Less is more

Eenvoud siert. Onder die hoofding heb ik vorige week op deze pagina verdedigd dat een goede vermogensplanning niet noodzakelijk gelijk staat aan het opzetten van complexe structuren. Complexer is immers niet altijd beter, integendeel, niet zelden maken zulke structuren het beheer van het vermogen nodeloos ingewikkeld.
Net toen ik de laatste hand legde aan die bijdrage, ontving ik in mijn mailbox een bericht van een van onze medewerkers-fiscalisten. Daarin signaleerde hij dat het nieuwe aangifteformulier dit jaar wordt uitgebreid met nog maar eens 47 nieuwe codes. Zijn begeleidende commentaar was kort, maar veelzeggend: “Goed nieuws voor wie het bos nog door de bomen ziet.”

Imposant
De uitbreiding van het aantal codes is vooral te wijten aan nieuwe belastingverminderingen (zoals voor passiefhuizen, vernieuwing verhuurde woning, inbraak- en brandbeveiliging woning), aan de uitbreiding van bestaande verminderingen (overuren, (brug)pensioenen) en aan nieuwe vrijstellingen. Tot zover het goede nieuws. Minder lovenswaardig is dat die nieuwe uitbreiding het aantal codes brengt op het imposante aantal van 628. Sinds Didier Reynders in 2000 aantrad als minister van Financiën, is het aantal codes toegenomen met 279 stuks. De bruine enveloppe, die vanaf april in uw bus valt, is daardoor dit jaar 2 pagina’s dikker dan vorig jaar.

Verdedigen
‘Het veredelde lottoformulier’, zoals de belastingaangifte met codes wel eens wordt omschreven, werd ingevoerd met het oog op een administratieve vereenvoudiging. Door de codes moeten de belastingambtenaren de gegevens niet langer overtypen, maar kunnen ze de gegevens inscannen. Dat leidt tot een snellere verwerking en elimineert de kans op fouten die eigen is aan een manuele verwerking.
Reynders verkondigde bij de lancering van het systeem dat de codes het invullen van de belastingaangifte makkelijker maken voor de belastingplichtigen, voor u en ik dus met andere woorden. We kunnen ons nauwelijks voorstellen dat iemand die stelling nu nog durft te verdedigen. Zeker niet omdat het veredelde lottoformulier ondertussen heel wat weg heeft van een biljet voor EuroMillions.

Opgave
We willen onze kersverse federale regeringsploeg, onder leiding van CD&V, dan ook graag herinneren aan de oproep van Carl Devlies. Deze belastingspecialist van CD&V pleitte in maart vorig jaar, toen CD&V nog in de oppositie zat, voor een commissaris voor Fiscale Vereenvoudiging, naast de staatssecretaris voor Administratieve Vereenvoudiging. We moeten er immers geen tekening bij maken: door de vele codes is het juist en zo voordelig mogelijk invullen van de belastingaangifte een hele opgave geworden. Laat staan dat de belastingbetaler nog kan zien en controleren of zijn belastingen juist werden berekend.
Voor onze redactie biedt het nieuwe belastingformulier alvast heel wat inspiratie om de belastinggids te stofferen die we u naar goede gewoonte ook dit jaar presenteren. Noteer 24 mei 2008 alvast in uw agenda! 

Nadine Bollen, chef redactie Netto

Eenvoud siert

De voorbije week was een historische week. In België slaagde Yves Leterme er eindelijk in,
9 maanden na zijn verpletterende verkiezingsoverwinning, om een regering op de been te brengen. Hoe stevig premier Leterme in het zadel zit, zal de komende weken en maanden blijken… In de VS toonde Ben Bernanke, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, alvast dat hij de touwtjes stevig in handen heeft. Hij greep bijzonder krachtdadig in om de liquiditeits- en kredietcrisis die de
financiële markten teistert, in bedwang te krijgen. De eerste tekenen van die crisis kwamen 9 maanden geleden aan de oppervlakte, toen zakenbank Bear Stearns twee van haar hefboomfondsen ter hulp moest snellen. Deze hefboomfondsen belegden in Amerikaanse rommelhypotheken en kwamen in de problemen toen heel wat Amerikaanse gezinnen niet meer in staat bleken hun woonkrediet af te lossen.

BESMETTEN
Alan Greenspan, de vorige voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, noemde de huidige crisis afgelopen week “de meest ontwrichtende sinds de Tweede Wereldoorlog”. Dat de oververhitte Amerikaanse vastgoedmarkt ondertussen het gehele financiële systeem heeft kunnen
besmetten, komt doordat de financiële instrumenten steeds complexer worden. De hefboomfondsen belegden niet rechtstreeks in de markt van rommelhypotheken, maar deden dat via allerlei herverpakte producten waardoor de eraan verbonden risico’s lang(er) verborgen bleven.

ONGEWENSTE EFFECTEN
Deze crisis brengt in herinnering dat men beter zijn vingers afhoudt van complexe producten en structuren waarvan men het achterliggende mechanisme niet begrijpt. Complexe structuren bieden trouwens niet altijd een meerwaarde voor het totale beheer van uw vermogen. Vaak kunt u met eenvoudige ingrepen al zo goed als alles wat u voor ogen heeft bereiken. “Complexe structuren eraan toevoegen leidt niet zelden tot ongewenste effecten”, merkt Sabrina Scarna, advocaat-fiscalist bij Simont Braun terecht op in ons coverdossier (vanaf pagina 10).

PARADIJS
In dat dossier, de eerste aflevering in onze reeks belastingparadijzen, doen we uit de doeken waarom ministaatjes zoals Liechtenstein en Andorra een paradijs kunnen zijn voor de meer vermogende medemens. De komende 4 weken passeren 8 Europese belastingparadijzen de revue, waarbij we per land aantonen wat de belangrijkste troeven zijn en waar de gevaren schuilen. Mocht u er nog aan twijfelen: belastingparadijzen zijn er niet voor de gewone man. Pas vanaf een bepaalde omvang loont het de moeite om uw vermogen daarnaartoe te versluizen, al dan niet in een structuur zoals de Angelsaksische trust, de Luxemburgse SPF of de Liechtensteinse stichting. Maar wat geldt voor grote vermogens, geldt zeker ook voor de iets minder omvangrijke: waarom moeilijk doen als het eenvoudig ook kan?

Nadine Bollen, chef redactie

Fiscale onzekerheid is erger dan de belasting

Gezocht: m/v met fiscale visie en politieke moed. Voor onmiddellijke indiensttreding. Het zou rekruteringscommunicatie van de federale overheid kunnen zijn. Dat profiel vinden zal dan nog niet het moeilijkste zijn. Hem of haar laten werken in een omgeving die dat toelaat daarentegen…

IJDELE HOOP

Voor wie de hoop koestert - pessimisten zullen het een illusie noemen - dat de politieke klasse in België eindelijk klaar is om een coherent én consistent fiscaal beleid op lange termijn uit te stippelen, waren het nog maar eens ontnuchterende weken. Nauwelijks was de farce rond het al dan niet terugdraaien van de meerwaardetaks op obligatiefondsen (even) uit beeld of de heren en dames politici begonnen aan een nieuw rondje ‘bevordering van een fiscaal instabiel klimaat’. De notionele intrestaftrek werd vorige week aangevallen door een van de partijen die de wet eerst zelf had goedgekeurd. Dat bij monde van de immer schietgrage Dirk Van der Maelen. Over de pijnlijk schrale argumentatie die de man (nu vanuit de oppositie) aanvoert, zullen we het niet meer hebben. Het ‘ingenieuze’ systeem was en is overigens een nodeloos ingewikkeld alternatief voor iets wat de heer Van der Maelen al helemaal niet zag of ziet zitten: een broodnodige, algemene verlaging van de vennootschapsbelasting.

PIJNPUNTEN

De hele discussie legt eens te meer de pijnpunten van de fiscale beleidsvoering in België bloot.
- Veel van de nieuwe, fiscale spelregels waren de afgelopen jaren al te vaak het product van een koehandel tussen politieke partijen (denk ook aan de meerwaardetaks als pasmunt voor de fiscale amnestie). Ze worden daardoor flauwe afkooksels van de écht goede receptuur. En dat blijft zelden iedereen smaken.
- Uiterst zeldzaam maken nieuwe wetten deel uit van een doordacht en doelgericht fiscaal beleid op lange termijn. Een beleid dat onze bedrijven duurzaam ondernemend en competitief, onze burgers welvarend én solidair en onze overheid efficiënt sturend moeten maken en houden. En dat los van politieke kleur of het al dan niet deel uitmaken van een regering.
- Ons land blijft daardoor gebukt gaan onder een chronisch gebrek aan fiscale stabiliteit, laat staan klare visie. Wat vandaag regel is, kan morgen de uitzondering zijn.

DODELIJK

En dat is dodelijk. Fiscale onzekerheid is erger dan de belasting zelf. Het onderhoudt een klimaat van latent fiscaal vluchtgedrag bij consumenten en bedrijven. Het laat beleggers vaak totaal verkeerde beslissingen nemen over het beheer van hun beleggingen. Het houdt buitenlandse investeerders buiten en jaagt binnenlandse beleggers weg uit een land wiens toekomstige welvaart nochtans mee gedomineerd zal worden door het al dan niet succesvol aantrekken en behouden van kapitaal. Het is meer dan hoog tijd dat de afgunstmentaliteit van sommige kortzichtige beleidsmakers plaats maakt voor een constructieve houding die toelaat een stabiel en helder fiscaal kader te installeren dat gericht is op de creatie (en faire verdeling) van welvaart. Daar wordt iedereen beter van. Op lange termijn. N

Dieter Haerens, uitgever Netto/De Belegger

Kiezen is winnen

Kiezen voor het juiste fonds kan een wereld van verschil maken. Wie 5 jaar geleden voor een Belgisch aandelenfonds koos, haalde in het beste geval een totaalrendement van 200 procent. In het slechtste geval was dat 75 procent. Anders gezegd, als u 5 jaar geleden 1.000 euro belegde in het ‘slechtste’ fonds, is dat vandaag aangegroeid tot 1.750 euro. Deed u hetzelfde in het beste fonds, dan prijkt vandaag meer dan 3.000 euro op uw rekening. Dat is bijna het dubbele.

TOEKOMSTIG SUCCES

Het rendementsverschil tussen vergelijkbare fondsen van verschillende beheerders speelt vandaag nauwelijks bij de fondsenkeuze van de belegger. Niet alleen blijft hij liever trouw aan zijn eigen vertrouwde bank en haar fondsen. Bovendien leeft het gevoel dat het zo goed als onmogelijk is te voorspellen welk fonds uiteindelijk de beste van de klas zal worden.
Volledig ongelijk hebben die critici niet, zeker niet omdat winnaars uit het verleden vaak verliezers van de toekomst worden. Toch zijn er ook redenen om dat fatalistisch denken overboord te gooien. Onderzoek wijst uit dat de regelmaat van de prestatie van een fonds wel een leidraad kan zijn voor toekomstig succes. U leest daar meer over op pagina 14. Hoe regelmatiger en consistenter een fonds presteert, hoe groter de kans dat het fonds die regelmaat ook volgend jaar voortzet.
Echt verrassend zijn die resultaten niet. Vaak is de regelmaat het gevolg van een goede structuur, van een goed georganiseerd beslissingsproces en van een goede omkadering van de fondsbeheerder. Door naar de regelmaat van de prestatie te kijken houdt u onrechtstreeks ook rekening met enkele kwalitatieve kenmerken van het beheer.

AWARDS

Het is net die filosofie die aan de basis ligt van L’Echo & De Tijd Awards, die de zakenkranten De Tijd en L’Echo donderdag hebben uitgereikt aan de beste fondsbeheerders. Vanaf pagina 16 vindt u alle winnaars op een rij. Uit het overzicht van de winnaars blijkt dat er twee evoluties in fondsenland bestaan.
Ten eerste neemt de trend in specialisatie toe. De 17 awards zitten verspreid over 12 verschillende financiële instellingen. Dat bewijst dat geen enkele beheerder de beste kan zijn in alle categorieën. U heeft er dus alle belang bij om met uw fondsenkeuze verder te kijken dan de fondsen van uw eigen bank.
Tweede vaststelling is dat de Belgische beheerders goed stand houden ondanks de invasie van buitenlandse fondsen. Twee op de drie awards gaan naar fondsenbeheerders met Belgische roots. U hoeft dus niet noodzakelijk de grens over te steken om goede fondsen te vinden. N

Peter Van Maldegem, chef analyse Netto

Kiezen is verliezen

Op de Heizel is het dezer dagen weer over de koppen lopen, zoals elk jaar tijdens de (ver)bouwbeurs Batibouw. Wie deze massa (ver)bouwlustigen ziet, zou bijna vergeten dat een woning kopen of bouwen de voorbije jaren in een duizelingwekkend tempo duurder geworden is. Enkele cijfers. Een woonhuis kost nu 63 procent meer dan in 2003, een appartement 59 procent meer. Voor een vierkante meter bouwgrond moet een bouwlustige 76 procent meer op tafel leggen. Wil diezelfde bouwheer vervolgens een woning (laten) optrekken op dat - noodgedwongen vaak steeds kleiner wordend - perceel, dan moet hij gemiddeld 220.000 euro ophoesten, 21 procent meer dan 5 jaar geleden.

Exploderen
De koop- of verbouwplannen even in de koelkast steken en ondertussen noest sparen is een maat voor niets. Als een bouwlustige 10.000 euro extra bij elkaar gespaard heeft, is de kostprijs voor het kopen of bouwen van een woning al meer gestegen. Heel wat vooral jonge kandidaat-kopers en -bouwers die de maandelijkse aflossingslast niet helemaal willen zien exploderen, worden gedwongen de looptijd van hun lening te verlengen. Het fiscale systeem van de woonbonus voor de eigen en enige woning werkt dat trouwens in de hand. Doordat u langer kunt genieten van het fiscale voordeel, kan een lening met een langere looptijd financieel interessanter zijn dan een lening met kortere looptijd. Met een optimale spreiding kan het bijkomende voordeel immers de stijgende leninglast meer dan compenseren (zie ons dossier vanaf pagina 20).

Cumuleren
Maar langer lenen heeft wel degelijk een keerzijde. De fiscale korf voor de
eigen en enige woning is dezelfde als die voor het fiscaalvriendelijke langetermijnsparen. De twee systemen, de woonbonus en het langetermijnsparen, zijn niet cumuleerbaar. De fiscus dwingt u te kiezen. Brengt u het maximaal toegelaten bedrag fiscaal in mindering met datgene wat u aflost voor uw woonkrediet, dan kunt u geen aanvullend pensioenkapitaal opbouwen via het systeem van het langetermijnsparen.

Ongerust
Een koppel dat rond zijn 30ste een lening afsluit met een looptijd van 30 jaar, zal de facto nauwelijks of zelfs geen aanvullend pensioenkapitaal kunnen opbouwen via het systeem van het langetermijnsparen. Nochtans maakt dat koppel zich - terecht - ongerust over zijn toekomstig pensioen. Door de vergrijzing staat het wettelijk pensioen onder druk en een aanvullend bedrijfspensioen is niet voor iedereen weggelegd. Zelf sparen voor de oude dag is de boodschap. Met een zware langlopende lening die nodig is als het jonge koppel koste wat het kost zijn bakstenen droom wil realiseren, blijft er meestal sowieso niet veel ruimte meer over om überhaupt geld opzij te kunnen zetten voor de oude dag. Net daarom zou de overheid langetermijnsparen nog meer moeten stimuleren. Die fiscale stimulans is er nu te weinig, want de korf voor het langetermijnsparen wordt in de praktijk al volledig ingepalmd door het woonkrediet. Omdat de twee systemen niet te cumuleren zijn, stelt de fiscus de jongeren van vandaag dus impliciet voor de keuze: nu sparen voor een goed pensioen of een eigen woonst verwerven.

Een hapje voor de fiscus

De belastingbetaler en de fiscus. Echt goede vrienden zullen ze nooit worden. Er is veeleer sprake van een verstandshuwelijk waarbij de fiscus willens nillens een sleutelrol speelt in het bestaan van de belastingplichtige. In ruil voor die rol eist de fiscus een deel van de  gezinskoek op. Dat neemt niet weg dat menig belastingbetaler niet probeert om dingen verborgen te houden voor de fiscus. Maar net zoals in een huwelijk is de kans miniem dat de belastingbetaler daarin blijft slagen.

Belastingparadijs

De klanten van de Liechtensteinse bank LGT beseffen dat ook sinds enkele weken. Het Duitse gerecht kreeg via een informant, een ex-werknemer van de bank, een cd-rom in handen met gegevens over 1.400 rekeningen bij LGT. Onder de klanten bevinden zich niet alleen Duitsers. Ook Britten, Fransen, Italianen, Spanjaarden, Zweden, Canadezen en zelfs Amerikanen zouden via LGT in eigen land belastingen ontdoken hebben.

Liechtenstein is samen met Andorra en Monaco een van de drie Europese ministaatjes die prijken op de OESO-lijst van belastingparadijzen die weigeren informatie uit te wisselen aan andere landen. Dat verklaart meteen de aantrekkelijkheid van die ministaat, zeker sinds de invoering van de Europese spaarrichtlijn in 2005.

Couponnetjes

Hoewel er nog geen uitsluitsel over is, zou het verbazen als er geen Belgische  namen op die cd-rom zouden staan. Ook rijke Belgen kennen immers de weg naar Liechtenstein. Het gaat dan niet zozeer om de ‘Belgian dentist’ die tot voor kort eens per jaar naar Luxemburg spoorde om zijn couponnetjes vrij van roerende voorheffing te gaan knippen. Neen, enkel klanten met een vermogen van meer dan 4 miljoen euro mochten over de vloer komen bij LGT.

In theorie is er niets mis mee dat rijke Belgen hun geld laten beheren in een belastingparadijs. In de praktijk ontstaat er evenwel een probleem als ze dat doen met voorbedachten rade, om Belgische belastingen te ontduiken. Een dergelijk gedrag roept terecht weerstand op, zeker bij de minder gefortuneerde landgenoten die niet kunnen ontsnappen aan het wispelturige fiscale kader in ons land. De klucht van de meerwaardetaks op obligatiefondsen is een schrijnend toonbeeld van dat onstabiele kader.
Niet verstandig

Als belegger uw beleggingsbeslissingen volledig laten afhangen van het fiscale kader is een brug te ver. De fiscaliteit is een factor die u in rekening moet brengen, maar minstens evenveel aandacht moet u besteden aan de kosten, de reputatie van de beheerder en de prestaties uit het verleden. Bovenal telt dat uw beleggingen in overeenstemming zijn met uw beleggingsprofiel. Zo bent u te allen tijde in staat om volop te genieten van uw koek. Zelfs als dat betekent dat u ook de fiscus een hapje moet gunnen.