Kapitaalbescherming heeft een prijs

Baart het moratorium een dode muis? Toegegeven, het is niet meteen een vraag die spontaan bij beleggers opborrelt, maar voor de vele houders van gestructureerde producten is ze belangrijker dan gedacht. Met het zogenoemde ‘moratorium’ engageren Belgische banken en verzekeraars zich sinds 1 augustus om geen nieuwe producten meer te lanceren die volgens de criteria van de toezichthouder FSMA als ‘bijzonder ingewikkeld’ worden omschreven. Het gaat uitsluitend om gestructureerde producten. Die producten, die meestal een zekere vorm van kapitaalbescherming bieden, staan in België in voor meer dan 80 miljard euro onder beheer.

Het moratorium is een lovenswaardig initiatief dat aantoont dat lessen worden getrokken uit de financiële crisis van 2008. Maar het mag en moet nog een stap verder gaan. Want ondanks de waslijst aan voorwaarden hebben productontwikkelaars nog steeds de mogelijkheid ingewikkelde constructies op te zetten. Zo mag de potentiële meerwaarde van de producten afhangen van drie verschillende mechanismen. Het resultaat is dat er vandaag nog steeds producten worden gelanceerd waarvan het potentiële rendement heel moeilijk in te schatten is omdat het van te veel voorwaarden afhangt.

Kost kapitaalbescherming

Een bijkomend probleem is dat het helemaal niet duidelijk is wat die kapitaalbescherming kost. Net zoals men voor een brandverzekering een premie betaalt, moet de belegger ook bij gestructureerde producten beseffen dat hij een premie neertelt voor de verzekering van zijn kapitaal. Getuige daarvan de gemiddelde return van 2,5 procent per jaar voor de 1.021 fondsen met kapitaalbescherming die al op eindvervaldag kwamen. Dat bijna zes op de tien fondsen het slechter deden dan een hoogrentend spaarboekje had heus niet alleen met het slechte beursklimaat te maken.

Beleggers hebben het recht te weten dat het beste van twee werelden niet bestaat. Daarom is het cruciaal dat ze ook informatie krijgen over wat ze opofferen in ruil voor de bescherming. Hoe kan het bijvoorbeeld dat sommige producten hun meerwaarde baseren op de evolutie van een korf aandelen of een index zonder dat erbij vermeld wordt dat de dividenden niet aan de belegger toekomen? 
Als het moratorium geen dode muis wil baren, zal dus nog meer gesleuteld moeten worden aan de voorwaarden waaraan de producten moeten voldoen. De FSMA gaf al aan dat de maatregel in augustus slechts een eerste stap was. Een vervolg is absoluut noodzakelijk.

Peter Van Maldegem

Pensioensparen moet blijven

Tijdens of vlak na de herfstvakantie wil Di Rupo zijn intrek nemen in de Wetstraat 16. Na bijna 500 dagen gekissebis zijn de onderhandelaars van plan om het sociaal-economische luik van het regeerakkoord op een drafje in te vullen. Twee tot drie weken om 10 miljard euro te vinden. Twee tot drie weken om drastische hervormingen in gang te steken die ons land moeten wapenen tegen een moeilijke toekomst. Die hervormingen zijn inderdaad dringend. Meer nog, meer dan dringend moeten ze vooral grondig gebeuren.

De hervorming van onze pensioenen is een van die complexe dossiers. De opdracht is duidelijk: een pen­sioensysteem uittekenen op maat van de 21ste eeuw. Oud én jong is terecht ongerust over ‘hun pensioen’. De inzet is gigantisch: het vertrouwen van de Belg in ‘het pensioen’ herstellen.

Ongetwijfeld zullen de fiscale voordelen voor individueel pensioensparen in vraag gesteld worden. Tegenstanders willen dat de overheid het wettelijk pensioen versterkt in plaats van fiscale cadeautjes uit te delen aan wie genoeg verdient om te sparen voor zijn pensioen. Men kan echter tegemoetkomen aan hun terechte bedenkingen zonder het pensioensparen af te schaffen.

Eerste bedenking: de gepensioneerde betaalt er niet de maandelijkse rekeningen mee, hij geeft het kapitaal via erfenis door aan zijn kinderen. De oplossing is eenvoudig: pas de (fiscale) regels aan zodat pensioenspaarders voordeel hebben bij een maandelijkse uitkering in rente in plaats van een eenmalige uitkering van het kapitaal.

Tweede bedenking: het fiscale voordeel is er alleen voor wie genoeg verdient en het stijgt naarmate men meer verdient. Ook hier is de oplossing eenvoudig. Geef iedereen hetzelfde procentuele fiscale voordeel. Men zou zelfs het fiscale voordeel procentueel groter kunnen maken voor wie minder verdient. En voer een belastingkrediet in voor wie te weinig verdient om een fiscaal voordeel te hebben.

Het klopt dat elke euro die wordt uitgegeven aan belastingvoordeel voor pensioensparen, niet beschikbaar is voor het wettelijk pensioen. Toch zou de derde pijler schrappen een compleet fout signaal zijn. Voor elke euro belastingvoordeel op kosten van de overheid zetten 2,3 miljoen belastingplichtigen elk 2 euro extra opzij voor hun pensioen. Zij zullen dat niet blijven doen als het fiscale voordeel wordt afgeschaft. Nochtans is pensioensparen niet louter een luxe voor wie het zich kan veroorloven. Het is een must voor iedereen die verlangt naar een leefbare oude dag.

Nadine Bollen