Franse wijnexport bont en blauw

Eind augustus kreeg de Franse wijnexport opnieuw een flinke deuk te verwerken. Uit de recente verkoopstatistieken in de twee meest gulzige exportmarkten van het moment - de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk - bleek immers dat vooral het 'goedkope' marktsegment systematisch achteruitboert.

De Franse export van mediumgeprijsde tafelwijnen of regionale wijnen naar deze twee supermarkten kromp immers dramatisch tijdens het eerste semester van 2008: het aantal uitgevoerde flessen daalde met maar liefst -15,5 procent, vergeleken met dezelfde referentieperiode in 2007.

Nochtans was het precies dit producttype dat decennia lang de (stille) cashkoe vormde voor de wijnindustrie in Frankrijk. En het wijntype dat nog enigszins stand kon houden tegen de scherpe prijsconcurrentie uit de Nieuwe Wereld.

Tafelwijnen onder tafel

De exportcrisis blijkt zich dus nu ook te nestelen bij de 'kleintjes'. En daar krijgen veel beleidsmakers en wijnmakers klamme handen van. Terwijl de voorbije jaren vooral de appellations d’origine contrôlées (A.O.C.) bloedden, blijkt uit de recente studie van UbiFrance (een agentschap voor de internationale ontwikkeling van Franse ondernemingen), dat nu vooral de regionale labels een commerciële duikeling maken en serieus marktaandeel verspelen.  De export van deze productcategorie viel de voorbije referentieperiode immers terug met -3,5% in waarde, tot een niveau van 488 miljoen euro.

Het fenomeen manifesteert zich in vrijwel alle afzetlanden, maar wordt het pijnlijkst in de Angelsaksische markten het V.K. en de V.S., waar normaliter loyale consumenten voor dit type wijn wonen, maar waar het jojo-effect van respectievelijk het pond en de dollar er voor zorgden dat stilaan met deze traditie wordt gebroken. Britten en Amerikanen die besparen op hun (wijn)budget, laten blijkbaar makkelijk deze Franse basisetiketten in de rekken liggen.

Grootste slachtoffers van deze trendbreuk zijn dan ook de vins de table (tafelwijnen) en de vin de pays (landwijnen).

Vooral de terugval van deze laatste productcategorie kan zware gevolgen hebben. In streken zoals de Languedoc, dé heimat van populaire landwijnen, hebben bijvoorbeeld de vin de pays d'Oc jarenlang de financiële zuurstof gegeven aan domeinen, die zo hun 'betere', lees meer gesofisticeerde crus en cuvées, konden blijven maken. Als deze bron geleidelijkaan opdroogt, zal de crisis in de lokale/regionale wijnindustrie - die nu al honderden wijnboeren naar het bankroet dreef - alleen maar aanscherpen. Sociale drama's en een verdere shake-out lijken dan ook helaas de meest waarschijnlijk scenario's...

Champagne verliest belletjes

Wat de Franse industry watchers echter hypernerveus maakt, is dat eveneens in het hogere marktsegment plotseling exportverliezen worden genoteerd. Zo vertraagde de voorbije zes maanden ook de champagneverkoop, na jaren van werkelijk fenomenale groei. Waar verleden jaar nog in de Champagne alleen maar werd gedebatteerd over de uitbreiding van de appellatiegrenzen (dus: om op termijn extra volume te kunnen produceren) en het ene productierecord na het andere werd gevierd, zit men in Reims, Epernay en Ay nu eventjes met een kater: de export van champagne viel immers terug met -4,2% qua volume.

Dat er zenuwachtig wordt gereageerd op deze dip is logisch, want het blijkt nu toch overduidelijk dat champagne een enorm conjunctuurgevoelig product is en blijft. Toen de wereldeconomie in de vroege jaren '90 in een recessie afgleed, tuimelde namelijk eveneens de verkoop van champagne op sensationele wijze. Zelfs topmerken werden niet gespaard, want zelfs gerenommeerde huizen als Bollinger zagen toen hun verkoop (tijdelijk) decimeren. Velen hopen nu dat de nieuwe groeieconomieën - Rusland, Indië, China, Brazilië - zullen volstaan om het (tijdelijke?) verlies in de klassieke(re) markten op te vangen.

Maar ik voorspel wel dat de discussie rond de appellatie-expansie de komende maanden op een heel andere toon zal worden gevoerd.

Triomf of schijnoverwinning?

Gek genoeg wordt dit toch trieste Franse groepsportret gered door een appellatiecluster die enkele jaren geleden nog diep in het slop zat: Bordeaux. De export van (vooral grote) Bordeauxwijnen explodeerde immers het voorbije halfjaar met maar liefst +42,5%.

Voor men in Bordeaux echter een iets te dikke nek krijgt, moet dit spectaculaire cijfer wel genuanceerd.  Het is namelijk qua export al Bordeaux 2005 wat de klok slaat. Het millésime 2005 is immers van bij de start uitgegroeid tot een legende en werd in alle internationale media geëtaleerd en opgehemeld als één van de beste oogsten van de voorbije 50 jaar, met dito opgefokte prijskaartjes vandien. Met als gevolg dat de halve wereld absoluut de grands crus van 2005 wou kopen en voorlopig blijf invoeren en daarmee - dankzij het hoge prijsniveau - miljoenen euro's extra in de Franse wijnindustrie én schatkist pompt(e).

Kortom, we gunnen Bordeaux deze Phyrrusoverwinning. Want pas als straks de hype rond het millésime 2005 bekoeld is en er gloednieuwe cijfers doorsijpelen over de verkoop/export van de oogst 2006 of 2007, zullen we écht weten wat er structureel aan de hand is.

En zonder over een kristallen bol te wrijven: ik vrees dat het géén goed nieuws zal zijn...

Frank Van der Auwera

Comments

[Reactie van Charles Grisar]

Ik moest mezelf niet zijn indien ik hier niet een paar kanttekeningen zou maken.
De daling in de verkoop van Champagne is een hele goede zaken. Ik hoop dat de Champagnehuizen gaan inzien dat ze de prijzen te snel te hoog hebben gebracht.

Bordeaux is helaas te veel in de ban van een hype, zowel in negatieve als in positieve zin. Hierin speelt de vermaledijde primeurverkopen, net voorafgegaan door de tour van de goeroes een hele slechte rol. 2000 geweldig, 2003 fantastisch, 2005 legendarisch. Helaba! Is 2001 dan geen uitstekend jaar? En hebben 2002 en 2004 niet een aantal van de meest elegante wijnen voortgebracht. En 2003 is dat jaar echt zo fantastisch? Zijn die 2003's nu niet reeds een beetje vermoeid én vermoeiend? Mag ik ook even opmerken dat ik de degustatie bij Moeuix van hun Pomerols 2007 wel zeer geslaagd vond (Latour à Pomerol, Certan-Marzelle, Providence absoluut super)?

Last but non least wil ik nog even een roundup van de toestand in de wijngaard meegeven, zoals ik die vorige week heb doorlopen. Corsica: zeer geslaagd groeiseizoen, mooie mouten geproefd in wit. Provence: zeer geslaagd groeiseizoen, Beaujolais: dramatisch slecht, in het bijzonder in de sector St-Amour, Juliénas, Chenas. Mâcon: sommige sectoren geteisterd door de hagel. Lichte rotting: Rood slecht (overigens, zolang ze niet de Pinot Noir in de Mâcon rooien ten voordele van Gamay zullen ze in Mâcon nooit lekkere rode maken), Wit begint te rijpen, oogst tussen nu en 14 dagen, moeilijk maar beheersbaar (paradoxaal genoeg kan de lichte rotting voor wat glycerol -materie- zorgen) Côte Chalonnaise: idem sanitaire toestand maar beter naarmate men Noordelijker gaat. Beaune: Chassagne - Puligny: sanitaire toestand bevredigend maar lage suikergehaltes en fenolische rijpheid lijkt stilletjesaan een onhaalbare kaart te worden in 2008. Nog heel veel water in de druiven. Potentieel alcohol ligt momenteel rond de 10,5% Meursault: (zeer) zwaar geteisterd door hagel. Op de radio hoor ik de triomftrompeten uit de Elzas: ze maken zich op voor een fantastische Cremant 2008. Een Elzasermop of pure wanhoop?