Moet er nog suiker zijn?

Steeds meer studies leggen een verband tussen de opwarming van de aarde en de structurele verschuivingen in de wijnbouw. Soms gaat het om puur drama, zoals de stelling dat - wanneer we niet ingrijpen - we binnen enkele decennia Chianti in ons land moeten maken, bourgogne in Denemarken en Syrah de hoofddruif zal worden in de Côte d’Or, waar nu de Pinot Noir heerst.

Maar soms wordt er gewezen op het frequenter voorkomen van vroegtijdige oogsten en vooral op het feit dat er in ‘noordelijke’ appellaties nu veel minder gechaptaliseerd dient te worden, omdat de gemiddelde druif er van nature rijper en suikerrijker is. Met andere woorden, artificieel bijsuikeren om het alcoholpercentage, de body en het genereuzere mondgevoel op te krikken zou in die optiek stilaan verdwijnen als technische ingreep.

Maar een recente rechtszaak in Frankrijk toont aan dat de suikerpot nog regelmatig wordt ingeschakeld bij onze zuiderburen. De voorbije week werd immers het juridische dossier van Sainte-Croix-du-Mont druk besproken in wijnkringen.

In de ban van de jam

Eventjes de feiten op een rij: Sainte-Croix-du-Mont is een zoete appellatie in de vallei van de Garonne (Bordelais), waar de wijnbouwers wettelijk nog steeds het recht hebben om ‘magere’, zonarme millésimes te versterken via de toevoeging van suiker aan de druivenmost, om uiteindelijk zo hun dessertwijn extra push te geven. In vaktermen heet dat: chaptalisatie.

Elk jaar legt het I.N.A.O., de officiële waakhond van de Franse appellaties, exact vast welke dosis suiker er extra mag toegevoegd worden. Bovendien moet de wijnbouwer deze chaptalisatie ook declareren bij de belastingsdiensten, want er dient bij dit proces een flinke taks van 30 procent betaald. Maar waarom zouden Franse wijnbouwers anders zijn dan de gemiddelde Belgische belastingsbetaler? Kortom, deze aangifteplicht van de uitgevoerde chaptalisatie wordt nogal vaak ‘vergeten’.

En zo komen de fraude-inspecteurs dikwijls rare suikercircuits op het spoor, zoals recent dus in de Sainte-Croix-du-Mont, waar een kruidenier in amper twee jaar tijd - van November 2007 en oktober 2009 - blijkbaar ruim 157 ton gekristaliseerde suiker zonder factuur heeft verkocht, vooral aan lokale wijnboeren.

Een gebied dat nochtans niet bekend staat voor zijn confituur, alhoewel Thérèse Solano, de gérante van de geviseerde kruidenierszaak die al een eeuw lang in handen van haar familie is, halsstarrig volhoudt dat de duizenden kilo’s suiker met dat doel werden verkocht. Confituur, toerisme én vooral oudere klanten uit de naburige dorpen, wegens haar scherpe prijsstelling die tot 50% onder die van de concurrentie liggen, zo klinkt het ter verdegiging.

Seniorensprookje

Uiteraard geloofde niemand van het fraudeteam dit argumentarium, vooral omdat de suikerverkoop altijd precies piekt rond de oogstperiode en haar kruidenierszaak trouwens al jaren bekend staat als ‘Le dépanneur du coteau’, de reddende engel van de lokale wijnbouw.

Bovendien is er het gigantische volume dat de jampot ver overstijgt. In 2007 bijvoorbeeld werd op amper drie maanden tijd een hoeveelheid suiker verkocht die correspondeert met het totale jaarverbruik van een stad van 10.000 inwoners, terwijl Sainte-Croix-du-Mont tamper 900 zielen telt. En laat 2007 nu net een jaargang zijn van ‘mindere kwaliteit’ die dus een zoet ruggensteuntje best kon gebruiken.

Thérèse Solano beweerde verder ook dat ze helemaal geen weet had van die fiscale verplichtingen bij chaptalisatie. Pittig feit: haar cliënteel kocht vooral zakken van 20 kg, waar een factuur wettelijk verplicht wordt vanaf 25 kg. De substituut van de procureur concludeerde dan ook: "Ses explications ne sont absolument pas crédibles. Elle affirme avoir beaucoup de personnes âgées dans sa clientèle. Mais comment voulez-vous que celles-ci puissent porter des sacs de 20 kg ?".

Gevolg? Thérèse Solano moest verleden week voor de correctionele rechtbank verschijnen waar haar verdediging resoluut van tafel werd geveegd. De rechter was ervan overtuigd dat hier sprake was van een grootschalig zwart circuit met het oog op chaptalisatie. Solano werd dan ook veroordeeld tot 5.000 euro boete met opschorting.

Een zure finale van een zoete fraude.

Frank Van der Auwera