Zeg nooit zomaar Bordeaux tegen Bordeaux

Bordeaux laat als wijngebied wereldwijd geregeld de bloeddruk stijgen.

Enerzijds bij de miljoenen loyale fans, die er nog altijd heilig van overtuigd zijn dat er nergens fijnere, complexere wijn wordt gebotteld dan in de regio rond de Gironde. Ze dwepen haast slaafs met châteaux, klassementen, etiketten en de eeuwenlange historiek, die ze beschouwen als hét rolmodel voor de klassieke (vooral rode) wijn.

Anderzijds bij de groeiende schare bordeauxhaters, die hun buik stilaan vol hebben van onbetaalbare labels, snobby garagewijnen, primeurcampagnes of nouveaux riches uit de BRIC-landen die de prijskaartjes voor iedereen de hoogte injagen. Hun irritatie met de Bordelais is vooral de voorbije tien jaar zo toegenomen, dat ze vaak deze crus resoluut uit hun glazen en kelders weren. Genoeg alternatieve appellaties op de wereldmarkt zonder dikkenek, zo klinkt hun credo.

6.150 wijnbedrijven op de teller

Maar tot welk kamp u ook behoort: Bordeaux blijft fascineren, al is het maar wegens zijn economische rol. En toch weten we er vaak statistisch beduidend weinig van. Zelfs op het internet circuleren nog massa’s verouderde cijfers, die helaas tot in den treure worden gekopieerd in blogs en artikels. Het feitelijke gewicht van ‘Bordeaux’ is daarom soms moeilijk in te schatten.

Vandaar dat ik met veel interesse de interessante studie heb doorbladerd die recent in opdracht van de Chambre d’agriculture de la Gironde werd uitgevoerd.

Uit deze studie een paar frappante cijfers. Zo telt de Bordelais actueel 6.150 professionele ‘exploitations viticoles’ (wijnbedrijven), die samen officieel 54.000 medewerkers op hun loonlijsten hebben staan. Qua oppervlakte bezit ongeveer 1 op de 10 van de wijneigendommen méér dan 35 hectare, maar er is duidelijk sprake van een tendens tot schaalvergroting.

Maar tussen al deze nog operationele kastelen en domeintjes gapen er soms enorme verschillen, niet alleen qua wingerdoppervlakte maar ook qua inkomsten en management. De studie identificeerde in de Bordelais namelijk een typologie met vijf types van wijnexploitaties.

Typologie met vijf

Eerste basistype wordt gevormd door de coöperatieve druivenleveranciers. Momenteel overkoepelen ze in de regio ongeveer 2.000 viticulteurs, die samen circa 23.000 hectare wingerd beheren. Omgerekend zowat een vijfde van het totale Bordelaise druivenareaal dat actueel op 115.000 hectare wordt geraamd. Deze coöperatieve tendens blijkt vooral sterk vertegenwoordigd in appellaties als Entre-deux-Mers en de zogeheten ‘Côtes’. Hun motto in deze crisistijden is: permanent snijden in de productiekosten.

Het tweede exploitatietype blijkt dan weer goed voor ongeveer 1.400 vignerons, die samen 30.000 hectare wijngaard bewerken. Zij leveren vooral in bulk goedkope wijn aan de zogeheten négoce van Bordeaux. Een marktsegment dat momenteel qua inkomsten zeer onzeker is geworden, tenzij er een langdurig contract loopt met een négociant of wijnmakelaar.

Het derde basistype wijnonderneming werkt volgens een gemengd systeem. Een deel van hun jaarlijkse druivenoogst wordt daarbij aan de (coöperatieve) cave geleverd, terwijl een ander percentage onder eigen beheer wordt gecommercialiseerd. Dat kan zowel in gebottelde vorm zijn, als in bulk. Geschat wordt dat deze weinig gespecialiseerde bedrijfsvorm geldt voor zo’n 1.100 wijnbouwers, die samen 23.700 hectare wingerd onder hun hoede hebben. Volgens deze studie verliest deze mixvorm echter aan populariteit.

Bedrijfsvorm nummer vier in deze typologie groepeert een vrij vief marktsegment: wijnbouwers die focussen op de verkoop van gebottelde wijn. Cuvées die dikwijls via directe kanalen worden verkocht aan particulieren of via exportkanalen. Deze exploitatievorm zou naar verluidt ruim 1.400 wijnbouwers bestrijken. Voor het merendeel geleid door zelfstandige bedrijfsleiders, waarbij de volgende generatie bereid is om de fakkel over te nemen. Deze domeinen lijden minder onder de economische crisis dan de vorige bedrijfstypes.

En dan rest nog het vijfde en laatste type. Deze domeinen vormen het theoretische neusje van de ‘zalm’, want commercialiseren het Bordelaise haut de gamme. Het is de elite van geklasseerde of door de markt geviseerde crus, ruwweg geschat op zo’n 250 viticulteurs. Deze (duurdere) domeinen vormen ook de kern van de jaarlijkse primeurcampagnes. Momenteel boeren deze elitaire exploitaties prima, maar hun Achilleshiel blijkt de opvolging. Familiale ruzies, erfeniskwesties of dochters/zonen die niet echt in het vak geïnteresseerd zijn, blijken momenteel hun grootste kopzorg.

Frank Van der Auwera

Cheval Blanc op oorlogspad

Hoe ver kan men gaan met de bescherming van een domeinnaam? De voorbije jaren hebben we geregeld dossiers becommentarieerd waarbij vooral de bekende, peperdure premiers crus uit het klassement van 1855 het slachtoffer werden van naamdieven. Oplichters die ook steeds vaker nepwebsites lanceren om een graantje mee te pikken van andermans veel betere reputatie (lees o.a. www.Lafite.nep).

Niemand die betwijfelt dat het copyright beschermd moet worden, zeker nu de Chinese markt zich voor zoveel Europese crus en domeinen opent, maar soms krijg ik toch wel eens het gevoel: dit gaat juridisch veel te ver en creëert eerder een gevaarlijk precedent.

Wit paard steigert

Die indruk kreeg ik zeker bij de recente uitspraak van een Franse rechtbank in Bordeaux, die komaf wou maken met de ‘verwarring’ tussen het Château Cheval Blanc, deze topper (in casu Premier Grand Cru Classé A) uit de appellatie Saint-Emilion, en het veel bescheidener Château Guiraud-Cheval-Blanc uit de Côtes de Bourg.

Dit laatste domein kreeg van de rechter van het hof van Cassatie namelijk het definitieve verbod om nog de toevoeging Cheval Blanc op zijn etiket te hanteren, nadat eerder al de rechtbank van eerste aanleg en de rechter in beroep eenzelfde vonnis velden.

Daarmee komt in principe en einde aan een juridische procedure die al in oktober 2006 werd ingezet na een klacht van de vennootschap die Château Cheval Blanc beheert. Eén van de vele klachten trouwens waarmee Cheval Blanc elke vorm van ‘imitatie’ zwaar aanvalt, vanuit de argumentatie dat deze kleine eigendommen - Château Guirau-Cheval-Blanc bijvoorbeeld wordt verkocht aan nog geen 7 euro de fles ! - parasiteren op de internationale renommee van het échte Cheval Blanc.

Diefstal van een geschiedenis?

“Voor mij is dat echter pure diefstal”, dixit Laurent Deliaune, de gerant van de vennootschap die o.a. het nu gedupeerde Château Guiraud-Cheval-Blanc produceert. "Le vol de mon nom, de mon histoire.” En hij heeft natuurlijk een paar sterke argumenten om dit vonnis onrechtvaardig te vinden.

Primo spelen zijn domein en het grote Cheval Blanc niet in dezelfde prijscategorie, dus mikken ze duidelijk op een ander publiek. Als er écht consumenten zouden bestaan die 7 euro voor een fles betalen en tegelijk toch denken dat ze hiermee een Premier Grand Cru Classé A op de kop tikken, dan betwijfel ik toch aan hun gezond verstand.

Secundo komt de naam van Château Guiraud-Cheval-Blanc niet recent uit de lucht vallen, maar wordt al jaren openlijk onder dit label gecommercialiseerd, vermelding in gidsen zoals de Guide Hachette incluis.

Tertio bestaat er inderdaad een historische link met de naam en heeft de familie Deliaune niet zomaar een marketingzet gedaan. De naam ‘Cheval Blanc’ correspondeert immers effectief met een specifiek perceel van hun domein, een zogeheten lieu-dit gelegen in de gemeente Saint-Ciers-de-Canesse.

In mijn ogen toch een sterke verdediging die de rechters echter negeerden, met het argument dat er wel degelijk volgens de code van het intellectuele eigendom sprake is van ‘verwarring’, dus de kans dat de consument misleid wordt en de échte Cheval Blanc hierdoor merkschade kan lijden. Door zijn tweede merk te commercialiseren met de toevoeging ‘Cheval Blanc’ heeft de familie Deliaune volgens de rechtbank duidelijk willen profiteren van zijn bekende broer uit Saint-Emilion.

Met als gevolg: de definitieve annulatie van de naam Guiraud-Cheval-Blanc.

Uitzonderingen zijn mogelijk

Larie & apekool volgens Laurent Deliaune, die onderstreept dat de rechter duidelijk geen rekening heeft gehouden met een decreet uit 1993, dat wél de nodige speelruimte laat. Dat decreet bevestigt inderdaad het unieke merkprincipe van "une exploitation, un nom de château", maar laat toch twee uitzonderingen toe.

Eén: als beide betrokken partijen overleggen en een compromis sluiten, wat hier echter duidelijk niet het geval was. En twee: als de gelijkende naam reeds enige bekendheid geniet sedert meer dan 10 jaar voor de goedkeuring van het decreet uit 1993, wat bij Guiraud-Cheval-Blanc duidelijk het geval was. Wanneer aan één van beide voorwaarden voldaan is, kan in principe de gelijkende merknaam behouden blijven.

De Deliaune’s kregen tot nu toe slechts op één vlak voldoening: de claim tot schadevergoeding en vette interesten die door Château Cheval Blanc bij de cassatierechter werd geëist, werd verworpen. Een schrale troost...

Frank Van der Auwera

 

Miljoenen lenen om topwijn te kopen?

Wie anno 2011 de vinger aan de pols van de wijnmarkt houdt - en vooral nerveus of boos kijkt naar de prijsontwikkeling van sommige crus, met name uit Bordeaux - kan niet rondom het fenomeen ‘China’.

De nieuwe legioenen Aziatische, lees vooral Chinese, wijnconsumenten zorgen immers voor enorme verschuivingen in de internationale wijnhandel en beïnvloeden - zeker wat het topsegment betreft - sterk de prijzen. Europa stond erbij en keek ernaar.

Dat merkten we al tijdens de voorbije primeurcampagnes, maar ook steeds vaker tijdens wijnveilingen (lees o.a. De jonge Aziaat is de wijntoekomst of De tactiek van de opgestoken vinger of 2010 was een vet veilingjaar deel 1 en deel 2 of Hong Kong wordt heuse wijnhub of Bordeaux verwacht vette jaren).

Superkrediet voor wijnaankoop

Dat we absoluut nog niet aan het einde van deze wijnboom zijn maar het integendeel nog erger kan, bewijst nog maar eens volgende bericht. In Hong Kong gevestigde banken bieden tegenwoordig zelfs al een spectaculaire ‘Wine Financing Service’ aan.

Zo kan een koopkrachtige Chinees die wil investeren in (Franse) grands crus classés een megakrediet krijgen van de Wing Lung Bank. Mega inderdaad, want de bank is bereid tot 5 miljoen Hong Kong Dollar - omgerekend bijna 476.000 euro! - te lenen voor de aankoop van deze topwijnen.

Op voorwaarde dat de wijnfreak of speculant-in-spe zich beperkt tot een lijstje van 50 ‘grote domeinen’, die uiteraard topscores (zeg maar: 90+) bij Robert Parker & c° kregen. De bank is dan zelfs bereid tot 50 procent van de aankoopwaarde van deze wijnen te financieren tegen een interest van 6,25 procent. En uiteraard in de wetenschap dat bij eventuele wanbetaling deze topwijnen uiteindelijk in haar kelders zullen belanden.

Overweldigende interesse

Naar verluidt is de respons op dit wijnkrediet gigantisch. Vooral reeds goed bij kas zittende Chinezen, die stilaan hun buik vol hebben van het gejojo op de aandelenbeurzen, vrezen dat de inflatie op hol slaat, botsen op beperkingen om te investeren in immobiliën of juist vrezen dat de huizenprijzen zullen kelderen, denken nu in wijn hét beleggingsalternatief te vinden. Vooral omdat wijn in China stilaan ook uitgegroeid is tot een statussymbool, dus zo realiseren ze twee vliegen in één klap. Ook het aantal investeringsfondsen - en clubs waar wijn in de portefeuille steekt, groeit trouwens enorm in de regio.

Sleutelvraag blijft natuurlijk: wat als de soms waanzinnig hoge prijsniveaus van deze topcrus blijven dalen, zoals bepaalde indexen de voorbije maanden registreerden? Zullen al deze nieuwe Chinese beleggingsinitiatieven de indexen opnieuw de hoogte injagen, of spat straks deze zeepbel ook uiteen (lees o.a. Barst straks de bubble in Bordeaux deel 1 en deel 2)?

Veel wijndrinkers zullen misschien niet wakker liggen van deze kredietlijnen, omdat ze opgesoupeerd worden aan de nu reeds vaak onbetaalbare grands crus classés. Maar wat als straks de Chinese dorst blijft toenemen en ook de middencategorie van bijvoorbeeld crus bourgeois in de focus van dergelijke financieringsplannen komt? Of de Chinezen, na Bordeaux en Bourgogne, ook systematisch regio’s als de Rhône of Loire gaan afschuimen, of hun pijlen structureel ook op Toscane en Piemonte richten?

Dan zullen sommigen die deze trend nu wegwimpelen als het zoveelste ‘fait divers’ wel anders piepen...

Frank Van der Auwera

 

 

 

Chinese invasie in Bordeaux

We eindigen deze week opnieuw bij de Chinese wijnkopersinvasie, want naast primeuraankopen, wijnveilingen of nieuw gelanceerde beleggingskredieten – en fondsen die ze stilaan domineren, gooien gefortuneerde Chinezen nog een ander wapen in de strijd: het rechtstreeks opkopen van domeinen, met name in de Bordelais.

Herinnert u zich de Chinese tycoon (petroleum, immobiliën, toerisme,...) en miljardair Cheng Qu, die als verjaardagscadeautje voor zijn zoon het het Château Chenu-Lafitte aan kocht, ongetwijfeld ook aangetrokken door de associatie met de wereldberoemde ‘Lafite’ (lees Cadeautip: een eigen wijndomein). Toen konden we nog besluiten dat dit type domeinaankopen eerder uitzondering dan regel bleef.

Maar sindsdien is de aanwezigheid van nieuwbakken Chinese kasteeleigenaars in de Bordelais enorm gegroeid.

Acquisities op hoog toerental

Volgens recente cijfers zouden de voorbije maanden immers nu al minstens een 15 à 20 extra Bordelaise wijneigendommen in Chinese handen zijn en nog vele andere wissels worden druk onderhandeld.

Toegegeven, niet meteen de allerbekendste namen uit de meest ronkende appellaties, maar van domeinen als Latour Laguens (AOC Bordeaux), Richelieu (Fronsac), Viaud (Lalande-de-Pomerol), Laulan Ducos (Médoc) of Chenu-Lafitte (Côtes de Bourg) wisten we al dat Chinees kapitaal er momenteel de plak zwaait.

Maar het lijstje dikte de voorbije maanden serieus aan. Cheng Qu, de magnaat van de Haichang Group die zijn zoon een domein als cadeau schonk, kocht ondertussen zo vier châteaux, in casu Château Branda (Cadillac-en-Fronsadais), Château de Grand Branet (Capian), Château Laurette (Sainte- Croix-du-Mont) en Château Thebot (Saint-André-et-Appelles), samen nog eens goed voor 150 hectare wingerd.

Ook het Château Tour Saint-Christophe, gesitueerd in de appellatie Saint-Christophe-des-Bardes, werd door de Franse groep Castel verkocht aan Peter Kwok, zakenman uit Hong Kong, die eerder al acquisities had gedaan in de appellaties Pomerol en Lalande-de-Pomerol. Focussen we op de Médoc, dan kreeg de Chinese groep Marvelke Wine er recent het Château Barateau in handen (gelegen in Saint-Laurent), kocht Meng Gao in de appellatie Sainte-Croix-du-Mont, het Château Bertranon, et cetera. Andere aankopen door Chinese investeerders gebeurden o.a. in Saint-Hippolyte (Château Monlot door de bekende Chinese actrice Zhao Wei), in Blasimon (Château de Cugat). Ook in de Entre-Deux-Mers worden momenteel een pak acquisities onderhandeld, o.a. van het Château Blanchet en het Château Grand Mouëys.

Smaakmakers of niet?

Conclusie? Deze Chinese koophonger zal nog niet snel gestild zijn, alhoewel het voorlopig vooral investeren blijft in kleinere, minder gereputeerde domeinen en herkomstbenamingen, die weliswaar - vooral door de nog niet erg erudiete Chinese consument - makkelijk kunnen gelieerd worden aan het ‘merk’ Bordeaux.

Vaak zijn de kopers ook geïnteresseerd in de ‘oude stenen’, de bijhorende gebouwen en het potentieel om er oenotoerisme uit te bouwen. En geef toe: enkele tientallen kastelen in een regio die officieel 11.300 châteaunamen registreert, is nog géén revolutie. De écht grote kleppers uit de Bordelaise wijndynastie blijven bovendien voorlopig buiten schot, maar voor hoe lang? De fondsen waarover sommige Chinese investeringsgroepen én rijke particulieren beschikken lijken soms ongelimiteerd en heeft niet iedereen ‘een prijs’ waarvoor hij/zij bezwijkt?

Ik voorspel dus alvast: binnen hooguit 1 à 2 jaar bezit een Chinese holding één van de Franse kroonjuwelen op wijngebied.

En een tweede kritische bemerking, die mij als consument eigenlijk méér interesseert: bestaat het risico dat een Chinese eigenaar(sgroep) de aard en productie van het château ingrijpend wijzigt?

Dat kan immers op twee manieren.

Enerzijds door het leeuwendeel van de oogst jaarlijks te versluizen naar mainland China, waar miljoenen potentiële kopers nog altijd verblind worden als er maar ‘Bordeaux’ op een etiket prijkt. Zodat de Europese wijnliefhebber die deze betaalbare domeinen volgt nog nauwelijks flessen te pakken krijgt.

Maar anderzijds is het mogelijk dat onder Chinees bewind ook de vinificatie veranderd, aangepast aan de ‘Chinese smaak’, meer of minder eik, meer of minder alcohol, fruitzoeter of niet. En als dàt gebeurt, is deze Chinese ‘invasie’ op termijn absoluut geen zegen, maar een vloek, voor de Franse wijnindustrie.

Frank Van der Auwera

Petrus op restaurant aan 500 euro

De soms stratosferische prijzen van grands crus in onze horeca vormen ongetwijfeld voor veel bezoekers een rem om er een mooie fles te bestellen. Dat is ook de verklaring waarom met name de ‘grote’ Bordeaux stilaan niet meer gedronken worden in onze restaurants. Zelfs het conservatieve cliënteel, dat pakweg 5 à 10 jaar geleden buitenshuis nog wel Léoville-Las-Cases of Troplong-Mondot liet ontkurken, vindt de huidige prijshausse overdreven en haakt af.

En ook al schuilen er geldwolven tussen die met een te grote multiplicator hun kaartprijzen berekenen, zijn het echt niet alleen de restaurateurs die schuld hebben aan deze toestand. Vaak begint de ellende al bij hun aankoop. Recentere oogstjaren van grands crus classés kosten qua inkoopprijs nu al vaak een veelvoud van de prijs die tot voor kort voor oudere jaargangen werden gevraagd. Gevolg? Bordeaux, zeker van een grand cru-niveau, wordt tegenwoordig van onze restauranttafels geweerd, ook al omdat er ondertussen zoveel (Italiaanse, Spaanse, Chileense, Kaapse,...) concurrentie is gekomen.

Sterren voor sterren

Die tendens ombuigen is echter geen makkie. In Parijs loopt deze dagen, om precies te zijn tot nog 31 december 2011, een weliswaar kleinschalige, maar veel besproken campagne onder de doopnaam ‘Carte sur Table’. Doel is om een selectie gereputeerde grands crus toch betaalbaar aan te bieden in een aantal gastronomische restaurants in de lichtstad. Met betaalbaar - de campagne spreekt van “à des prix cases” –wordt bedoeld aan een prijskaartje dat een flink stuk beneden de marktwaarde ligt die o.a. op het internet geldt.

Een kleinschalig project, want uiteindelijk werden slechts 10 crus geselecteerd die men kan degusteren in 12 Parijse restaurants.

Het lijstje van de deelnemende restaurants vinden we op de website van deze actie: http://www.cartesurtable.fr/. Wat alvast positief opvalt is dat het hier niet, zoals bij veel andere acties, om derderangs bistrootjes gaat, maar echt wel een paar topzaken, zoals le Bistro Volnay (2e arrondissement), éénsterrenrestaurants l'Agapé (17e) en le Chiberta (8e), tweesterrenzaken Passage 53 (2e) en Jean-François Piège (7e) of zelfs de met drie Michelinsterren bekroonde Le Pré Catelan (16e) of het restaurant van Pierre Gagnaire (8e). De site leert ons verder dat de initiatiefnemer ‘La Vinicole’ is, filiaal van de Groupe Duclot die gespecialiseerd is in de verkoop van ‘grote’ Bordeaux aan de Franse horeca.

Buitenkans of niet?

Over welke 10 grands crus het nu in concreto gaat? De website zelf lijst ze op, maar zonder prijsindicatie. Die vinden we echter via een ander kanaal. Zo zijn er een aantal flessen onder de 100 euro-drempel, waaronder Château Brane Cantenac 2004 (Margaux, 85 euro) en Calon-Ségur (Saint-Estèphe, 95 euro). De meeste crus bevinden zich echter boven de 150 euro-drempel, zoals La Conseillante 2006 (Pomerol, 150 euro) of Château Figeac 2000 (Saint-Emilion, 155 euros). Als u het ons vraagt: ‘betaalbaar’ is bij sommige suggesties toch een bijzonder relatief begrip. Vooral voor een fles als Brane Cantenac uit een toch niet uitzonderlijk millésime, die in de handel tussen de 35 à 50 euro kost.

Voor wie zichzelf tijdens zijn Parijs bezoek ‘iets speciaals’ wil offreren dit jaareinde, zie ik in het lijstje eigenlijk twee opvallende crus schuilen die effectief een flink pak beneden hun marktwaarde worden ontkurkt. De 260 euro voor Château d'Yqem 2008, de numero uno uit Sauternes, is binnen de restaurantcontext zeker aantrekkelijk, aangezien momenteel in de handel tussen de 200 à 250 euro per fles aankoop wordt gevraagd. Colruyt verkoopt bijvoorbeeld momenteel een kist met 6 flessen aan tegen 1.350 euro of 225 euro per fles.

Maar voor wie echt snobby wil doen en de crisis wegspoelen: de Parijse horecacampagne serveert ook Château Pétrus 2004 tegen 500 euro. Niet meteen het topjaar van deze Pomerol, maar een fles op de markt kost tussen de 1.200 à 1.500 euro, dus hier is - alle verhoudingen in acht genomen - sprake van een koopje.

Conclusie? Op zich vind ik het een prima initiatief om de totaal los geslagen prijzen voor ‘grote’ bordeaux eens te counteren en restaurantbezoekers de kans te geven (opnieuw) kennis te maken met deze crus. Zolang de ‘Chinezen’ ze niet helemaal onbetaalbaar maken of opkopen, natuurlijk. Ook in België zou zo’n actie welkom zijn voor Bordelaise appellaties helemaal - vooral letterlijk - van de kaart zijn.

De zwakte van dit initiatief vind ik echter het bijzonder beperkte aanbod (slechts 10 crus) en het feit dat de meest interessante flessen eigenlijk boven de 150 euro starten. Een gelijkaardige actie in onze gelauwerde restaurants, maar bijvoorbeeld met een aantal deuxièmes vins en/of crus bourgeois, moet toch realistisch zijn?

Frank Van der Auwera

Eén miljard dollar wijn in Hong Kong

Hallelujah, het is (bijna) gebeurd!

Dat de commerciële pendel van de wijnhandel tegenwoordig zwaar richting Azië zwaait, is geweten, maar dat Hong Kong als wijnhub voor de regio zo sterk scoort, dàt blijft ons soms toch nog verbazen. Ook al begon dit succesverhaal reeds in 2008, toen de lokale overheid hakte in de accijnzen voor wijn en bier (lees o.a. Hong Kong wordt heuse wijnhub of Azië belegt gulzig in wijn of Het Oosten kleurt bordeaux).

Aangezien we in een mediagenieke wereld leven, is het logisch dat ‘men’ steeds weer op zoek gaat naar nieuwe mijlpalen. Zo’n volgende ‘historisch’ moment  wordt waarschijnlijk snel gehaald, want de wijnimport in Hong Kong staat op het punt de toch magische 1 miljard dollargrens op jaarbasis te doorbreken.

Frankrijk boven

De Hong Kong Trade Development Council bevestigt immers dat de wijnimport in de voormalige kroonkolonie tussen januari en augustus van 2011 reeds was aangedikt tot 856 miljoen USD, of eventjes +65 procent. Een reeds kolossaal bedrag an sich, dat betekent dat tijdens de eerste acht maanden van 2011 de wijninvoer er bijna even groot was als het totale jaar 2010, dus op nu nauwelijks tweederde van het jaartraject.

Het zal dus niet lang meer duren of de historische 1 miljard USD-drempel wordt bereikt.

Wie vooral profiteert van deze schijnbaar niet verzwakkende hausse? De Fransen, want deze wijnproducerende natie alleen vertegenwoordigt tot nu reeds 330 miljoen USD import. Een indrukwekkend cijfer dat volgens analisten echter nog onderschat wordt, aangezien ook het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Singapore een toppositie innemen in deze exporthitparade richting Hong Kong, en dus als ‘derde partij’ op hun beurt ook vaak grote volumes Franse wijn verhandelen.

Kortom, nog maar eens de zoveelste illustratie waarom Frankrijk zo vaak charmemissies stuurt richting de Chinese Volksrepubliek (lees De jonge Aziaat is de wijntoekomst of Waarom Frankrijk met China flirt).

Belgen moeten niet wanhopen

Aangezien we nu toch over de rol en het impact van de Aziatische en vooral Chinese wijnconsument bezig zijn, nog deze nuance. Terwijl u deze column leest is gans het redactieteam van Sabato druk in de weer om het speciale feestwijnnummer van 19 november a.s. in elkaar te steken. We beloven u een paar unieke primeurs, maar één van onze gesprekspartners gisteren was Justin Onclin.

De ooit nog ‘bescheiden’ in Limburg begonnen wijnhandelaar, is ondertussen uitgegroeid tot één van de invloedrijke négociants (wijnmakelaars) in Bordeaux. Toen we hem gisterenavond interviewden voor onze feestwijnspecial zat hij, toeval bestaat niet, in China. De dubbele openingsvraag lag voor de hand: blijft Azië nu werkelijk ‘Het Beloofde Land’ voor de internationale wijnhandel? En bestaat het risico niet dat, nu iedereen met o.a. de Chinese wijndrinker-in-spe flirt, straks de al zo lang loyale Europese consumenten offside zullen staan, omdat alle interessante crus door ‘de Chinezen & c°’ worden opgekocht? Of gewoonweg onbetaalbaar worden?

Dit is zijn reactie: “Wat ik wel merk is dat de Chinese markt aan een redelijk snel tempo ‘rijper’ wordt. Dat betekent ook dat de lokale wijndrinkers -en kopers zich in de nabije toekomst minder gaan focussen op exclusieve topdomeinen zoals Château Lafite-Rothschild of Château Margaux, maar stilaan ook interesse tonen in ‘grote’ en ‘minder grote’ namen, die wel nog over een aantrekkelijke prijs-kwaliteitverhouding beschikken.” Die evolutie hoeft echter niet per se te betekenen dat er op termijn niks boeiend uit Bordeaux voor ons, arme westerlingen, rest, zo beklemtoont Justin Onclin: “De gekke prijsexcessen zullen m.i. geleidelijkaan verdwijnen wanneer ook Chinezen meer op kwaliteit dan puur op naam en imago wijn gaan kopen. Dat lijkt me een positieve evolutie, vooral als we tegelijk beseffen dat tegenover die straks stijgende Chinese vraag gelukkig ook een stijgend volume aan kwaliteitswijnen uit Bordeaux staat. Volume dat ieder jaar toeneemt. Als Belgen moeten we dus zeker niet wanhopen. De Belgische wijnconsument én importeur hebben zeer veel wijnkennis in huis. Ze weten perfect hoe binnen het steeds maar ruimere flessenaanbod de meest interessante koopjes te vinden. Want dat mogen we toch niet vergeten: al lang staat wijndrinkend België bekend als een wijnmarkt waar gemiddeld het hoogste kwaliteitsniveau wordt verkocht. En dat zal zo wel blijven.”

Frank Van der Auwera

De jonge Aziaat is de wijntoekomst

Met al die soms waanzinnige veilingprijzen die vooral in Hong Kong worden gerealiseerd (lees 2010 was een vet veilingjaar deel 1 en deel 2 of Records sneuvelen op veilingen of Azië belegt gulzig in wijn), zou men wel eens vergeten dat de wereldeconomie er momenteel niet bepaald rooskleurig bij ligt. En dat er dus een reëel risico bestaat dat ook de nu zo oververhitte wijnbeurzen straks noodgedwongen een duikeling maken.

Zeepbel in wijnveilingen

Mutatis mutandis is dat ook de boodschap die Pancho Campo, de president van de Wine Academy of Spain en organisator van internationale topevents zoals de topdegustatie in Hong Kong met Parker (lees Welke bordeaux wordt straks nog duurder?), tegenwoordig de wereld instuurt: pas op, want de investeringen in wijn en wijnveilingen zullen in 2012 gevoelig vertragen. Redenen zat, waaronder de crisis in de Eurozone en de vertraging van de nog altijd zeer fragiele Amerikaanse economie, met zijn hoge werkloosheidscijfers.

Campo ziet nu al de eerste signalen voor zo’n groeivertraging van de wijnsector: de laatste maanden verkocht vrijwel geen enkel veilinghuis 100 procent van zijn loten. In een interview met Reuters maakte hij daarom deze analyse: “I am starting to get the feeling that there was a bubble about wine investments and wine auctions. So for me, it's a natural trend that it was to slow down”. Niet dat we meteen een dramatisch doemscenario moeten verwachten, maar wel een afkoeling: "I don't think it's just going to explode, I think the market will just slow down and the market will find its place."

Of de Europese wijnindustrie kan standhouden zal niet alleen afhangen van de snelheid waarmee de economieën in de Eurozone herstellen, maar ook of - en hoe vlug - het huidige onzekerheidsklimaat politiek kan gekeerd worden. Het getouwtrek rond Griekenland bijvoorbeeld begint stilaan ook de wijnmarkt depressief te maken, zo meent Campo.

Ceo’s van morgen

Veel Europese wijnmakers die tot nu toe hun export vooral op de V.S.A. focusten, richten daarom nu in verhoogd tempo hun inspanningen eerder op Azië. Logisch natuurlijk, want wijnverzamelaars, met name in Hong Kong, kochten alleen al in het eerste semester van dit jaar voor 200 miljoen dollar ‘fijne wijnen’ op veilingen. Bijna het dubbele omzetcijfer van vorig jaar.

Ook de wijnconsumptie boomt in Azië, met zeker de voorbije 5 jaar een groei in double digits. Campo, die frequent in Azië reist en werkt, ziet wel een drieledig marktpatroon en nog veel onbenut potentieel.

Met bovenaan een toplaag, waar vooral de grands crus uit Bordeaux of Bourgogne tegen vaak astronomische prijzen worden gekocht. Voorlopig lijkt die markt nog succesvol. Aan de andere kant van het spectrum is er ook sprake van een enorme toename in de consumptie van goedkoop spul, wijnen die soms voor minder dan 2 euro aan de man/vrouw worden gebracht. Maar tussen deze beide uitersten “..there’s the big gap”, aldus Campo.

Willen Europese wijnmakers - en handelaars dus slagen in hun Operatie Azië, dan zullen ze vooral de jongere consumenten - the millenials, die nu pakweg 18 à 20 jaar zijn - moeten warm krijgen voor wijn: “Veel van deze jongeren gaan nu naar de universiteit en worden straks misschien CEO, arts of architect. Het is dàt doelpubliek waarop de wijnindustrie dringend moet focussen”, aldus Campo. “Of ze in wijn gaan investeren of niet, is nu nog onzeker, maar als je deze millenials zo ver kan krijgen dat ze wijn leren drinken, zullen ze het gezien hun status en koopkracht ook regelmatig verbruiken. En eens kennisgemaakt met wijn, zullen ze geleidelijk ook duurdere wijnen willen kopen. Wie dus in de Aziatische wijnmarkt succes wil boeken, moet zich absoluut op deze categorie consumenten-in-spe richten” luidt zijn verdict.

Frank Van der Auwera

In de grot van Ali Baba (deel 2)

Maar misschien interessanter voor veel kooplustige wijnfans dan het Sotheby’s event (lees In de grot van Ali Baba deel 1), want nog dichterbij huis en inhoudelijk met een duidelijke couleur locale, is de veiling die straks in Brussel zal doorgaan.

Op 19 november e.k. gaan er immers duizenden flessen onder de hamer uit de kelders van sterrenrestaurant Comme Chez Soi, dat al sinds 1926 in de hoofdstad gevestigd is. Chef Lionel Rigolet laat immers 3.500 flessen veilen uit deze ook indrukwekkende keldervoorraad, die bij de laatste telling uit 39.000 stuks bleek te bestaan.

Smaak is ingrijpend veranderd

Dat Rigolet nu een kleine 10 procent van zijn wijnkelder te koop aanbiedt, heeft naar verluidt minder te maken met cash flow, dan wel met het feit dat de hedendaagse restaurantbezoeker minder vaak oudere millésimes van klassieke bordeaux bestelt.

Enerzijds zal dat uiteraard wel verklaard worden door de soms stratosferische prijskaartjes die (noodgedwongen soms) aan deze decennia bewaarde flessen hangen, maar anderzijds ook aan een gewijzigd smaakpatroon. Het merendeel van de gasten is namelijk gewend geraakt wijnen jonger te drinken, dus meer in hun primaire fruitfase. Meer geëvolueerde crus met hun secundaire en tertiaire impressies van torrificatie, leder, humus et cetera spreken anno 2011 veel minder aan. Bovendien botsen die ‘oudjes’ vaak met de toch modernere keukenstijl die Rigolet nastreeft.

Vandaar dus deze veiling, waar Rigolet nog aan toevoegt: “Deze verkoop zal wijngepassioneerden plezieren in plaats van dat we de oude millésimes laten slapen in onze kelder. In de toekomst wil ik trouwens vooral wijnen van na het jaar 2000 op de kaart zetten.”

En wat mogen die wijngepassioneerden op 19 november verwachten? Uiteraard veel grote namen uit de Bordelais en Bourgogne uit de jaren ’90 - Yquem, Mouton-Rothschild,.. - , met als uitschieter en publiekslokker zeker ‘La Verticale de Pétrus’, een collectie van 10 oogstjaren tussen 1990 en 2000. De voorzichtige raming gaat uit van een hamerbedrag van 15.000 euro voor deze 10 flessen, maar het zou me niet verwonderen dat deze schatting minstens verdubbeld wordt.

Een politiek correcte veiling

En om deze koopjesjacht - ik wéét het, de term klinkt bijzonder relatief als we de hamerramingen bekijken - af te ronden, springen we eventjes naar Frankrijk voor een alternatieve veiling. Een veiling waar ik nu niet meteen van denk dat het een massale internationale deining bij wijnliefhebbers zal veroorzaken.

U herinnert zich misschien nog de spectaculaire actie van de Franse groep ‘Les Faucheurs’ die in augustus vorig jaar wereldnieuws haalde door het experimentele perceel met genetische gemanipuleerde druivenranken in de Elzas compleet te vernielen (lees Actievoerders hebben eigen wijnlabel of Vandalen of Verlossers of Oorlogsverklaring aan de transgenetische druiven). Een vernielactie die we enigszins kunnen vergelijken met wat we recent zagen in eigen land n.a.v. het experimentele aardappelveld.

De Franse autoriteiten kunnen er blijkbaar niet mee lachen en één van deze dagen zullen 62 ‘Faucheurs’ in Colmar voor de correctionele rechter moeten verschijnen. Het kan hen financieel zuur opbreken, want op 17 januari 2011 veroordeelde het beroepshof van Colmar één van de militanten die een jaar voordien aan dezelfde plantage 70 druivelaars had beschadigd, tot 1 maand gevangenisstraf met uitstel en 50.000 euro schadevergoeding. De 62 militanten die voor de actie van vorig jaar terecht staan, zien de bui dus al hangen en vandaar wordt er een veiling georganiseerd waar 500 flessen bio-bordeaux worden afgehamerd. Doel is een deel van hun proceskosten te recupereren.

Wedden dat de totaalprijs die daar voor deze 500 ‘politiek correcte’ flessen zal afgehamerd worden nog niet eens zou volstaan om een impériale Château Latour te kopen in Londen?

Frank Van der Auwera

In de grot van Ali Baba (deel 1)

Liefhebbers van speciale flessen en unieke millésime’s, die ondanks alle concurrentie toch vooral loyaal blijven aan Bordeaux: haal uw noodbudget maar uit de kluis of spaarkous.

Want de komende weken staan er een aantal indrukwekkende wijnveilingen op het programma, die voor één keer eens niet in Hong Kong of New York plaatsgrijpen, maar respectievelijk in Londen en Brussel.

Nog zelden gezien

We beginnen in Londen. Daar organiseert Sotheby’s op 26 en 27 oktober eerstkomende naar eigen zeggen “one of the greatest private cellars of top bordeaux”. Veiling die vooral de fans van grotere flessenformaten het water in de mond zal doen krijgen.

Zelfs de normaal van een stiff upperlip en discretie voorziene Serena Sutcliffe, Master of Wine en Worldwide Head of Wine bij Sotheby’s, klinkt verbazingwekkend opgewonden: “Sales such as this do not occur very often, when all the necessary criteria of quality, provenance and condition all come together to create a perfect buying opportunity. When this is combined with quantity, variety, desirable vintages and a mind-blowing range of formats, we know that we have to bring the collection to the attention of everyone who is fascinated by fine wine, wherever they are in the world.”

En voegt ze er aan toe: het gaat om een private eigenaar ‘van het continent’ - entrepreneur én filantropist, meer komen we niet te weten - die op een bepaald moment oordeelde dat er veel meer juweeltjes in zijn kelder sluimerden dan hij ooit zou kunnen drinken. De man kocht namelijk decennia lang in primeur topbordeaux en stockeerde ze daarna in optimale conditie.

Ik citeer opnieuw Sutcliffe: “It was awe-inspiring to inspect and pack up this remarkable collection of wines, eliciting thirsty gasps as the process unfolded. As we saw favourite wines and Holy Grail wines, virtually all in original wooden cases, it was obvious that this was something special.”

2,4 miljoen euro onder de hamer

Hoe speciaal is dit veilingaanbod dan wel? Qua volume alvast indrukwekkend: 5,500 gewone flessen, 730 magnums, 500 dubbele magnums, 229 Jeroboams en 240 Imperials, verdeeld over 1475 loten en dus meestal in de originele houten kasteelkisten. De oogstjaren van de Premiers Grands Crus Classés bijvoorbeeld variëren van 1955 tot 2004, maar we vinden ook alle andere goed aangeschreven klassiekers in de brochure terug zoals Angélus, Montrose, Palmer, Cos d’Estournel, Ducru Beaucaillou, Duhart Milon, Gruaud Larose, Lynch Bages, Pavie en Talbot.

Ook de verwachte opbrengst is duizelingwekkend, want verwacht wordt dat deze oktoberveiling 2,1 miljoen pond opbrengt, aan de huidige koers omgerekend toch ruim 2,4 miljoen euro.

Om u alvast dorstig te maken, enkele verwachte hoogtepunten van deze tweedaagse megaveiling met tussen haakjes hun verwachte hamerprijs:

* Château Lafite-Rothschild 1986 per kist van 75 cl flessen (£14.000 -17.000 per lot), maar ook in jeroboam (£6.500 -7.000) en impériale (£9.200 -11.000)

 * 36 flessen Château Latour 1996: verkocht per 12 (£6.200 -7.000), samen aangeboden met 4 dubbele magnums (£2.000 -2.600 per lot), 2 jeroboams (£3.000-3.600) en 2 impériales (£4.000 -5.000).

* Château Margaux spant qua variatie de kroon. Zo zijn er o.a. 2 kisten of Margaux 1986 (£3.600 - 4.200 per lot), een jeroboam (£1.800 - 2.400) plus 1 impériale (£2.400 – 2.800), maar ook diverse formaten in 2003.

Hetzelfde geldt ook voor andere kleppers als Château Cheval Blanc, met diverse formaten uit de oogst 1998 (bvb. 3 dubbele magnums £1.200 -1.500 per lot), Château Haut-Brion (met o.a. 3 kisten uit 1995, geschat op £2.800 -3.400 per 12 flessen of 2 impériales £1.900 - 2.400 per exemplaar) of Château Mouton Rothschild (met 1995 in alle denkbare formaten, met als duurste schatting £2.000 - 2.400 per impériale).

Frank Van der Auwera

Lees morgen: In de grot van Ali Baba (deel 2)

Welke bordeaux wordt straks nog duurder?

Bent u een nog steeds overtuigde bordeauxfan, alhoewel een beetje knorrig door de recente prijsstijgingen van veel grands crus?

Dan heb ik een snelle kooptip: hier volgen de 20 domeinen die gegarandeerd helemaal onbetaalbaar - zelfs onvindbaar - zullen worden, als ze het op dit moment nog niet zijn.

De magische 20

Want Robert Parker, ondanks toenemende kritiek toch nog steeds één van de meest invloedrijke stemmen in de wijnbusiness die reputaties kan maken of kraken, organiseert op 8 november eerstkomende een speciale proeverij in Hong Kong tijdens het event ‘Wine Futures’.

Op deze proeverij, die de Harry Potter-achtige titel “The Magical 20” meekreeg en waar ook de eigenaars van de betrokken kastelen aanwezig zijn, zal onze goeroe twintig domeinen extra in de schijnwerpers plaatsen, allemaal uit het felbejubelde millésime 2009. Of in zijn termen “the ones to watch”, grands crus die dus blijkbaar over het potentieel beschikken om door te groeien tot het kwaliteitsniveau van Premières Grands Crus Classés: “I have chosen estates that produce wines of first growth quality, although technically not first growths. Consequently, they are under-valued and very smart acquisitions”, aldus Parker.

Dit is zijn hitparade van de rijzende sterren:

1) Ch. Cos D’Estournel
2) Ch. Pontet Canet
3) Ch. Comtesse Pichon Lalande
4) Ch. Léoville Poyferre
5) Ch. Léoville Las Cases
6) Ch. Palmer
7) Ch. Malescot St.Exupéry
8) Ch. Pape Clement
9) Ch. Haut Bailly
10) Ch. Angelus
11) Ch. Trotanoy
12) Ch. La Conseillante
13) Ch. Pichon Baron
14) Ch. Lynch-Bages
15) Ch. Smith Haut Lafitte
16) Ch. La Fleur Petrus
17) Ch. Clos Fourtet
18) Ch. Rauzan Ségla
19) Ch. Brane Cantenac
20) Ch. Le Gay

Voorspelbaar lijstje

Wat ik hiervan denk? Het lijkt me allemaal iets teveel open deuren intrappen en weinig vernieuwend/durvend. De meeste namen op dit lijstje kregen de voorbije tien jaar al genoeg accolades, topscores en schouderklopjes voor hun effectief toegenomen kwaliteit - niet in het minst in de eigen publicaties van Parker - , wat zich automatisch vertaalde in hun prijskaartjes. Tussen de ‘magical 20’ steekt er wat mij betreft dus geen enkele échte verrassing.

Maar wat ik wel vrees is dat deze prestigeproeverij een serieuze invloed kan hebben op het koopgedrag in Azië. Elke statusgevoelige en uiteraard gefortuneerde Chinees, Koreaan,... zal van deze twintig een absoluut boodschappenlijstje maken. Het zullen ‘must have’s’ worden, met een nieuwe steile prijsklim tot gevolg.

Niet dat veel Europeanen daar nog wakker van liggen, want velen hebben mentaal al enkele oogsten geleden afscheid genomen van de toplaag grands crus classés, wegens totaal onbetaalbaar.

Maar als u persoonlijk toch nog tot de believers hoort, heb u nu nog kans tot 6 november om uw keldervoorraad aan te vullen. Als ondertussen, uitsluitend door de publicatie van dit lijstje, de marktprijzen van deze 20 uitverkorenen al niet aan het stijgen zijn...

Frank Van der Auwera