Voor één keer lijkt het eens omgekeerde wereld. Het gaat namelijk om een 'woordenstrijd' en interpretatiegevecht tussen enerzijds Franse wijnmakers en anderzijds de Nieuw-Zeelandse wijnmakersvereniging.
Geen groot nieuws, zal u spontaan opmerken. Al jaren bakkeleien namelijk de Europese Commissie en de wijnlanden uit de zogeheten 'Nieuwe Wereld' – de V.S.A. en Australië op kop - over de naamsbescherming van beschermde (Europese) appellaties. Een geografisch copyright dat decennialang door deze producenten respectloos aan de laars werd gelapt. Getuige daarvan de vele nep-Chablis, ersatz-Burgundy of quasi-Porto (lees o.a. Australië: kidnapping van appellaties taboe; of Apera en Topaque)
Onderhandelaars van de Europese Unie zaten (en zitten) geregeld rond de groene tafel om dit grootschalige misbruik van namen eindelijk op te lossen, waardoor ze helaas vaak zware compromissen moesten slikken. Want: voor wat, hoort wat. Het feit dat nu ook in Europa stilaan allerlei nieuwe oenologische technieken en praktijken worden getolereerd - zoals de fameuze eikchips ter vervanging van authentieke vatlagering - is zo’n compromis (lees o.a. Gedesalcoholiseerde wijn mag in E.U. circuleren; of Amerikaanse wijnindustrie valt Europa aan).
Kiwi made in France
Maar ditmaal komen de zondaars voor één keer eens niet uit de Nieuwe Wereld, maar wel uit Frankrijk, toch de (groot)moeder van alle appellaties. De Nieuw-Zeelanders en Australiërs maken zich namelijk heel druk over een Frans wijnlabel, dat volgens hen frauduleus is en evengoed een aanfluiting van die fameuze appellatiebescherming en geografische indicaties.
Een Australisch trademark-tribunaal blokkeerde zopas immers de pogingen van de Franse wijnproducent Lacheteau om een wijnnaam te registeren, die volgens het vonnis de (valse) indruk gaf dat het om een Nieuw-Zeelands product ging.
Lacheteau, als groep actief in de Loire-vallei, wilde namelijk hun (Franse) Sauvignon Blanc ook down under verkopen onder het label 'Kiwi Cuvee'. Label waarmee deze wijn ondertussen al wel probleemloos in sommige Britse supermarkten wordt verkocht, maar hun poging om dit merk nu ook te deponeren in Australië, botst dus radicaal op een njet.
Het was de belangenorganisatie New Zealand Winegrowers die Lachetau en deze cuvée naar het tribunaal sleepten, met als argument dat zo'n Kiwi-doopnaam een foute origine suggereert - de vogelsoort is er zeker niet inheems en de vruchten groeien er toch niet spontaan? - , die de consument op het verkeerde been zet. Want het enige 'Kiwi' aan deze fles, is het, tussen haakjes in Nieuw-Zeeland gedrukte, papieren label. In piepkleine lettertjes weliswaar, veel kleiner dan het logo, wordt vermeld dat de wijn zelf in Frankrijk werd gevinifieerd. Maar de kans is groot dat dan al 9 op de 10 consumenten de fles nietsvermoedend als 'Nieuw-Zeelander' uit de rekken heeft geplukt.
En dààr is het Lachetau natuurlijk om te doen, die door alle heisa nu een onvoorstelbare gratis publiciteit krijgt.
Pure ironie
Maar de Nieuw-Zeelanders hebben een punt. Stel de omgekeerde situatie maar eens voor, aldus Philip Gregan, president van de New Zealand Winegrowers: een Nieuw-Zeelandse producent die op identieke wijze een 'made in France' wijn suggereert op Franse bodem. De Franse autoriteiten zouden geen minuut aarzelen om deze fles sito presto van de markt te verwijderen.
Want appellations zijn heilig voor hen. Alleen al Frankrijk bezit zo’n 300 beschermde wijnappellaties en nog eens 161 AOC’s in de voedingssfeer, die ze als een tijger beschermen en juridisch afdwingen. Gregan noemt het dan ook ‘delicious irony’ dat een land als Frankrijk, dat toch model staat voor de wijnbouw en waar zoveel wijnmakers zich nog altijd internationaal aan spiegelen, nu probeert te kapitaliseren op de populariteit van de Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blancs.
Uiteraard is Lacheteau het oneens met deze argumentatie. Volgens een woordvoerder heeft 'Kiwi' geen associatie met de herkomst van de wijn, maar die flauwe verdediging vegen de New Zealand Winegrowers van tafel: “Sauvignon blanc is the archetypal New Zealand wine variety and screw-cap bottles such as Lacheteau uses, while being the preferred choice for New Zealand wines, are anathema to traditional French winemakers."
Gevaarlijke dubbelzinnigheid
Een storm in een glas Sauvignon Blanc? Ik geloof het niet. Dit dossier is m.i. meer dan een achterhoedegevecht tussen één Franse wijngroep en een Nieuw-Zeelandse belangenorganisatie die protectionistisch reageert.
Hier is duidelijk sprake van belangrijke jurisprudentie. Als namelijk nu niet ingegrepen wordt, zullen nog meer Europeanen Azië en Oceanië overspoelen met zo'n dubbelzinnige etiketten, op zoek naar noodzakelijke nieuwe afzetmarkten. En verliest de Europese Commissie straks haar credibiliteit aan de onderhandelingstafel, wanneer ze weer eens opkomt voor de bescherming van Europese wijncopyrights.
En hoe zullen dan de Duitse invoerders reageren van Italiaanse most om er 'Italiaanse frizzante' van te maken (zie o.a. Prosecco made in Germany), denkt u? Ik kan het antwoord al raden.
Voor we het weten zitten we weer opgezadeld met een 100% juridisch steekspel over de grootte van de lettertjes op het etiket, i.p.v. over de authenticiteit van de flesseninhoud. En dàt kunnen we missen als zure wijn...
Frank Van der Auwera
Lacheteau is geen individuele wijnmaker.
Tot over 2 jaar was het bekend onder de naam Vinival. Het is de grootste cooperatieve wijnbouwer van de Loire-vallei en eigendom van Grands Chais de France. Goed voor ook nog andere merken zoals JP Chenet, ...
GCF produceert, bottelt en/of verkoopt voor 200 Mio Hl per jaar.
Geplaatst door: Charles Grisar | dinsdag 26 januari 2010 om 10:53
Of het nu een individueel wijnmaker of een groep is Charles, dat verandert niets aan de kern van de zaak: hier wordt geprobeerd om een herkomst te suggereren die er niet is. Op zich zou je kunnen zeggen: we bakken ze een koekje van eigen deeg, want al decennia lang worden onze Europese wijncopyrights 'misbruikt', maar ik denk dat dit de verkeerde visie is. Want voor je het weet staan de Chinezen of Indiërs hier met in hun thuisland geproduceerde 'Château La-Tour" , en moet je al met de microscoop de kleine lettertjes lezen om de échte origine te traceren.
Groetjes,
Frank
Geplaatst door: Frank Van der Auwera | dinsdag 26 januari 2010 om 16:01
Het was enkel om de omvang van het probleem te situeren. We spreken niet over de gemiddelde wijnmaker die voor de grap 20 of 30000 flessen naar Australië verscheept.
Nu zie ik toch wel een verschil tussen Kiwi Cuvée en pakweg AOC Champagne. Waar ligt de lijn? Kiwi? Of een Zuidafrikaan die pakweg een Cuvée Marianne verkoopt in Frankrijk?
De herkomstbenamingen begrijp ik en moeten beschermd worden. Champagne, Chablis, Marlborough, Adelaide Hills, Stellenbosch, Hageland, ... Maar de zelfstandige naamwoorden?
Geplaatst door: Charles Grisar | dinsdag 26 januari 2010 om 19:22
Beste Charles,
Je hebt gelijk dat we niet te ver kunnen gaan in de restricties . Nu al zijn er bvb. Bulgaarse cuvées op de markt die zich bedienen van het concept 'château', 'réserve', 'mise au...'. Dit verbieden? En wat dan als een Franse eigenaar in het spel is, mag het dan plots wél?
Maar in dit specifieke geval lijkt het toch verdacht veel op een directe aanval op een 'origine'. Dat zou makkelijk kunnen verholpen worden, als er - en laten we met de Europese Unie beginnen - eindelijk eens uniformiteit komt m.b.t. de volgorde (qua belangrijkheid) en lettergrootte op het etiket.
Dat er eindelijk eens komaf wordt gemaakt met bvb. Italiaanse of Spaanse of Franse trendy wijnen waar levensgroot een fantasienaam prijkt en men de appellatie, het jaartal en zelfs het land met een vergrootglas moet zoeken.
Mijn reactie was dus niet zozeer gericht tegen het gebruik van het zelfstandige naamwoord 'kiwi', maar wel om het feit dat de Franse herkomst weggemoffeld werd.
Groetjes,
Frank
Geplaatst door: Frank Van der Auwera | dinsdag 26 januari 2010 om 22:02