onder andere de hervormingen in het internationaal financieel systeem en de houding tegenover zogenaamde belastingoasen staan op het programma. Zo werd het lobbywerk van Zwitserland bij Gordon Brown op het World Economic Forum eind januari, waarvoor Davos elk jaar een weeklang geblokkeerd wordt en een collega hier opgeroepen werd voor zijn Wiederholungskurs, teniet gedaan.

Tegelijkertijd wordt openlijk de vraag gesteld of de nieuwe CEO van UBS (die er dus nog maar pas zit - waar hebben we dat nog gehoord) en de Verwaltungsratpräsident niet beter opstappen. De reden daarvoor is ditmaal niet de beurskoers van de grootste Zwitserse bank, wel dat men snel snel, weliswaar na afspraak met de regering en de FINMA  (de Zwitserse CBFA - de voorzitter is een ex-UBS topman) de Amerikaanse IRS de gegevens van zo'n 300 klanten prijsgegeven heeft. De Zwitserse bankenwet (strafrecht !) voorziet daarvoor gevangenisstraffen tot 3 jaar. Daar wordt ook in de tekst van mijn contract nog eens uitdrukkelijk op gewezen (Zwitserse cultuur weet u nog).

Ondermeer dat is dus de inzet van het juridisch getouwtrek dat nu ongetwijfeld zal volgen, zowel in de VS aangezien de IRS de gegevens van nog eens 52000 klanten opeist, als in Zwitserland zelf.

Met de vermogende Amerikaanse klanten werd in een geheimtaal gecommuniceerd - waar hebben we dat nog gehoord ? De kleuren staan voor de munteenheid, de naamwoorden voor de bedragen. Een blue nut bijvoorbeeld, betekent 250 M GBP.

Het geld rammelt van het bibberen. Wie in de Bahnhofstrasse goed luistert, kan het horen. Dat het bankgeheim zou kraken, is namelijk iets dat veel Zwitsers beangstigt, zelfs al wordt er stoere taal gesproken.

Richten .. Feuer

In Zwitserland bestaat de legerdienst nog. Het leger is een georganiseerde militie: alle 20-jarige mannen worden opgeroepen voor 15 weken rekrutenschool, daarna is er tot de leeftijd van 32 jaarlijks nog de herhalingscursus van 3 weken.

Na zo’n WK (Wiederholungskurs) gebeurt het dat je op zondagavond twintigers, soms dertigers, in militaire uniforms ziet in de stations die weer naar huis keren. Het merendeel van mijn mannelijke collega’s is dan ook militair geweest, de jongsten zijn het nog steeds, en zoals in België is ICT vooral een mannenwereld (ik beperk me tot de vaststelling, over de oorzaken en de gevolgen misschien een andere keer).

Bovenop de WK’s zijn er nog regelmatig schietoefeningen; de jongens kunnen er al vroeg mee beginnen: binnen twee weken hebben we in Zürich Knabenschiessen. Het zijn de Knaben die schiessen, voor alle duidelijkheid. De militieleden bewaren hun geweer thuis, samen met 24 verzegelde patronen. Wat voor veel politieke debatten zorgt aangezien elk jaar een aantal van deze jongelui het materiaal in bruikleen op zichzelf en/of hun omgeving inzetten in uiterste wanhoop.

Zelf heb ik geen legerdienst gedaan, aangezien dat een goed jaar voor ik afstudeerde afgeschaft werd. De militaire opleiding laat zich in de bedrijfscultuur voelen. Voor veel taken en doelstellingen zijn er slanke processen en gemene regels. Voor mij is dat behoorlijk wennen, aangezien een dosis creatieve chaos tot voor kort tot mijn Brusselse werkstijl behoorde.

Vergaderingen beginnen ook ondanks de tegen elkaar aangeplande Outlook-uitnodigingen [1] op tijd. Alle projectdeliverables worden ofwel op tijd geleverd, ofwel met tegenzin op voorhand verschoven. Daarna start de kwaliteitsreview: u heeft exact 5 werkdagen de tijd om opmerkingen te geven, schriftelijk en in een voorgedefinieerd formulier, zoniet keurt u automatisch goed. En u moet wel een goede reden hebben voor u een vergadering rond het thema belegt.

Met vakantie ? U zorgt voor een plaatsvervanger. Vijf werkdagen later is de deliverable definitief, en worden alle beslissingen die erin vervat zijn onverbiddelijk uitgevoerd. Zou bij de uitvoering blijken dat het plan toch niet zo verstandig was, is dat meestal jammer maar helaas. En dat principe houdt niet op bij de bedrijfsgrenzen, maar wordt ook tegenover klanten doorgetrokken.

Businessbrieven bevatten standaard een waarschuwing voor de gevolgen van het niet opvolgen van de processtappen die de klant worden gevraagd. Meldt u zich niet op tijd aan bij het vreemdelingenbureau ? Ook goed, maar denk eraan u betaalt de kosten voor de herinneringsbrief. Wenst u een breedbandverbinding ? Dat installeren we graag voor u, maar als u de modem niet achterlaat bij vertrek, rekenen we de kosten aan. Kunt u daar even voor ondertekenen ?

Als u uw zoon of dochter te laat afhaalt in de Kindergarten, wat de meeste tweeverdieners al eens overkomt, wordt dit meteen extra aangerekend op uw factuur. Laat u uw broodje in de fondue vallen, dan mag u een keer in het meer springen J. Wat bedoelt u, onflexibel ? Hoezo klantonvriendelijk ? Zelfs de ICT-projecten proberen hier met de precisie van een Zwitsers uurwerk te draaien.

Ons team doet het onmogelijke om op tijd te leveren bij het ontbijt. Nog moeilijker doen we in de namiddag J. Het maakt het projectwerk erg betrouwbaar, en je hoeft niet voortdurend na te vragen of alles in orde komt. Het systeem doet zijn werk vanzelf, en anders hoor je het wel onder uitputtende verontschuldigingen. Een voordeel is dat het in beide richtingen werkt.

Het maakt het dagelijks leven wat eenvoudiger, als het openbaar vervoer stipt volgens het boekje rijdt, de winkels open blijven tot het sluitingsuur (en niet een kwartier eerder de klanten alvast buitenjaagt).

Eenmaal een werkafspraak gemaakt, doet men ook zijn uiterste stinkende best om die na te komen. Ik ben al twee keer verhuisd naar een apartement in aanbouw, dat telkens op de afgesproken datum bijna tip-top in orde was.

Een nadeel, daartegenover, is dat het systeem weinig flexibel is, al ziet de gemiddelde Zwitser dat niet zo. Toen het systeem ontworpen werd, heeft men de uitzonderingen weggeabstraheerd. Als buitenlander, ben ik soms een speciaal geval, dat in het raderwerk niet voorzien is.

Met een beetje geluk is men bereidwillig, maar de gebruikelijke betrouwbaarheid valt weg en je bent terug in de Belgische chaos, waar je toch regelmatig moet navragen of niet iemand halverwege de ketting onbedoeld slimmer probeerde te zijn dan nodig, en wanneer het dan nog wel in orde komt.

Ik veronderstel dat men heeft geleerd het systeem te vertrouwen, en zich daarbij niet meer realiseert dat het ontworpen werd voor de meest voorkomende situaties, niet voor de uitzonderingen. Of hoe ook de beruchte betrouwbaarheid een nadeel kan zijn.

[1] Indien Microsoft meeleest, ik zou willen voorstellen dat u in Zwitserland Outlook-uitnodigingen standaard 5 minuten na het (half-)uur laat starten, bijvoorbeeld 8:05 en op het gewone uur laat eindigen, bijvoorbeeld 9:00. De volgende start dan weer om 9:05, wat iedereen 5 minuten de tijd geeft om op tijd te komen.

Erwin Glassée
Software Architect
SwissLife

Für en humorvolles Züri

9491. Dat was het aantal Belgen in Zwitserland volgens het Bundesamt für Migration eind 2007. Als iedereen gebleven is, zijn er sinds februari  met mij erbij 9492. Rare jongens en meisjes die Zwitsers, dat kon ik al ondervinden toen ik nog in de Belgische vestiging ondermeer voor de IT-architectuur zorgde, en nu nog meer op het hoofdkwartier.  Dat het land midden in Europa ligt, maakt het nog niet Europees, maar wel interessant.

Tegen mijn gewoonte in heb ik er behoorlijk lang over gedaan om te beslissen. De kans om in een andere culturele omgeving te werken, de unieke projectuitdaging, en de project manager die zich behoorlijk heeft ingespannen om me naar hier te halen, en het eerlijke advies en steun van enkele collega’s en vrienden, gaven uiteindelijk de doorslag. Maar het had ook anders kunnen uitdraaien. Met ons gezinnetje denken we al een tijd na of we nog een drietal Belgen toevoegen. Overigens wonen meer dan 7000 Belgen in Franstalig Zwitserland. In Zürich zijn Belgen een zeldzame soort, maar af en toe worden ze toch wel gespot.

Wat vinden Belgen van Zwitserland ? En klopt het ook ? Er zijn nogal wat clichés over Zwitserland, waarvan ik er al een paar heb kunnen uittesten. Suggesties voor komende artikels zijn welkom.
De meest gehoorde opmerking van mijn collega’s was dat Zwitsers weinig gevoel voor humor hebben, en nogal serieus en afstandelijk blijven. De eerste indruk die ik van de meeste Zwitserse collega’s krijg, bevestigt dat.

Wij Zwitsers zijn afwachtend, een beetje sceptisch misschien zelfs, gereserveerd en heel vormelijk in het eerste gesprek, Herr Glassée. Het wordt dan ook zichtbaar niet geapprecieerd als ik te snel enige humor in het gesprek breng. De façade wordt versterkt, we blijven beleefd en afstandelijk. Wanneer we een tijd hebben samengewerkt, win je ons vertrouwen, en kunnen we ook vertrouwelijker met elkaar omgaan, Erwin.

Dan komen vaak ook de minder fraaie kanten van de situatie aan bod, en kunnen we de problemen diepgaand bespreken, en hoe we ze aanpakken. Nog wat later kunnen we het ook over de familie hebben. En dan mag er ook al eens gelachen worden, maar nog altijd zonder te kwetsen.

Het beeld dat je dan krijgt, is veel genuanceerder; zoals het vaak met clichés gaat, als je wat dieper kijkt. De Zwitserse humor is subtiel, en blijft hoffelijk. Naast het meer van Zürich las ik op een bordje aan het einde van het fietspad: “Vernünftige sollen hier nicht Fahrradern, den Anderen ist es Verboten” (Slimmeriken rijden hier niet met de fiets, voor de anderen is het verboden). Beleefd, subtiel, grappig.

Nog zo’n voorbeeld: 
-    collega A tegen collega B: als we onaangenaam verrast (überrascht) worden, zou ik zeer teleurgesteld zijn.
-    collega B tegen collega A: OK, maar je zou niet verbaasd (erstaunt) zijn, als je verrast bent, toch ?
Nog een laatste om het af te leren: op het toilet zag ik vandaag een bordje: “Doe het zoals de indianen, wis je sporen uit achter je”.

Geen burlesque Fawlty Towers toestanden. Een paar collega’s vinden dat heel grappig, en zijn onvoorwaardelijke John Cleese fans, maar alleen maar omdat het Brits is. Van een Zwitser wordt het niet getolereerd.

Erwin Glassée
Software Architect
SwissLife