China is op wijngebied het Wilde Westen

Parallel met de toegenomen ‘dorst’ naar Europese wijnen in China, stijgt ook de fraude. In die dossiers hebben we al geregeld gebladerd, maar er worden steeds maar nieuwe hoofdstukken aan toegevoegd (lees o.a. Lucratieve handel in lege flessen of Chinezen sjoemelen met Bordeaux 2009 of Kijk uit voor Lafite 1982 of www.Lafite.nep).

Naamdiefstal hoort zeker bij deze malafide praktijken, vooral rond de bekende en peperdure domeinen en grands crus classés uit Bordeaux. Maar nu blijkt dat het na-apen van dure châteaunamen zoals Lafite of Latour maar het tipje van een ijsberg is voor de Franse, lees Bordelaise, wijncommercie.

Appellation Graves Pomerol

Belangenorganisatie Conseil Interprofessionnel du Vin de Bordeaux (C.I.V.B.) luidt immers de alarmbel. Imitatienamen schaden inderdaad wel de individuele topdomeinen, maar er dreigt een nieuw, potentieel veel schadelijker, gevaar: in het Oosten, en meer bepaald in de Chinese markt, wordt steeds meer wijn onder fictieve Bordelaise appellaties gebotteld.

Het gaat hier dus niet langer meer om een al bij al nog beperkte vormfraude, maar om een veel grootschaliger inhoudelijk gesjoemel. Zo verklaarde Allan Sichel, bekende négociant in Bordeaux en een vooraanstaand lid van het C.I.V.B., onlangs in een interview “...het misbruik van de appellatienaam ‘Bordeaux’ is momenteel onze grootste kopzorg.”

Kernprobleem is inderdaad dat de Bordelaise handel in de huidige context weinig of geen wapens bezit om tegen deze ‘Bordeaux Made in China’ imitatiemaffia op te treden, aangezien deze appellatie nog altijd geen beschermde indication géographique protégée (I.G.P.) is op Chinees grondgebied.

Wanneer een westerse consument in een restaurant in Peking een ‘Gaves Pomerol’ of ‘Château Margot’ krijgt geserveerd, weet zelfs de grootste leek dat het label - en waarschijnlijk vooral de gebottelde inhoud - niet koosjer is, maar probleem is dat de tienduizenden nieuwe Chinese wijndrinkers deze kennis (nog) niet spontaan in huis hebben.

Voor wat, hoort wat

Eigenlijk is het toch bizar. Frankrijk, en met name de Bordeauxhandel, doet al jaren massaal business met de Chinese Volksrepubliek - in 2010 werden er officieel 42 miljoen flessen Bordeaux verkocht - , maar in de wetenschap dat sommige appellatienamen er nog niet eens beschermd zijn. Juridisch gebeurt de handel dus in een vacuüm, in tegenstelling met bijvoorbeeld Champagne of Cognac die wél van deze protectie genieten. Dat is voor Bordeaux toch de kat bij de melk zetten?

Dat risico bekent ook Georges Haushalter, de president van het C.I.V.B., publiekelijk: “Nu China onze nummer één exportmarkt is geworden, lanceren we een specifieke campagne bij de Chinese autoriteiten, want de bescherming van onze geografische appellaties voldoet helemaal niet” klonk zijn hard verdict.

Achter de schermen is ondertussen echter al flink gelobbyd en gewerkt. Zo tekende China dit voorjaar al wel een samenwerkingsakkoord met het C.I.V.B. en werden lokale afgevaardigden en inspecteurs op ‘wijnschool’ gestuurd om de nuances van de bordelaise appellaties onder de knie te krijgen. Bij deze trainees werd ook een ‘app’ (SmartBordeaux) op hun mobiele telefoons en tablets geïnstalleerd, in de hoop dat ze in de toekomst ‘onmogelijke labels’ zélf zouden opsporen en sanctioneren.

Vraag: is het too little too late? Want wat baten enkele tientallen of zelfs honderden ‘inspecteurs’, in een zo gigantisch land?

Vooral als we bedenken dat een solide tegenstrategie staat of valt met de erkenning van de geografische appellaties uit Bordeaux door de Chinese autoriteiten. En wat blijkt? Tijdens de onderhandelingen dit voorjaar eisten de gewiekste Chinezen ‘iets in ruil’ voor deze erkenning. Volgens sommige bronnen ging het om een onvoorstelbaar brute ruil: de Chinese autoriteiten zouden bepaalde Bordelaise appellaties namelijk stuk voor stuk officieel erkennen op voorwaarde dat evenveel Chinese herkomstbenamingen op hun beurt door Frankrijk werden erkend. Een nogal idioot voorstel als we bedenken dat China nu grosso modo een twintigtal appellaties bezit, maar Bordeaux een veelvoud hiervan.

Registratierace

Om in afwachting van een doorbraak toch deze fraudecarrousel af te remmen, adviseert het C.I.V.B. de Bordelaise domeinen om alvast het copyright van hun merk te registreren in China. Een kost tussen de $800 en $1.100 per merk/label, waarmee het tussen haakjes nog niet zeker is dat dan eenklaps alle imitaties efficiënt worden bestreden. Want momenteel zit deze merkregistratie meestal vastgelijmd aan een bepaalde lokale distributeur en wanneer het Bordelaise domein na verloop van tijd van Chinese handelspartner wil veranderen, blijft deze eerste distributeur toch eigenaar van het merk.

Of het daarbij om een châteaunaam gaat dat al een eeuw in handen is van een familie, heeft dan geen belang. Wie eerst het copyright registreert, kan langs de kassa passeren.

Frank Van der Auwera