Duurzaamheid wordt nieuwe marketingbonus

Natuurlijke wijnproductie, duurzaamheid en ecovriendelijkheid worden stilaan begrippen met een goudwaarde in de wijnmarketing.

Ook al komt er vaak terecht scherpe kritiek op de soms semireligieuze en/of elitaire benadering van deze wijnbouw - recent nog vergeleek een Britse toonaangevende wijnimporteur van natuurlijke wijnen (!) deze wijncategorie met Marxisme, “...aangezien de werken van Karl Marx vooral lectuur waren voor een kleine groep mensen die ze konden begrijpen én waarderen, en niet bestemd voor de massa” - is iedereen het erover eens dat méér aandacht voor duurzamere wingerd, -vinificatie -en transportprocessen uiteindelijk alleen maar winnaars oplevert.

De eerste toetsing overleefd

In Chili heeft men deze boodschap goed begrepen en werd voorjaar 2011, onder impuls van de belangenorganisatie Vinos de Chile - een bijzonder invloedrijke vereniging waarvan de leden goed zijn voor ruim 92% van alle gebottelde wijnexport - , een gloednieuwe en naar verluidt strenge ‘Sustainability Code’ gelanceerd. Code waarmee individuele wijndomeinen kunnen gecertificeerd worden op al hun (al dan niet) duurzame praktijken, van druif tot fles.

Zopas werden de namen bekend gemaakt van de eerste 14 wineries die, na een schijnbaar zeer rigoureus assessment en een lang inspectieproces, als eersten officieel dit certificatiezegel in de wacht sleepten.

Althans: deze 14 wijnbedrijven werden reeds bekroond voor het eerste luik van de drie hoofdstukken tellende duurzaamheidscode. Dit eerste hoofdstuk - geldigheidsduur één jaar - bestrijkt namelijk de evaluatie van ecovriendelijke beheersprocessen en normen in de wijngaard (het zogeheten ‘Green Chapter’, focussend op de praktijken in de ‘Vineyard’), waardoor natuurlijke resources maximaal worden beschermd.

De 14 feestvarkens werden inderdaad nog niet getoetst op de duurzaamheid van hun activiteiten in de productiekelders (het ‘Red Chapter’met focus op ‘Winery’) of op hun totale maatschappelijke verantwoordelijkheid (het Orange Chapter, gericht op de ‘Community’). Die andere etappes worden in de loop van dit jaar verder beoordeeld en eventueel extra gecertificeerd voor een geldigheidsduur van twee jaar. Naar verluidt presteerden de 14 kandidaatdomeinen wél uitstekend tijdens deze assessmentronde. Ze haalden immers een gemiddelde score van 83 procent.

De 14 winnaars op een rij

In Chileense wijnkringen slaat men zich in ieder geval trots op de borst, want deze alomvattende benadering van het duurzaamheidsconcept is momenteel het meest ambitieuze van alle wijnproducerende landen: “We are committed to becoming the number one producer of premium, sustainable and diverse wines from the New World by 2020,” aldus een opgetogen René Araneda, president van Wines of Chile. “To achieve this goal it is imperative to create innovation that boosts our competitiveness. The development and implementation of Wines of Chile's state-of-the-art Sustainability Code is a key pillar to achieve this objective.”

Natuurlijk heeft Chili van nature een streepje voor op de concurrentie wanneer het op duurzame wijngaarden aan komt. Het microklimaat, de topografie, de geografische locatie (nabij de Oceaan of in de schaduw van de Andes) en de aanwezigheid van veel prephylloxera-druivelaars, lenen zich in de meeste wijnvalleien perfect voor zulke ecovriendelijke aanpak.

Als duurzaamheid dus één van uw koopcriteria is wanneer u uw wijnkelder of schenkmand vult, zijn dit de namen van de laureaten die nu gecertificeerd werden: Anakena, Arboleda, Caliterra, Casa Silva, Cremaschi Furlotti, Emiliana, Errázuriz, Montes, MontGras, Santa Cruz, Santa Ema, Santa Rita, Ventisquero en Vía Wines. Als ik me niet vergis liggen minstens 10 van deze 14 ook reeds in onze Belgische wijnrekken.

Hoe ze te herkennen? Deze domeinen zullen gedurende zeker een jaar een speciaal ‘Certified Sustainable Wine of Chile’-zegel op hun etiket, flessen en zelfs promotiemateriaal mogen dragen. Wees er dus maar zeker van dat ze deze bekroning dik in de verf zullen zetten in al hun volgende communicatie. Binnenkort zal dit duurzame koppeloton vermoedelijk serieus aangroeien, want nog eens 24 wineries hebben zich reeds ingeschreven voor dit certificatieproces.

Het is m.a.w. opnieuw de Nieuwe Wereld die het ‘Oude’ Europa een lesje in slimme wijnmarketing geeft. Nu maar hopen dat de gelauwerde domeinen deze marketingbonus niet aangrijpen om snel hun prijskaartjes te verhogen...

Frank Van der Auwera

Foto: Mark Scott Johnson op Flickr (Creative Commons licentie).

De Franse wijnwereld krimpt

De Europese rooicampagnes en soms gigantische subsidiepotten - bestemd om de overschotten weg te werken of wijnbouwers te begeleiden in hun (vroegtijdige) pensionering -, hebben dan blijkbaar toch effect in Frankrijk.

Volgens de dienst voor statistiek van het Ministerie van Landbouw is zowel het aantal wijnexploitaties, als de oppervlakte gecultiveerde wijngaarden in de periode 2000-2010 namelijk flink geslonken. De hiërarchie tussen de diverse wijngebieden, vooral in termen van volumeproductie, staat dan ook soms onder druk.

Zo telde de Franse wijnbouw vorig jaar officieel nog 85.200 ‘exploitations’ tegen ruim 110.000 in het jaar 2000, of omgerekend een daling met maar liefst -25 procent in amper een decennium.

Ook de oppervlakte wingerds maakte in diezelfde periode een ferme duikeling, zij het iets minder spectaculair: het wijnareaal kromp van 876.200 hectare in 2000 tot 788.700 hectare in 2010, wat neerkomt op een daling met toch -11 procent.

Een vijfde minder Languedoc-Roussillon

Vooral wat de oppervlakte verbouwde wingerds betreft, werd niet elke wijnregio de voorbije tien jaar echter even hard getroffen. Misschien is ‘getroffen’ wel de verkeerde woordkeuze, want in streken die lange tijd vooral puur op volume mikten, is een structurele daling van het aantal wijngaarden vaak ook een prima zaak richting meer kwaliteitsbewuste wijncultuur. Althans, we mogen hopen dat net niet de verkeerde terreinen werden gerooid om de subsidies op te strijken.

Vooral de Languedoc-Roussillon zag zo ruim een vijfde van zijn aanplant (-21,3 procent) in tien jaar tijd verdwijnen, tot nu een actueel toch nog altijd respectabele 201.500 hectare. Daarmee blijft de Languedoc-Roussillon, zelfs na die drastische rooicampagnes, toch de numero uno in Frankrijk qua gecultiveerde wijnoppervlakte.

In deze hitparade wordt de Languedoc-Roussillon gevolgd door de Vallée du Rhône-Provence (met 148.500 hectare wingerd, daling met -11,4 procent) en Aquitaine (137.600 hectare of -5,4 procent). Wat deze laatste regio, thuisland van de Bordelaise appellaties, betreft: ook daar zien we de aanplant serieus krimpen, vooral onder invloed van de subsidiestroom. Belangenorganisatie C.I.V.B. berekende dat het wijnareaal in Bordeaux van zijn piek in 2007 (namelijk: 125.000 hectare) in 2009 al terug gedaald was tot 115.100 hectare. Een volumekrimp van toch ongeveer -8 procent.

Achteruitgang werd buiten deze ‘Grote Drie’ trouwens ook elders opgetekend, zoals in le Sud-Oeust (40.400 hectare nog, -15 procent), de Val de Loire et le Centre (62.100 hectare, -8,1 procent), of in het wijnbassin samengesteld uit Bourgogne, Beaujolais, Savoie en Jura, dat nu nog 53.100 hectare telt, maar in tien jaar tijd toch ook met -5,7 procent terugviel.

Toch ook stijgers

Maar in deze context zijn er opvallend ook twee wijngebieden die tegen deze trend ingaan en het afgelopen decennium zelfs in oppervlakte aandikten: Champagne en de Alsace, die respectievelijk met +7,6 procent (nu 33.400 hectare) en +5,1 procent (nu 16.200 hectare) groeiden.

Een derde regio hield eveneens goed stand. De Charentes bleef met zijn 79.900 hectare wingerd nagenoeg stabile (-0,1 procent), waarschijnlijk te danken aan de toegenomen populariteit van de Cognac.

Morgen bekijken we uit dezelfde studie nog enkele andere frappante trendverschuivingen, die het aanbod in ons glas de komende jaren mee zullen bepalen.

Frank Van der Auwera

1 op de 3 Bordeauxdomeinen te koop?

Een dikke week geleden publiceerden we een column over het groeiende aantal Chinese investeerders die tegenwoordig een - weliswaar minder bekend - château kopen in de Bordelais (lees Chinese invasie in Bordeaux).

Maar te oordelen naar een reeks uitspraken van een aantal wijntenoren in de Franse media, is dit nog maar het begin van een heuse zondvloed. Volgens Philippe Laqueche, managing director bij het bekende handelshuis Yvon Mau, zou zelfs tot een derde van alle Bordelaise wijndomeinen rijp zijn voor een verkoop.

Voorlopig niet zozeer de hoogst gerangschikte crus, maar wel alle domeinen die zich onder deze elitegroep situeren.

Twee scenario’s denkbaar

Vanwaar deze gigantische eigendomswissel-in-de-knop? Philippe Laqueche beklemtoont dat nu en ook de komende jaren veel domeineigenaars in en rond Bordeaux op pensioen vertrekken, maar hun zonen of dochters niet altijd happig zijn om de scepter over te nemen en zich in de economisch toch moeilijke wijnmarkt te vestigen.

In dergelijke situatie blijven er slechts twee scenario’s over.

Scenario 1: gaat het om een weinig rendabele exploitatie in een minder gereputeerde appellatie, dan verdwijnt het domein uiteindelijk en worden de wingerds finaal gerooid. Op zich is zo’n shake-out misschien zelfs positief, omdat er nu eenmaal in de Bordelais naar schatting 8.200 officiële producenten actief zijn, waaronder veel slecht presterende eigendommen die niet meer kunnen opboksen tegen de mondiale concurrentie. Voor de stoppende wijnbouwers hoeft dat financieel zeker geen drama te vormen. Zo incasseren velen Europese en Franse subsidies wanener ze hun ‘retraite’ voorbereiden.

Veel van deze terreinen, vooral dichtbij de stadscentra gelegen, zijn bovendien in trek bij immobiliëngroepen en projectontwikkelaars. Nu al botst de wijnindustrie in Bordeaux geregeld met de uitdijende urbanisatieprojecten, waarbij soms de bouwsector en soms de wijnindustrie aan het langste eind trekt. Zo annuleerde enkele maanden geleden het administratief tribunaal van Bordeaux nog de urbanisatieplannen van de gemeente Cadillac. Die had namelijk een bouwproject goedgekeurd waarbij 48 hectare wijngaard werden opgeofferd, of maar liefst 12,5 procent van het lokale druivenareaal, maar de rechter blokkeerde deze ambitieuse plannen.

Scenario 2: is het domein daarentegen gevestigd in een ‘sterke’ appellatie, ligt het in een landschappelijk mooi gebied of bezit het extra troeven zoals architectonisch fraaie gebouwen, dan kan het veel makkelijker internationale kopers vinden. Zo hebben de Chinese investeerders duidelijk een zwak voor ‘oude stenen’ en fraaie panorama’s, aangezien ze buiten de eigenlijke wijnproductie ook mikken op het oenotoeristisch potentieel.

Koppen tellen

Uiteraard betekent dit alles niet dat de komende maanden meteen honderden domeinen in Chinese of Russische handen zullen overgaan en er straks in Bordeaux meer Kantonees dan Frans gesproken wordt.

De bijna 3.000 domeinen die volgens de analyse van Philippe Laqueche potentieel ‘in de vitrine’ liggen, werden tot op heden immers nog niet officieel op de markt aangeboden. Maar dat het clubje van pakweg een 15-tal bordeauxdomeinen onder Chinees bewind in de kleinere appellaties van Bordeaux snel zal verdubbelen, dàt staat wel vast.

Tenzij de Franse overheid plots weer een chauvinistische reflex krijgt en deze aankopen strenger gaat reglementeren om zo het wijnpatrimonium puur Frans te houden. Een interventie die ik op korte termijn eerlijk gezegd betwijfel, omdat het voorlopig niet de ‘grote vissen’ zijn waarop de buitenlandse investeerders jagen, maar eerder de kleinere châteaux, vaak gelegen in niet zo gereputeerde terroirs. Als er dient gekozen tussen (gesubsidieerd) rooien of buitenlandse kapitaalinbreng met mogelijk ook een extra instroom van (oeno)toeristen, dan is die keuze makkelijk gemaakt.

Eind 2012 maken we eens opnieuw de rekening…

Frank Van der Auwera

Italië wordt duurder, Frankrijk wacht af

Het is natuurlijk nog vrij vroeg om met definitieve cijfers te zwaaien – de statistieken worden in de loop van de volgende zes maanden nog herrekend en bijgesteld -, maar het lijkt er toch op dat fans van Italiaanse wijn goed de markt in het oog moeten houden. Want de prijzen voor sommige appellaties of wijncategorieën zouden wel eens flink kunnen klimmen.

Italië noteert in 2011 immers zijn kleinste oogst sinds zestig jaar. Vergeleken met vorig jaar werd er volgens de eerste schatting bijna -14 procent minder druiven geplukt. De totale oogst 2011 zal zo slechts rond de 40,3 miljoen hectoliter schommelen.

Rooien en groen oogsten

De eerste gevolgen van deze prille, maar toch duidelijk cijfers zijn reeds in de Italiaanse wijnindustrie te merken: de marktprijs van druiven, most en wijnen schoten meteen in vrijwel elke regio de hoogte in. De hausse varieert van 5 tot zelfs 35 procent. Slecht nieuws ongetwijfeld voor ons consumenten, maar de wijnsector zelf is er eerder happy mee, nadat in 2009 de prijzen tot -30 procent afbrokkelden en vorig jaar stagneerden. Men beschouwt de huidige situatie dus eerder als een inhaaloperatie.

Vanwaar deze toch dramatische terugval qua oogstvolume?

Ten eerste zijn er de klimatologische omstandigheden, die in Italië in 2011 hoogst ongewoon en grillig waren, en dus zeker het volume negatief hebben beïnvloed. Maar ten tweede worden nu pas de consequenties duidelijk van de Europese maatregelen om de productie en rendementen te reduceren via o.a. rooicampagnes en groene oogsten.

Volgens de statistieken van Assoenologi zouden er in de periode 2008-2009 in Italië reeds 22.000 hectare wingerd gerooid zijn, waarbij in 2010 nog eens extra 9.300 hectare werden uitgetrokken. Vooral in Sicilia, Puglia en Emilia-Romagna verdwenen er duizenden hectaren. Daarbovenop kwam nog eens een meer veralgemeende toepassing van de groene oogst, waarbij de wijnbouwer doelbewust enkele maanden voor de pluk selectief snoeit, het potentiële fruit dus eigenlijk ‘uitdunt’, om uiteindelijk een veel beperktere, maar kwalitatievere opbrengst te verkrijgen. Volgens de eerste berekeningen zou die praktijk nog eens in zo’n 13.000 hectare wijngaard toegepast zijn.

Export kiplekker

De combinatie van deze twee factoren verklaart waarschijnlijk deze spectaculaire duikeling. Waar toch nog de grootste volumes werden geoogst, dus de prijzen misschien iets minder sterk zullen stijgen? Productiekampioenen blijven de reeds drie genoemde regio’s Puglia, Sicilia en Emilia-Romagna, die samen in 2011 ruim 23,5 miljoen hectoliter wijn leveren of circa 60% van de totale Italiaanse oogst, gevolgd door de Veneto met 7,93 miljoen hectoliter.

Kortom, de kans dat we straks een flinke slok méér moeten betalen voor onze Italiaanse crus, lijkt reëel, vooral als we ook bedenken dat de Italiaanse wijnexport het voorbije jaar blijkbaar in goede doen was. De uitvoer dikte met +11,9 procent aan in waarde en +11 procent qua volume in 2010. Vorig jaar werd trouwens bijna de helft van de Italiaanse wijnproductie uitgevoerd. Een positieve tendens die bevestigd werd tijdens het eerste semester van dit jaar, want de uitvoer klom opnieuw met +14,1 procent in waarde en +15,4 procent in volume.

Frankrijk weer volumekampioen

En hoe is het met de Franse output gesteld? Daar verwacht het Ministerie van Landbouw dat de drempel van 50 miljoen hectoliter jaarproductie wél zal overschreden worden. Om precies te zijn wordt er nu rekening gehouden met 50,2 miljoen hectoliter Franse wijn in het millésime 2011.

Een cijfer dat hoger ligt dan vorige ramingen, maar recent vooral opgetrokken werd omdat er toch sprake is van een hausse in de Languedoc-Roussillon, Champagne en Charentes. Als deze nog altijd voorlopige prognose binnen enkele maanden bevestigd wordt, betekent dit dat, totaal tegengesteld aan het Italiaanse scenario, de oogst 2011 op Franse bodem superieur is aan die van 2010, namelijk een stijging met +11 procent, en zelfs +7 procent boven het gemiddelde oogstvolume van de afgelopen vijf jaar, zij het nog steeds onder het niveau van 2005 en 2006. Deze stijging manifesteert zich naar verluidt in alle productcategorieën, waaronder   23,3 miljoen hectoliter AOP-wijn (de ex-AOC, +7 procent) en 14,5 miljoen hectoliter IGP (de ex-vin de pays, +16 procent).

Moeten we hieruit nu concluderen dat waar de Italiaanse wijnprijzen stijgen, de Franse wijnkoersen straks zullen dalen? Vermoedelijk niet, omdat velen in de Franse wijnindustrie redeneren: nu Italië - en ook Spanje trouwens - een historisch lage oogst registeren, zijn in deze buurlanden de stocks ook bijzonder laag en stijgen de druivenprijzen. Waarom in die marktcontext dan serieus in de prijzen voor Franse wijn knippen?

En zo heeft men altijd wel een slimme uitleg klaar om ons, dorstige eindconsumenten, uiteindelijk geen korting te geven.

Frank Van der Auwera

De dans der appellaties

Of men nu pro of contra Franse wijn is, één ding staat vast: Frankrijk is de moeder van alle moderne wijnappellaties. Het systeem van appellations d’origines côntrolées (AOC) vertoont vele mazen en gaten, maar het heeft zeker ook zijn voordelen naar herkenbaarheid en minimale kwaliteitscondities.

Als ik me niet vergis, telt het land nu trouwens al 357 AOC’s die uiteraard vrijwel niemand ooit kent, laat staan allemaal gedronken heeft.

Einde van de VDQS

De wetgever, en meer specifiek de appellatiewaakhond I.N.A.O. (Institut National des Appellations d’Origine), is nu al maandenlang druk in de weer om de ‘oude’ reglementering aan te passen aan de nieuwe Europese verplichtingen.

Want de deadline wordt bijzonder scherp. Uiterlijk op 31 december van dit jaar moeten namelijk alle lastencahiers en aangepaste homologatiedossiers van elke beschermde herkomstbenaming op tafel liggen bij de Europese Commissie.

Bovendien heeft het verantwoordelijke Comité National binnen het I.N.A.O. de voorbije weken nog een aantal nieuwe appellations d’origine contrôlees bekrachtigd of aanpassingen aan herkomstbenamingen goedgekeurd. Aanpassingen die we straks als eindgebruiker allemaal op de etiketten zullen aantreffen (lees o.a. Frankrijk telt 2 nieuwe appellaties of Tursan vergroot de appellatiefamilie of Met de zegen van de kardinaal of De reïncarnatie van de Vin de Pays of Retour van de Crus Artisans).

Om te beginnen werd ‘Coteaux d’Ancenis', voordien behorend tot de categorie VDQS die straks dus onder druk van Europa moet verdwijnen, gepromoveerd. Van de 17 bestaande VDQS-benamingen zijn er nu al 15 die hun aanvraagdossier hebben ingediend (of reeds goedgekeurd kregen) om ook promotie te maken tot AOC-familie (lees ook De stille dood van de V.D.Q.S.). En wat met de 2 andere? De VDQS 'Lavilledieu' wil liever erkend worden als landwijn (in de huidige termen IGP), terwijl VDQS 'Thouarsais' zich wil integreren in de koepelappellatie Anjou.

En zo zullen weldra alle VDQS-wijnen per 31 december 2011 officieel ‘opgelost’ zijn.

Loire is zeer actief

Buiten deze promotie van VDQS-wijnen, werden nog andere appellaties erkend. Zo bestaat nu officieel de AOC Savennières Roche aux Moines en AOC Savennières Coulée de Serrant. Tot nu toe waren beide gebieden geografische benamingen die complementaire waren aan de AOC Savennières, maar weldra wordt hun homologatie tot ‘eigen’ AOC dus gepubliceerd.

Het lijstje met aanpassingen en dossiers oogt nog lang. Zo werd ook de geografische afbakening voor de AOC Bourgogne en AOC Bourgogne Aligoté aangepast - concreet: welke dorpen behoren tot de wijnstreek en welke niet -, en mag de AOC Gaillac voortaan ook officieel ‘Vendanges Tardives' toevoegen op het label. Deze zoete late-pluk-wijncategorie, tot nu toe bekend onder de wat anoniemer naam ‘Gaillac Doux’ die tussen haakjes al eeuwen in deze regio wordt gemaakt, krijgt op die manier een erkenning. Het is vrij zeldzaam dat ‘Vendanges Tardives’ officieel op het label mag gedrukt worden, want tot nu toe werd dit voorrecht exclusief gereserveerd voor de AOC Alsace, Alsace Grand Cru en AOC Jurançon.

Vooral in de Loire lijkt de appellatiedynamiek dit najaar bijzonder vinnig. Zo zal de AOC Quarts de Chaume binnenkort ook de benaming ‘grand cru’ mogen toevoegen en de AOC Coteaux du Layon Chaume ‘premier cru' als categorie op het label afdrukken. Hiermee kunnen beide appellaties een duidelijker rangorde introduceren tussen de diverse kwaliteitsniveaus die er effectief geproduceerd worden. Nu moet de koper al een serieuze voorkennis hebben over producenten en terroirs, omdat alles ogenschijnlijk één pot nat was.

Nog in de Loire-vallei worden straks trouwens ook de complementaire geografische benamingen ‘Chenonceaux’ en ‘Oisly’ mogelijk binnen de AOC Touraine. Op het label zal daardoor voor de (stille) witte wijnen, gemaakt van de Sauvignon Blanc, en de rode (op basis van Cabernet franc) dus ook de toevoeging ‘Chenonceaux’ mogen gekleefd worden achter de moederappellatie Touraine. En idem dito voor de Sauvignon Blancs die uit de zone van Oisly komen. Ook dat schept meer duidelijkheid voor de consument, omdat het toch nauwer aanleunt bij een specifiek terroir.

Ja voor kwaliteit, neen voor prijssprong

Conclusie: appellaties zijn geen Stenen Tafelen die ooit door Mozes van de berg werden meegebracht en sindsdien niet meer veranderden. Integendeel, er is duidelijk - zij het vaak onder druk van de Europese wetgeving - nieuwe dynamiek in Frankrijk, waar het I.N.A.O. probeert méér differentiatie en hiërarchie te geven binnen bestaande herkomstbenamingen.

Allemaal pico bello voor ons, op voorwaarde dat a) het niet alleen blijft bij naambordjes verhangen en dus ook de kwaliteit gegarandeerd wordt en b) dit evenmin betekent dat zo’n promotie automatisch de consumentenprijs de hoogte injaagt.

Frank Van der Auwera

De jonge Aziaat is de wijntoekomst

Met al die soms waanzinnige veilingprijzen die vooral in Hong Kong worden gerealiseerd (lees 2010 was een vet veilingjaar deel 1 en deel 2 of Records sneuvelen op veilingen of Azië belegt gulzig in wijn), zou men wel eens vergeten dat de wereldeconomie er momenteel niet bepaald rooskleurig bij ligt. En dat er dus een reëel risico bestaat dat ook de nu zo oververhitte wijnbeurzen straks noodgedwongen een duikeling maken.

Zeepbel in wijnveilingen

Mutatis mutandis is dat ook de boodschap die Pancho Campo, de president van de Wine Academy of Spain en organisator van internationale topevents zoals de topdegustatie in Hong Kong met Parker (lees Welke bordeaux wordt straks nog duurder?), tegenwoordig de wereld instuurt: pas op, want de investeringen in wijn en wijnveilingen zullen in 2012 gevoelig vertragen. Redenen zat, waaronder de crisis in de Eurozone en de vertraging van de nog altijd zeer fragiele Amerikaanse economie, met zijn hoge werkloosheidscijfers.

Campo ziet nu al de eerste signalen voor zo’n groeivertraging van de wijnsector: de laatste maanden verkocht vrijwel geen enkel veilinghuis 100 procent van zijn loten. In een interview met Reuters maakte hij daarom deze analyse: “I am starting to get the feeling that there was a bubble about wine investments and wine auctions. So for me, it's a natural trend that it was to slow down”. Niet dat we meteen een dramatisch doemscenario moeten verwachten, maar wel een afkoeling: "I don't think it's just going to explode, I think the market will just slow down and the market will find its place."

Of de Europese wijnindustrie kan standhouden zal niet alleen afhangen van de snelheid waarmee de economieën in de Eurozone herstellen, maar ook of - en hoe vlug - het huidige onzekerheidsklimaat politiek kan gekeerd worden. Het getouwtrek rond Griekenland bijvoorbeeld begint stilaan ook de wijnmarkt depressief te maken, zo meent Campo.

Ceo’s van morgen

Veel Europese wijnmakers die tot nu toe hun export vooral op de V.S.A. focusten, richten daarom nu in verhoogd tempo hun inspanningen eerder op Azië. Logisch natuurlijk, want wijnverzamelaars, met name in Hong Kong, kochten alleen al in het eerste semester van dit jaar voor 200 miljoen dollar ‘fijne wijnen’ op veilingen. Bijna het dubbele omzetcijfer van vorig jaar.

Ook de wijnconsumptie boomt in Azië, met zeker de voorbije 5 jaar een groei in double digits. Campo, die frequent in Azië reist en werkt, ziet wel een drieledig marktpatroon en nog veel onbenut potentieel.

Met bovenaan een toplaag, waar vooral de grands crus uit Bordeaux of Bourgogne tegen vaak astronomische prijzen worden gekocht. Voorlopig lijkt die markt nog succesvol. Aan de andere kant van het spectrum is er ook sprake van een enorme toename in de consumptie van goedkoop spul, wijnen die soms voor minder dan 2 euro aan de man/vrouw worden gebracht. Maar tussen deze beide uitersten “..there’s the big gap”, aldus Campo.

Willen Europese wijnmakers - en handelaars dus slagen in hun Operatie Azië, dan zullen ze vooral de jongere consumenten - the millenials, die nu pakweg 18 à 20 jaar zijn - moeten warm krijgen voor wijn: “Veel van deze jongeren gaan nu naar de universiteit en worden straks misschien CEO, arts of architect. Het is dàt doelpubliek waarop de wijnindustrie dringend moet focussen”, aldus Campo. “Of ze in wijn gaan investeren of niet, is nu nog onzeker, maar als je deze millenials zo ver kan krijgen dat ze wijn leren drinken, zullen ze het gezien hun status en koopkracht ook regelmatig verbruiken. En eens kennisgemaakt met wijn, zullen ze geleidelijk ook duurdere wijnen willen kopen. Wie dus in de Aziatische wijnmarkt succes wil boeken, moet zich absoluut op deze categorie consumenten-in-spe richten” luidt zijn verdict.

Frank Van der Auwera

Oogst 2011: vroeg en volumineus

In gans Europa lopen niet alleen de aandeelhouders rond met klamme handen, maar ook veel wijnbouwers. Deze laatste groep kijkt dan niet zozeer bezorgd naar banenrapporten, schuldenbergen of noodplannen, maar naar de weersvoorspellingen.

Want voorlopig staat de Europese wijnindustrie in de startblokken voor één van de vroegste oogsten in bijna twee eeuwen. Zelfs in die mate dat veel (Franse) wijnbouwers hun vakantie inkorten, omdat ze de timing voor de pluk scherp in het oog willen houden en een ‘gestoofd’, overrijp millésime willen vermijden.

Hete lente is de dader

In veel wijnregio’s konden de wingerds immers maandenlang profiteren van een relatief droge, warme lente, zodat de groei/rijpingscyclus van de druiven 2 tot zelfs 3 weken voorop ligt op het gemiddelde. Vooral de warme lente was uitzonderlijk, officieel zelfs de warmste sedert de metingen in de 20ste eeuw en bijna 1,8°C boven de legendarisch hete oogst van 2003. Bovendien was de periode maart-mei dit jaar ook onvoorstelbaar neerslagarm. Het waterdeficit bedroeg 55 procent, het hoogste percentage sinds 1976, dat ook als ‘warme’ oogst geboekt staat.

Maar misschien is al die stemmingmakerij rond een recordvroege oogst wel fout, want de voorbije maand juli bijvoorbeeld fungeerde duidelijk als spelbreker in sommige landen/appellaties. Vooral in Frankrijk berekende Météo France dat het de koudste juli-maand sinds 30 jaar was. En zoals men in voetbal zegt “de match is pas gespeeld als het fluitsignaal van de scheidsrechter weerklinkt”, geldt dat ook in de wijnbouw: er resten nog verraderlijke dagen wachttijd.

Desondanks blijven de prognoses in veel regio’s op een vroege oogst wijzen. Zo is men er in de Loire, Champagne, of Beaujolais nog steeds van overtuigd dat binnen hooguit een tweetal weken de oogst effectief kan beginnen. In de Loire bijvoorbeeld ligt het rijpingsseizoen van de druiven een volle drie weken voor op het meerjarig schema. In de Champagnestreek houdt men rekening met een vendage die op 20 augustus kan starten, wat dan meteen de vroegste pluk in 189 jaar zou worden. En in Beaujolais denkt men er zelfs aan op 15 augustus de snoeischaren boven te halen. Ook in Bordeaux en Bourgogne wordt eind augustus als ‘realistisch’ tijdstip vastgeprikt.

Het feit dat er voorlopig blijkbaar geen sprake is van echte waterstress in de meeste appellaties en de trossen nog altijd heel gezond lijken - dus geen meeldauw of rotting vertonen -, laat natuurlijk het beste verhopen.

De spits is er af

In ieder geval: één Fransman heeft al deze prognoses alvast geklopt en zijn snoeischaren reeds ingezet. Op donderdag 4 augustus trok Pierre-Henri de La Fabrègue, eigenaar van het Domaine de Rombeau in Rivesaltes (Roussillon) met zijn ploeg vendangeurs de wijngaard in om er de pluk 2011 te starten. Ze zijn volop bezig de trossen Muscat à petits grains te plukken, druiven die snel zullen worden gebruikt om er Muscat Blanc Sec Primeur van te prduceren. Die primeur-Muscat zal dan al de derde donderdag van oktober op de markt worden gelanceerd.

Gek genoeg is zelfs 4 augustus geen record, want pionier Pierre-Henri verklaarde aan de Franse media dat hij een tiental jaar geleden zelfs al eens op 3 augustus de snoeischaren kon inzetten. Toch gaat het wel degelijk om een uitzonderlijke ‘vendange précode’, want normaal kan op het Domaine de Rombeau de pluk pas rond 10 augustus beginnen. En als we de eigenaar mogen geloven, ziet het er op alle fronten prima uit. De kwaliteit van de druiven oogt mooi, evenwichtig en met fijne aciditeit, maar vooral de kwantiteit valt reuze mee. Pierre-Henri de La Fabrègue, die ook rode, witte en rosé Côtes du Roussillon produceert, verwacht dit jaar minstens 10 procent méér druivenmateriaal dan in een normaal millésime.

Alert blijven

Met zijn optimisme bevestigt hij trouwens eerdere schattingen die eind juli werden gepubliceerd door FranceAgriMer. Deze instantie raamt de potentiële oogst 2011 in Frankrijk op 47,56 miljoen hectoliter, wat neerkomt op circa 4,8 procent extra boven de effectieve oogst in 2010.

Dat geldt echter niet voor elke appellatie of streek. Gemiddeld zou de Languedoc-Roussillon dit jaar het oogstvolume bijvoorbeeld met +9 procent zien aandikken, maar in Aquitanië zou de meeroogst slechts +1 procent bedragen. Sterker nog, in de Charentes (-1 procent) en de Loire-vallei (-3 procent) zou het volume zelfs krimpen tegenover 2010.

Maar optimisme domineert voorlopig: “La récolte s'annonce de bon niveau, avec une avance de 10 à 30 jours. La majorité des vignobles vendangera dès la deuxième semaine d'août. Les plus tardifs le feront au début de septembre,” vat Caroline Blot, chef bij FranceAgriMer, de situatie samen. Alhoewel ook zij terecht wees dat zelfs ter elfder ure meteorologische condities nog kunnen dwarsliggen: “Il demeure des risques de blocages de maturation et d'échaudage sur la façade ouest en cas d'aggravation du stress hydrique. Enfin, la maîtrise des foyers d'oïdium et de mildiou sera l'autre facteur déterminant du millésime.”

Maar als de appellaties de komende dagen van dramatische weersveranderingen gespaard blijven, kan het millésime 2011 wel eens vergelijkbaar worden met 2003, zij het dat de meeste wijnbouwers nu wel zullen oppassen dat hun oogst minder ‘tropisch’ fruit oplevert.

Frank Van der Auwera

Vin de merde: geen zonde, maar een recht

Oef: de vrije meningsuiting is dan toch intact gebleven in de wijnschrijverij. Geregeld worden er immers juridische aanvallen uitgevoerd op wijnchroniqueurs door misnoegde partijen, die na een slecht uitgevallen proefcommentaar een stuk imago -of inkomstenverlies incasseren.

Maar wie wil dat er nog een eerlijke wijnjournalistiek bestaat, dus ook scherpe kritiek op slecht gevinifieerde producten mogelijk moet blijven, vrij van commerciële belangen maar consequent vanuit het belang van de eindconsument geschreven, kan zich alleen maar verheugen met het recente verdict van het Europese Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg.

Oei voor Uj

Waarover het hele dispuut ging? De Hongaarse wijnjournalist Péter Uj viel in een nationaal krantenartikel in 2008 scherp uit tegen een Tokay-wijn, geproduceerd door een staatbedrijf.

Volgens Péter was de cuvée in kwestie “un vin de merde” die bovendien “duidelijk geoxideerd, muf en zurig” bleek. Hij was zelfs zo voorzichtig de naam van de cuvée niet openbaar te maken (!), maar elke Hongaar herkende meteen over welke wijn en welk domein het ging. Vooral de zinsnede “Honderdduizenden Hongaren drinken nochtans deze shit met de nodige trots” schoot in het verkeerde keelgat van de Hongaarse overheid.

Het staatswijnbedrijf voelde zich zo op de tenen getrapt wegens deze ‘belediging’ dat het de arme Péter juridisch vervolgde. Aanvankelijk werd hij in 2009 zelfs veroordeeld door een rechter in Boedapest - zonder dat er evenwel een effectieve straf werd uitgesproken -, maar toen zijn beroep ook werd afgewezen, belandde de zaak uiteindelijk tot voor het Hof van de Mensenrechten in Straatsburg. De laatste juridische reddingsboei die Uj nog restte om zijn reputatie te zuiveren.

100 procent witgewassen

Het Hof, dat tussen haakjes volgens mij wel maatschappelijk urgenter dossiers te behandelen heeft, oordeelde recent echter in het voordeel van de beschuldigde wijnjournalist. De motivatie van de rechtbank klonk wel een beetje zoals bij het proces Wilders: de proefcommentaar werd “een beetje excessief en provocerend” genoemd, maar de vrijheid van meningsuiting binnen de journalistiek bleef cruciaal. De journalist ventileerde immers ‘een opinie’. Want, zo klonk het: "il était de son devoir de journaliste de transmettre des informations et idées sur des questions d'intérêt général".

Péter Uj argumenteerde trouwens dat hij door dit taalgebruik ook de aandacht wou trekken op sommige ongepaste praktijken in staatsbedrijven. Bovendien vond hij het verfoeilijk dat de gemiddelde Hongaar dubbel moet betalen voor zo’n slechte wijn, eerst als belastingsbetaler (= wijnstaatsbedrijf), een tweede keer als eindconsument.

Maar zonder boetes of sancties uit te spreken werd onze Péter Uj dus 100 procent juridisch witgewassen. De Hongaarse staat werd wel op de vingers getikt omdat de vrijheid van meningsuiting in dit geval werd beperkt.

Kortom, de uitspraak sluit aan bij een andere geruchtmakende case rond een ‘vin de merde’-artikel, dat in 2002 in een Lyonees magazine verscheen rond de Beaujolais. Tientallen Beaujolais-producenten waren toen zo razend dat ze een rechtszaak aanspanden tegen het bewuste tijdschrift en aanvankelijk - zelfs bij twee rechtbanken - hun gelijk haalden. Het magazine werd toen veroordeeld tot een schadeclaim van 284.143 euro, waardoor het de facto failliet zou gaan. Maar gelukkig besloot toen een derde rechter dat de hele affaire ‘nep’ was en ook hier de vrijheid van meningsuiting primeerde.

Klaarheid aub

Persoonlijk vind ik dit verdict belangrijker dan ze voor een outsider misschien op het eerste gezicht lijkt. In deze tijden van soms onverbloemde product placement, moet het duidelijk blijven voor de lezer/kijker of een proefcommentaar persoonlijk gemeend is of totaal geregisseerd door derden, lees betaald of ingefluisterd. Geen kwaad woord over collega’s die zich wél laten honoreren voor een (te) vriendelijk commentaar, maar dat is niet my cup of tea/wine.

Ik kan me trouwens de brede grijns al voorstellen bij Elzas-wijnmakers na deze uitspraak van het Europese Hof. Ze zullen met plezier zien hoe ‘de Hongaren’ worden teruggefloten. Een kleine compensatie voor het feit dat ze van Europa, na lobbying door de Hongaarse overheid, niet langer de term ‘Tokay’ op hun wijnlabels mogen drukken voor hun Pinot Gris. Poets wederom poets?

Frank Van der Auwera

Wijn is nog altijd geen tabak

In de Australische wijnindustrie is recent flink wat onrust ontstaan naar aanleiding van een... tabaksreclame. British American Tobacco (B.A.T.), ‘s werelds meest vertakt tabakgigant die met zijn merkenportfolio aanwezig is in 180 markten, lanceerde er immers een opvallende advertentiecampagne in kranten. Elke advertentie toonde namelijk een flesje bier, maar gestript van zijn merketiket.

Daarmee refereert B.A.T. naar de door de overheid geplande anonimisering van het pakje sigaretten, waarop niet alleen steeds meer gezondheidwaarschuwingen of afschrikkende foto’s belanden, maar in sommige landen ook gestreefd wordt naar een ‘plain packaging’-beleid.

Dat komt de facto neer op een nagenoeg stijlloos, blanco pakje waarbij de merknaam in kleine lettertjes bovenaan gedrukt staat, onopvallend tegenover de waarschuwing ‘Smoking seriously harms you and others around you’, maar waarbij alle andere aspecten van de merkidentiteit (logo, kleuren, design) worden geschrapt.

Foute associatie

De tabaksindustrie trekt begrijpelijk keihard in de aanval tegen deze plannen die de basis onder haar activiteiten zou wegslaan en voor miljarden dollars merkwaarde vernielen, en vond het dus blijkbaar een slim idee om te laten zien hoe het flesje bier eruit zou zien, naar analogie van het merkgestripte pakje sigaretten.

Maar precies deze boodschap en associatie tussen alcohol en tabak schoot dus in het verkeerde keelgat van de Winemakers Federation of Australia (W.F.A.). Deze belangenorganisatie vreest namelijk dat zulke advertenties bepaalde politici op verkeerde gedachten zullen brengen en dat, eens men het ‘naakte doosje’ sigaretten aan de tabaksindustrie heeft opgelegd, de wijnsector wel eens effectief het volgende doelwit zou kunnen worden.

Daarom distantieerde W.F.A. zich onmiddellijk én krachtig van deze advertentiecampagne, er op wijzend dat zijn leden elke link tussen beide industrieën unaniem verwerpen. Stephen Strachan, de Chief Executive van W.F.A., verklaarde letterlijk in de Australische media: “Our industry does not like any association between tobacco and alcohol'.”

Een standpunt dat ik goed kan begrijpen, want ook al zorgt alcoholmisbruik voor enorm veel gezondheidsproblemen, toch is er in veel gevallen ook sprake van potentiële benefits voor o.a. ons hart en vatenstelsel. Wie deze groeiende stapel medische studies pro wijn naast zich legt, moet toch op zijn minst erkennen dat deze drank ‘neutraler’ is voor onze gezondheid dan sigaretten, die in geen enkel opzicht een gezondheidsbonus bezitten. Integendeel.

Moraalridders staan te trappelen

Is de reactie van de Winemakers Federation of Australia dat wijn het volgende slachtoffer van zo’n ‘plain packaging’-beleid kan worden kortom terecht, of eerder een staaltje overacting? Ik vrees dat ze het gevaar correct inschatten.

We moeten maar naar Frankrijk kijken en zijn verfoeilijke, want dubbelzinnige, ‘Wet Evin’, die gelukkig ondertussen wel wat versoepeld werd, maar die van elke wijnadvertentie nog steeds een hachelijke evenwichtsoefening maakt. Immers, de grens tussen ‘aanzetten tot alcoholgebruik’ en ‘nuchtere productinformatie’ blijft zeer subjectief (lees o.a. Tour de France breekt de Wet Evin of Frankrijk hypothekeert zijn eigen wijnindustrie).

In Europa zijn er ook genoeg verenigingen en beleidsmakers die al te graag de jacht zouden openen op alcohol in het geheel, maar die gemakkelijkheidhalve de populaire wijnconsumptie als eerste doelwit viseren. Voorlopig vertaalt zich dat hoofdzakelijk in extra taksen, verplichte waarschuwingen op het etiket (bvb. voor zwangere vrouwen; het feit dat de wijn sulfiet bevat,...) en – begrijpelijk - leeftijdsgrenzen voor alcoholaankoop.

Maar ik kan me perfect voorstellen dat straks één of andere moraalridder plots oordeelt dat wijnetiketten te ‘suggestief’ zijn en door hun aantrekkelijk design het alcoholmisbruik stimuleren. En dan zijn we vertrokken... Neem Château Mouton-Rothschild en zijn jaarlijks roterend artistiek label, speciaal ontworpen door een internationaal kunstenaar. Mag dat dan nog wel in die optiek, ‘kunst’ en ‘wijn’ met elkaar associëren? Of is dat aanzetten tot méér alcoholconsumptie, dus het label als miniatuuradvertentie? Het zullen bizarre discussies worden als zo’n wet ooit realiteit wordt.

U ziet het zo’n vaart niet lopen? Dat het tij snel kan keren, bewijst de antirookwet in de horeca. Wie had 10 jaar geleden immers kunnen voorspellen dat zelfs onze cafés rookvrij zouden worden?

Frank Van der Auwera

Wie heeft de grootste dorst?

Terwijl de wereldeconomie nog duidelijk van het ene been op het andere hinkt, dus blijkbaar maar kan kiezen tussen ‘definitief herstel’ en ‘nieuwe recessie’, lijkt het met de wijnconsumptie stilaan de goede kant uit te gaan.

Althans: goed vanuit het standpunt van de producenten.

Hoger, lager!

Want volgends Federico Castellucci, directeur-generaal van het O.I.V. (L'organisation internationale de la vigne et vin) is er misschien eindelijk sprake van een trendbreuk. Na jaren van een soms dramatisch tuimelende wijnconsumptie op wereldschaal , zou het globale verbruik verleden jaar nagenoeg stabiliseren of zelfs lichtjes stijgen tegenover 2009.

Castellucci raamde de wereldwijnconsumptie in 2010 voorlopig immers op 238 miljoen hectoliter. De meest pessimistische ramingen spreken nog van 236,3 miljoen hectoliter, wat slechts een minimale daling van -0,1 procent zou impliceren.

Alhoewel Europa binnen dit geheel nog altijd met grote voorsprong de slokop blijft, goed voor 64,9 procent van de totale consumptie, lieten de 15 belangrijkste Europese landen samen eveneens een minidaling van -0,2 miljoen hectoliter noteren. Rekening houdend met het feit dat dit nog steeds geen definitieve cijfers zijn, zou dit eveneens een surplaçe betekenen tegenover 2009, dus opnieuw: geen grote tuimeling meer. In economisch moeilijke tijden wordt dat reeds als bijzonder goed nieuws onthaald.

Kijken we naar de landentop 10 van de grootse wijnconsumenten, dan ziet deze hitparade er als volgt uit:

LAND	MILJOEN HL.	TREND?
Frankrijk	29,4	Dalend
V.S.A.	27,1	Stijgend
Italië	24,5	Dalend
Duitsland	20,2	Stijgend
China	14,3	Stijgend
V.K.	13,2	Stabiel
Spanje	10,9	Dalend
Argentinië	10,0	Stijgend
Rusland	9,7	Stijgend
Australië	5,3	Dalend

Bron: O.I.V. Forecast 2010

De waardeverhoudingen tussen de ‘klassieke’ en ‘opkomende’ wijnmarkten zijn duidelijk aan het kantelen, ook al blijven de nominale verschillen soms nog erg groot. Wie had tien jaar geleden echter kunnen/durven voorspellen dat China qua volume reeds positie 5 ging inpalmen onder de wijndrinkende naties? Of dat de beide voormalige aartsvijanden de V.S.A. en de Russische Federatie nu broederlijk tot de vinnigste wijnstijgers behoren?

Alternatieve Top Tien

Uiteraard ziet het plaatje er enigszins anders uit wanneer we de consumptie delen door de bevolking, dus het per capita verbruik berekenen via de meest recente demografische data uit 2008.

Want dan blijft Frankrijk weliswaar de numero uno, maar springt Portugal (tussen haakjes, van plaats 11 in de vorige top), naar plek 2, gevolgd door Italië, Zwitserland, Denemarken, Slovenië, Kroatië, Oostenrijk, Hongarije en... België. Met onze 10^de positie drinken wij zelfs meer dan wijnproducerende (én zonnige!) landen als Griekenland of Australië.

Van China, met zijn 1,3 à 1,4 miljard inwoners, uiteraard geen spoor meer in deze hitparade...

Frank Van der Auwera