Ethiopische wijn op komst

Als Europese wijnfans hebben we het vaak over ‘exotische’ wijnlanden, waaronder we - voorlopig dan toch - nieuwkomers zoals China, Indië of Brazilië rangschikken. Zelden of nooit denken we daarbij aan Afrika.

Want voor velen is het een uitgemaakte zaak: er wordt op dit continent vaak uitstekende wijn geproduceerd in het meest zuidelijke punt, namelijk Zuid-Afrika, én er komen soms redelijke producten uit Noord-Afrika, met name uit Marokko, Tunesië en zelfs Algerije. Maar de landen die tussen deze twee uitersten liggen, worden beschouwd als een complete wijnjungle of wijnwoestijn.

Start in 2008

En toch. De Franse wijngigant Groupe Castel is bijna klaar om de eerste partij te bottelen van wijn, gemaakt in zijn Zeway-wijngaard, gelegen op zo’n 170 km ten zuiden van Addid Abeba, de hoofdstad van Ethiopië. Als alles volgens plan verloopt vertrekt de eerste exportlading binnen de 6 maanden, waaronder een Chardonnay-cuvée. Deze werd immers op 1 november jongstleden geplukt en de productie ervan start begin januari.

Het Ethiopische avontuur van de groep begin in 2007, toen de onderhandelingen met het regime startten over een wijnproject, dat de lokale landbouw en economie moest helpen diversifiëren en ook het imago van het land opkrikken. Castel verwierf begin 2008 officieel als eerste buitenlandse groep van de Ethiopische staat deze wijngronden in de Rift-vallei en investeerde sindsdien ruim 5 miljoen pond in het project.

Momenteel staan reeds 125 hectare terrein beplant met meer dan 750.000 klassieke stokken Syrah, Merlot, Cabernet Sauvignon en Chardonnay - geïmporteerd uit Frankrijk, vooral uit Bordeaux - , maar zeker nog eens 175 hectare liggen braak voor eventuele expansie. In totaal zou Castel zelfs bijna 500 hectare, om precies te zijn 493 hectare, grond hebben aangekocht met het oog op dit project.

Eén of twee oogsten per jaar?

Wanneer u nu denkt, oké, maar het gaat misschien om enkele duizenden flessen, pure rariteten dus, dan slaat u de bal mis. De totale productie van dit jaar wordt immers geschat op 450.000 flessen en het potentieel wordt op korte termijn zelfs op 800.000 stuks geraamd. De helft van deze jaarproductie zal de Castel Groupe reserveren voor de internationale markt. En daarmee zal men vermoedelijk vooral Frankrijk en natuurlijk de V.S.A. bedoelen, want in dat laatste land leeft een zeer uitgebreide Ethiopische kolonie.

Wie als amateur een beetje thuis is in de wijnbouw en kan hoofdrekenen, zal zich meteen afvragen: normaal duurt het toch 5 à 6 jaar alvorens een wijngaard kwaliteitsfruit draagt dat geschikt is om er wijn van te maken? Feit is dat dit groeiproces door het Ethiopische klimaat blijkbaar versneld werd, want reeds na 3,5 jaar droegen de stokken druiven.

Volgens Olivier Spillebout, de oenoloog van het Castel-domein die belast is met de kwaliteitsbewaking, bevat het terroir in Zeway “... een lichtjes zanderige bodemstructuur, terwijl we ons bevinden in een gematigde klimaatszone, ideaal voor de druivencultuur. Deze klimaatsomstandigheden zijn zelfs zo ideaal dat we hier moeiteloos twee oogsten per jaar kunnen uitvoeren, maar aangezien we geen tafelwijntje maar échte kwaliteitswijn willen produceren, oogsten we maar één maal.”

Nijlpaarden in de wingerd

Eigenlijk geen verrassing, want Ethiopië had al eerder een (beperkte) wijnindustrie - met name in het merengebied - , vooral te danken aan Italianen, die het land bezetten tussen 1936 en 1941. Wijnsector die echter zwaar verloederde toen de domeinen werden genationaliseerd door het militair regime. Ook het conflict in buurland Somalië zette een serieuze domper op het wijngebeuren.

De Castel-groep was de eerste die opnieuw in dit marktgat sprong en dus blijkbaar met succes. Op de volle steun van het huidige Ethiopische overheid kan deze Franse gigant alvast rekenen, want die bewindvoerders steken hun ambities niet onder stoelen of banken: “We willen in de toekomst concurreren met de excellente Zuid-Afrikaanse producten, die vandaag worden beschouwd als de beste van het continent”, zo klinkt het in een officieel communiqué.

Voorlopig, en in afwachting dat we eindelijk deze Ethiopische crus eens zelf kunnen proeven, lijkt dus niets deze succes story te kunnen boycotten. Tenzij de natuur. Het domein heeft namelijk geregeld af te rekenen met indringers, zoals pythons, hyena’s of nijlpaarden, die uiteraard soms vernielingen aanbrachten. Daarom werd recent rondom de ganse wijngaard een twee meter brede gracht gegraven om deze invasie af te remmen, wat lijkt te lukken.

Een kopzorg waarvan Europese wijnbouwers voorlopig gelukkig niet wakker van hoeven te liggen.

Frank Van der Auwera

Kaapse wijnindustrie: profiteur of zondebok? (1)

In Zuid-Afrika kan men er absoluut niet mee lachen en in wijnkringen is het momenteel dan ook gespreksonderwerp nummer één.

Logisch, want het zopas verschenen rapport met de niet mis te verstane titel “Ripe with Abuse: Human Rights Conditions in South Africa’s Fruit and Wine Industries” zou wel eens een serieuze imagokiller kunnen worden voor de nu toch florissante Kaapse wijnindustrie, de 7de grootste wijnleverancier op wereldschaal.

Leven in een varkensstel

Even de feiten op een rijtje. Alles draait rond een zopas verschenen, 96 pagina’s tellend rapport, samengesteld door Human Rights Watch. De rode draad van dit assessment is duidelijk: het succes van de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie wordt vooral gemaakt op de rug van de (arme) lokale bevolking, die in abominabele, onderbetaalde en zelfs gevaarlijke omstandigheden moet leven en werken. Veel landbouwwerkers - en vaak hun uitgebreide inwonende familie - leven immers op het landgoed of farm, wat als een vorm van indirect loon wordt gezien, dus een onderdeel van hun arbeidscontract. Maar de activisten twijfelen niet: die voorzieningen zijn barslecht. Qua mensenrechten is de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie dik gebuisd.

Een paar citaten geven de sfeer van dit rapport weer. Werknemers "are denied adequate housing, proper safety equipment, and basic labour rights”. In sommige gevallen krijgen ze zelfs “on-site housing that is unfit for living”. Zo bevat het rapport het schrijnende verhaal van een arbeider die met zijn gezin al 10 jaar in een varkensstal leeft. Bovendien worden werknemers systematisch blootgesteld aan schadelijke stoffen zonder adequate bescherming (“exposure to pesticides without proper safety equipment”). Veel werkgevers brengen de gezondheid van hun arbeiders verder in gevaar “...by not providing them with access to drinking water, hand washing facilities, or toilets, even though these are required by labor regulations. When farmworkers are ill or injured, as is fairly common in this line of dangerous work, they are almost always refused the paid sick leave required by law unless they provide a medical certificate”.

Ook wordt de vorming van vakbonden effectief tegengewerkt. Zo zou in de Western Cape, één van de kerngebieden voor de wijnindustrie, slechts 3 procent van de werknemers gesyndicaliseerd zijn, tegen 30 procent in het ganse land.

Zware beschuldigingen waaruit Daniel Bekele, Africa director van Human Rights Watch, de volgende les distilleert: “The wealth and well-being these workers produce shouldn’t be rooted in human misery. The government, and the industries and farmers themselves, need to do a lot more to protect people who live and work on farms.” Maar, zo klinkt het toch voorzichtig “The answer is not to boycott South African products, because that could be disastrous for farmworkers. But we are asking retailers to press their suppliers to ensure that there are decent conditions on the farms that produce the products they buy and sell to their customers.”

Uiteraard kwam er heftige reactie op deze beschuldigingen vanuit de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie. Daarover hebben we het morgen in deel 2 van dit verhaal...

Frank Van der Auwera

Hoe beautiful is big? (deel 1)

We hebben de paradox in de wijnbusiness al eerder beklemtoond: soms betekent een volumineuze, perfect gelukte oogst in een appellatie, regio of land eerder een vloek dan een zegen (lees o.a. Oef in Argentinië of Joepie, een kleine(re) oogst!).

Geregeld halen deze wijnstreken namelijk adem als blijkt dat hun komende oogst inkrimpt, omdat zo de druk op de prijzenketel verminderd wordt. Is de oogst (potentieel) overvloedig, dan zien ze de prijzen en winstmarges kelderen.

Stocks blijven aandikken

Commercieel zitten we nu eenmaal met al vijf jaar structureel scheefgetrokken circuits tussen vraag en aanbod opgezadeld. Terwijl bepaalde productcategorieën en wijntypes in deze crisisgevoelige tijden beduidend beter scoren, enkele tientallen grands crus classés of cultwijnen hun prijskaartjes à volonté kunnen blijven optrekken terwijl andere domeinen of appellaties bloeden, kunnen we toch geen exacte lijn trekken in deze succes stories of probleemgebieden.

Sommige regio’s pronostikeren tegenwoordig zelfs opnieuw dreigende druiventekorten, zoals Zuid-Afrika (lees o.a. Druivenschaarste dreigt in Zuid-Afrika), terwijl men aan de andere kant van de globe er rekening mee houdt dat eigenlijk 20 à 25 procent van de bestaande aanplant zou moeten gerooid worden om de structurele overschotten qua wijn en/of druivenmateriaal eindelijk eens te ontzenuwen (lees o.a. Minder wingerd, minder wijnproductie of Australië wil afslanken of Down Under: nog steeds down).

Eén ding staat echter vast: het rommelt momenteel vooral down under, enkel en alleen al omdat de meest recente oogst er weer té volumineus wordt. Australië, dat de voorbije jaren  plots rekening moest houden met zand in de tot dan toe perfect gesmeerde marketingmachine en dus ook fricties in zijn internationale afzet, heeft het enorm lastig. Terwijl iedereen in de Australische wijnindustrie namelijk hoopte op een kleiner oogstvolume, vooral omdat de rijpingsproblemen tijdens de vochtige zomer normaliter voor een flinke reductie zou zorgen, is er toch opnieuw sprake van een ‘bumper vintage’.

Met andere woorden,  een onverwacht flink oogstvolume dat dus de aanzienlijke voorraden niet zal laten wegsmelten.

Grillig groepsplaatje

De Winemakers' Federation of Australia (W.F.A.) bijvoorbeeld raamt het totale oogstvolume down under voor 2011 nu op 1,62 tot 1,63 miljoen ton druiven - het equivalent van grosso modo 1,2 miljard liter wijn -, wat zelfs een stijging met +1 procent betekent tegenover vorige oogst. En vooral, pijnlijker: een flink stuk boven zelfs de meest ‘optimistische’ prognoses en marktverwachtingen, die zelfs maar rekening hielden met 1,1 miljoen ton productie.

De analyse van W.F.A. chief executive Stephen Strachan klinkt dan ook negatief: “'The vintage is too big. It may seem harsh, given the year many people have had, to focus on the longer term rather than the demands of the present, but a harvest in excess of 1.6m tonnes is out of step with the realities of sustainable production and the market opportunity for premium Australian wine.”

Want deze gigantische wijnzee, komt nog eens bovenop de naar schatting 1,7 miljard liter wijn die volgens het Australian Bureau of Statistics nog steeds in voorraad steekt. In lekentaal vertaald: de Aussies hebben nu minstens het dubbele volume in stock dan de totale jaarlijkse vraag, die nu schommelt rond 1,28 miljard liter, waarvan 775 miljoen liter bestemd voor de exportmarkten.

Wat wel een feit is: de invloed van de slechte, neerslagrijke zomer verschilt erg van regio tot regio, want sommige appellaties verloren door deze slechte klimaatsomstandigheden tot ruim de helft van hun potentiële oogst, soms zelfs piekend tot 80 procent. Wat meteen ook betekent dat de kwaliteit van dit Australische millésime 2011 sterk kan variëren, meer dan in een normale jaargang. En de prijskaartjes of exportquota navenant, helaas.

Frank Van der Auwera

Druivenschaarste dreigt in Zuid-Afrika

In een periode waar zoveel regio’s en appellaties structureel met wijnoverschotten geconfronteerd worden en hierdoor duizenden wijnmakers de boeken moeten sluiten, is het altijd gek wanneer een tegengesteld bericht in de mailbox rolt (lees o.a. Minder wingerd, minder wijnproductie of Australië wil afslanken of Down Under: nog steeds down).

Want volgens de Distell Group, tussen haakjes de belangrijkste wijn -en distillatenproducenten van Zuid-Afrika, moet de Kaapse wijnindustrie binnen de vijf jaar met een druiventekort rekening houden.

Jojo in het aanbod

Inderdaad, u leest het correct: druivenschaarste in het land dat nu reeds de 7de grootste wijnproducent ter wereld is, goed voor zowat 3 procent van de globale jaarproductie. Een schijnbare paradox die volgens Erhard Wolf, general manager grape & wine supply van Distell, nochtans eenvoudig te verklaren valt: steeds meer druiventelers reduceren namelijk hun gecultiveerde oppervlakte.

De voorbije vijf jaar werd de Zuid-Afrikaanse markt immers over-bevoorraad, vooral met blauwe druiven en rode wijn. Op een bepaald moment heerste er namelijk een overdreven optimisme over de potentiële marktafzet voor Zuid-Afrikaanse wijn. Optimisme dat er toe leidde dat er aan hoog tempo méér nieuwe wijngaarden werden aangeplant dan op dat moment de facto nodig waren, aldus Erhard Wolf. Toen echter bleek dat de toekomst iets te rooskleurig was ingeschat, kwam de tegenbeweging op gang en begonnen talrijke telers en boeren druivenpercelen niet meer te vervangen of rooiden ze zelfs. Een inkrimping die blijkbaar nog volop aan de gang is.

Die jojo resulteert dus in een vreemde marktsituatie. Terwijl er voorlopig in de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie nog steeds sprake is van een licht wijn -en druivenoverschot, dreigt binnen de vijf jaar opnieuw een druivenschaarste. Vorig jaar telde Zuid-Afrika officieel 101.016 hectare wingerd, maar als we 2005 als referentiebasis nemen, is er al zeker 5.000 hectare per jaar verloren gegaan, wegens niet meer in cultuur gehouden.

Een tweede storende factor versterkt mogelijk dit proces: de klimaatsopwarming. Zo noteerde men in de Kaap tijdens februari en maart veel hogere gemiddelde temperaturen dan normaal, wat de oogst ook kwantitatief beïnvloedt. De Distell Group, die maar liefst een derde van de totale Zuid-Afrikaanse wijn -en distillatenproductie vertegenwoordigt, voelde die trend trouwens al aan den lijve, want zag dit jaar zijn druivenoogst met -8 procent krimpen tegenover 2010.

Zoeken naar soelaas

Geen wonder dat Distell al een tijdje extra energie en geld investeert in het zoeken naar alternatieven. Gebaseerd op langjarige klimaatsdata en weerpatronen, werden bijvoorbeeld al ‘non-traditonal areas’ geselecteerd waar in de (nabije) toekomst nieuwe wijngaarden aangelegd kunnen worden om een verder druiventekort op te vangen. Ook worden nieuwe - nieuw voor Zuid-Afrika - variëteiten bestudeerd zoals de Malbec of Pinot Gris die populair zijn op de wereldmarkt én druivensoorten die beter resistent zijn tegen bijvoorbeeld schimmels of andere ziekten. Zo wordt intensief samengewerkt met een Duits onderzoeksinstituut dat een twintigtal variëteiten test die van nature ziekteresistent zijn en dus niet meer met pesticiden dienen besproeid.

Frank Van der Auwera

Hoe populair is Zuid-Afrika?

Waar is de tijd van de ‘Apartheid’, toen Zuid-Afrikaanse wijn taboe was in onze glazen? Sedert de afschaffing van dit rassensegregatiesysteem in de jaren ‘90, is de Kaapse wijnindustrie inderdaad aan een flinke inhaalbeweging begonnen, die in sommige afzetmarkten zelfs resulteert in pure marktdominantie.

De hieronder volgende hitparade geeft aan dat het Verenigd Koninkrijk met lengten de grootste invoermarkt van Zuid-Afrikaanse wijn is en blijft. Maar er schuilen ook opvallende, misschien veel minder verwachte ‘toppers’ in deze rangorde. Zo blijkt alle wijn met Kaapse herkomst bijzonder populair bij onze noorderburen. Jaarlijks drinken zij ongeveer het drievoudige volume van ons Belgen, duidelijk nog gestimuleerd door hun historische banden met Zuid-Afrika. Geen wonder dat ongeveer 20 procent van de in Nederland ontkurkte wijnen trouwens een Kaaps etiket draagt.

Dorstige Noorderlingen

Maar nog verrassender en statistisch indrukwekkender lijkt ons de stevige positie van Scandinavië. Neem nu Zweden: nummer 3 in de hitparade van de belangrijkste exportmarkten. Zuid-Afrika is er niet alleen met vlag en wimpel de belangrijkste wijnleverancier, maar bovendien verzetten de Zweden - met hun bevolking die groso modo toch maar even groot is - jaarlijks wél tot bijna 4,5 kéér zoveel volume als wij Belgen. Zelfs Denemarken, met zijn circa 5,5 miljoen inwoners, scoort enorm sterk.

DE TIEN GROOTSTE AFZETMARKTEN VOOR ZUID-AFRIKAANSE WIJN

1- Verenigd Koninkrijk (121 miljoen liter)
2- Duitsland (72 miljoen liter)
3- Zweden (39 miljoen liter)
4- Nederland (28 miljoen liter)
5- Denemarken (16 miljoen liter)
6- V.S.A. (14 miljoen liter)
7- Canada (12 miljoen liter)
8- België (9 miljoen liter)
9- Frankrijk (9 miljoen liter)
10- Nieuw- Zeeland (6 miljoen liter)

Bron: DOAFF/SA

Eigenlijk zijn we beter...

Nog twee nuances op deze rangschikking. Wanneer we de bevolkingsomvang als variabele zouden gebruiken, zou ons land wel een paar plaatsen winnen. Duitsland bijvoorbeeld, ongeveer 7,5 keer zoveel inwoners als België, maar dikbevolkte landen als de V.S.A. (ca. 310 miljoen inwoners) of Canada (met ongeveer 3 keer zoveel inwoners als ons land) zouden we wél voorbijsteken.

Slotopmerking: uiteraard gaat het hier uitsluitend om een hitparade van kwantiteit, niet om de kwaliteit of prijsniveaus. Want wat dat betreft zou België opnieuw beduidend hoger kunnen stranden, gezien onze reputatie van ‘meerwaardejagers’ op wijnvlak.

Frank Van der Auwera

De wereld heeft dorst: 26,12 miljard liter wijn

26,12 miljard liter: dat is het onvoorstelbare volume wijn dat we globaal tegen 2015 door onze dorstige kelen zullen gieten. In een rapport “Wine: A Global Strategic Business Report” berekende G.I.A (Global Industry Analysts) de wereldwijde consumptie en kwam tot de conclusie dat er veel drijvende krachten zijn die opnieuw de groei van de wijnniche ondersteunen. We citeren: “...propelled by substantial demand world over, a direct result of increasing adaptation of western lifestyles, rising affluence and sophistication levels and consumer shift towards premium alcoholic beverages.”

Nieuwe wijnconsument verjongt

Vooral het feit dat er in steeds meer groeieconomieën zoals China of Indië een koopkrachtige middenklasse is ontstaan, die maar al te gulzig wijn in haar lifestylepatroon opneemt, zorgt ongetwijfeld voor een boost-effect. Het potentieel in die relatief nieuwe afzetmarkten lijkt inderdaad gigantisch, ook al zijn ze in deze fase vaak nog labiel en risicorijk (lees o.a. Chinese wijnmarkt is nog heel dubieus (1) en (2), of Is China de wijnmarkt van de toekomst?).

Alhoewel: het type consument en zijn voorkeuren verandert ook stilaan in deze nieuwe afzetmarkten. Waar tot voor kort in landen als China of Rusland de belangstelling in wijn beperkt bleef tot consumenten van middelbare leeftijd, merken we tegenwoordig dat het product vooral aantikt bij een groeiende groep van jonge consumenten, die duidelijk wijn verkiezen boven andere alcoholische dranken. Het is ook die categorie jonge wijnliefhebbers die zich steeds vaker laat inspireren door marketingcampagnes of informatie die via het internet wordt verspreid en daardoor ook verantwoordelijk is voor de enorme sprong van e-commerce.

Bovendien speelt nog een andere factor een stimulerende rol. Naarmate er steeds meer medische studies worden gepubliceerd die de gezondheidsbonus van een matig wijnverbruik beklemtonen, verstevigt dit nog eens de marktpositie van wijn, vaak ten koste van sterkedrank of bier.

Oud versus Nieuw

Het rapport laat nog maar eens zien dat de machtsbalans tussen de ‘oude’ en ‘nieuwe’ wijnproducerende landen zoetjesaan kantelt. Uiteraard blijven de ‘klassieke’ Europese wijnnaties als Italië, Frankrijk en Spanje de globale markt voorlopig nog domineren, maar de competitie vanuit de Nieuwe Wereld wordt scherper en scherper. Hun productieapparaat moderniseert met de dag en vaak blijkt hun marketingbenadering ook beter aangepast aan de jongere consument.

Ter illustratie: als we het marktaandeel optellen van de voornaamste Nieuwe Wereld-spelers - de VSA, Argentinië, Australië, Chili, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika - dan merken we dat dit van 23 procent in 2005 reeds tot 30 procent was gestegen eind 2008.

Herstel lijkt definitief

Uiteraard moeten we wachten tot de slowdown van de recessieperiode 2008-2009 helemaal is uitgezweet, alvorens we écht kunnen inschatten hoe deze wijnmachtsverhoudingen er actueel uitzien. Want de kwakkelende economie heeft er immers voor gezorgd dat de wijnconsumptie wereldwijd vertraagde, met een toename van de voorraden en overproductie tot gevolg. We citeren opnieuw het G.I.A.-rapport: “Presently, the market is reeling under intense price pressures, triggered by rising competition and global oversupply. The global market for wine witnessed a slowdown in growth during the recessionary years 2008 and 2009. The economic crisis and the subsequent deceleration in consumption, which added to the already existing problem of over production, adversely affected the global wine industry.”

De terugval was, zoals we reeds eerder onderstreepten, vooral een fenomeen in de Europese Unie, als blok nog altijd de numero uno qua wijnverbruik op wereldvlak. De grootste terugval werd genoteerd in Spanje en Frankrijk, terwijl buiten Europa het de Amerikaanse consument was die toen op de rem ging staan. En zelfs in die recessieperiode bleek één trend duidelijk: “Developed markets of the US and Europe were more affected than the emerging markets of Asia-Pacific, Latin America, Eastern Europe and Australasia.”

Voor het lopende jaar klinkt het rapport echter veel enthousiaster over het herstel, dat in 2010 duidelijk werd ingezet: “The wine industry reverted back on the path of gradual recovery, beginning 2010, with improved revival trends reported by global suppliers. Despite poor harvests in some of the major supplying nations, the average per bottle price managed to show improvement. The year 2010 also witnessed improvements in the export and import scenario in line with the improving global economy.”

Als een nieuwe oliecrisis of de sociale turbulentie in het Midden-Oosten geen roet in het eten komen gooien, lijkt niets voorlopig de relance van de wijn -en drankenmarkt te kunnen stoppen.

Frank Van der Auwera

Zuid-Afrika verwacht ‘dikke’ oogst 2011

We hebben niet eens de spits afgebeten van het nieuwe jaar 2011 en in Europa is de wijnoogst 2010 nog maar net binnengehaald, of in de zuidelijke hemisfeer zit men al te berekenen en te voorspellen wat de oogst 2011 qua volume kan betekenen.

Want vroeg in het voorjaar wordt er dan al in het andere halfrond geplukt.

De weergoden zijn vrij braaf

In Zuid-Afrika bijvoorbeeld werden zopas de eerste ramingen vrijgegeven van deze oogst die nog maar enkele weken te gaan heeft. Daar verwacht men 1.351.993 ton wijndruiven, of een flinke stijging met +7,3 procent vergeleken met het millésime 2010. Maar zelfs als deze cijfers kloppen, bereikt men nog niet de recordoogst die in 2008 werd gerealiseerd.

Het goede nieuws is daarbij dat de vooruitgang zich voordoet in alle wijndistricten -en regio’s, op Orange River na (-9 procent). In sommige wijnstreken is er sprake van een volumesprong met slechts 4 procent, in andere zelfs tot 18 procent.

Dat de oogst-in-wording 2011 qua volume dus zeker een voltreffer kan worden, is onder andere te danken aan de beduidend lagere rendementen van dit jaar. De natuur neemt, de natuur geeft. Maar ook de weergoden spelen het spel voorlopig mee: er volgde heel rustige herfst na de pluk van dit jaar zodat de druivenstokken reserves konden opbouwen, voldoende winterkoude plus een vrij hoog percentage knopzetting.

Tot nu toe is het klimaat dus vrij druifgunstig gebleken, zodat ziekten of schimmels uitbleven. De druiven hangen er gezond bij. Het enige minpunt is de soms variabele weersconditie tijdens de bloemzetting, waardoor er bijvoorbeeld op het einde van de cyclus lossere trossen kunnen optreden bij die druivenvariëteiten die van nature later rijpen. Het effect daarvan, ook op de kwaliteit, is voorlopig nog onduidelijk.

Slecht goed nieuws?

Of deze potentieel grotere oogst nu ook uit economisch standpunt positief is en iedereen in de industrie nu met een ‘big smile’ rondloopt, is eveneens voor discussie vatbaar.

Recente statistieken tonen immers dat de Zuid-Afrikaanse export van ‘natural wine’ tussen november 2009-oktober 2010 met -3,3 procent kromp, zowel wat bulk als gebottelde wijn betreft. De kans dat de voorraden bij private kelders en producenten dus opnieuw zullen aandikken, is reëel. De sterke wisselkoers en de aanslepende recessie in veel cruciale afzetmarkten voor Kaapse wijn voorspellen weinig goeds voor de wijnuitvoer, ook al ging de binnenlandse consumptie er de voorbije 12 maanden wél met +1,6 procent op vooruit.

Maar die vooruitgang zal wel gekleurd zijn door de Wereldkampioenschappen Voetbal die zoveel dorstige toeristen aantrok...

Frank Van der Auwera

 

Minder wingerd, minder wijnproductie

Een paar jaar terug leek het nog alsof de wijnbusiness ontgestoord kon ‘aanmodderen’. Er scheen namelijk geen einde aan de groei te komen en gespecialiseerde analisten c.q. financiers waren blijkbaar niet echt geboeid door de onderliggende trends in deze markt.

Maar sedert we met onze neus op de financiële en economische crisis werden gedrukt - en het zelfs voor de grootste optimist stilaan duidelijk is geworden hoeveel takken van deze internationale wijnhandel ook bloeden, of alleszins serieuze moeilijkheden ondervinden om zich aan te passen aan de verscherpte markt -en afzetcondities - worden we haast dagelijks bestookt met trendrapporten, marktanalyses en profielstudies.

Nog steeds à la baisse

Zelfs in de veronderstelling dat dergelijke studies vroeger eveneens werden gemaakt, bleven ze vermoedelijk toch vooral in de lade liggen bij insiders, terwijl ze nu steevast een veel grotere, en vooral snellere, verspreiding kennen. Met name de experts van het O.I.V. (L'organisation internationale de la vigne et vin) blijken deze dagen superactief. Zopas werden nieuwe schattingen vrijgegeven, die de vinger aan de pols houden van de globale wijnwereld anno 2010 en dat in zijn meest ruime betekenis (beplant wijnareaal, output, consumptie,...).

Dat de rode draad doorheen deze analyse nog steeds wijst op een trend à la baisse, dat mag eigenlijk niemand meer verwonderen. Want  wat leren we nu uit deze  nieuwe berekeningen?

Primo dat de gecultiveerde wingerdoppervlakte wereldwijd blijft krimpen, om nu ongeveer op 70 miljoen hectare aanplant te landen. Deze terugval kan op conto van de wijngaarden in de Europese unie geschreven worden, de zogenaamd zuidelijke hemisfeer ‘op Zuid-Amerika na dan) en de Verenigde Staten. In 2010 bleef bijvoorbeeld het Europese wijnareaal achteruitboeren in de belangrijke producerende landen Spanje, Frankrijk, Italië en Portugal, als gevolg van de rooicampagnes die binnen de E.U. werden opgezet.  Maar parallel hiermee viel ook het groeiritme van de bebouwde wijnoppervlakte terug in de zuidelijke hemisfeer en in de V.S.A., want tussen 2009 en 2010 zagen ook Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika hun druivenaanplant verminderen.

Toch lichtpuntjes?

Maar niet iedereen kent zulke dalende curve, want met name Argentinië en Chili registreerden nog een lichte aangroei van hun wijnareaal vergeleken met vorig jaar.

Minder aanplant vertaalt zich natuurlijk automatisch in minder productie. Europese volumekampioen Spanje vinifieerde zo 35,1 miljoen hectoliter wijn en bleef daarbij nog grosso modo stabiel, terwijl Frankrijk en Italië terrein verloren. En ondanks een lichte vooruitgang qua wijnproductie in Portugal – en dat ondanks minder gecultiveerde oppervlakte - , Griekenland en Bulgarije, daalde de totale wijnoutput dit lopende  jaar in de Europese Unie wel met -6 procent tegenover 2009.

Het O.I.V. resumeert deze trend: als volgt “La production mondiale de vin en 2010 enregistre un niveau inférieur de 10,7 millions d’hectolitres (-4,0%) par rapport à la production 2009 et se situe à environ 260 millions d’hectolitres”, dixit Federico Castellucci, de algemeen directeur.

Slechts één lichtpuntje: uiteraard kromp ook de wijnconsumptie onder invloed van de aanslepende economische crisis, maar toch is de algemene verwachting dat - als straks de cijfers van het tweede semester 2010 officieel bekend geraken - we opnieuw een opwaartse trend inzake wijnverbruik zullen noteren.

Frank Van der Auwera

Hoe lang blijft de wijnfles nog intact?

We kunnen het niet laten en blijven grasduinen in de boeiende statistieken van Euromonitor International en het rapport ‘Global Wine: Challenges and Opportunities Facing the Wine Industry’.

Met dit keer als focus: hoe staat het wereldwijd met de ‘ideale’ verpakking voor wijn? Is daar soms ook sprake van een paleisrevolutie die de zo vertrouwde fles definitief in de vergetelheid drumt?

Bijna 9 op de 10

Voorlopig loopt het zo’n vaart niet en zal u nog minstens een halve of hele generatie uw cru’s vooral uit een glazen standaardfles drinken. Verleden jaar zat namelijk wereldwijd 88 procent van alle ‘verpakte’ wijn - dus: uitgezonderd bulkwijn die ‘en vrac’ vervoerd wordt - nog in een glazen fles, tenminste als we de markt berekenen op basis van eenheden.

Bag-in-box (wijndozen) bestrijken in deze berekeningswijze minder dan 2 procent op dit moment van de totale markt, ongeveer hetzelfde marktaandeel wat ook de plastiek PET-flessen bezitten. (lees o.a. Wijn in plastiek: geflest? of Wijn in PET).

Toch moet de glasindustrie, waar in het verleden trouwens al ‘bottlenecks’ ontstonden qua bevoorrading (lees o.a. Testosteronflessen straks taboe? of Wijn en zijn glazen plafond of Wijnfles als fun) niet te vroeg victorie kraaien, want deze industrie verliest geleidelijkaan marktaandeel.

Terwijl de categorie van zogeheten ‘alternative packaging’ voor de periode 2009-2014 immers volgens prognoses een jaarlijks groeiritme zal kennen van 4,8 procent, zal deze groei voor glazen flessen nog hooguit 1,7 procent bedragen (lees o.a. Campagne pro de natuurkurk of Franse top flirt met schroefdop).

Bovendien, als we niet naar ‘units’ (eenheden) maar naar verpakt ‘volume’ kijken, ziet het plaatje er nog minder rooskleurig uit voor de traditionele glazen wijnfles. Dan zakt het aandeel wijnfles immers naar 83 procent en stijgen de alternatieve verpakkingsvormen tot 17 procent marktaandeel.

Zweden houden van BIB’s

Bovendien komt de BIB, de bag-in-box, er op die manier veel dominanter uit, want deze wijndoos is goed voor zowat de helft van die alternatieve 17 procent.

Maar opnieuw: er zijn nog serieuze nuances, zelfs in deze herberekende cijfers. Want de BIB is absoluut niet overal even populair (lees o.a. Britten zetten zwaar in op de BIB).

De gemiddelde Zweed bijvoorbeeld, die natuurlijk in een land leeft met een staatsmonopolie op drankengebied (lees o.a. De nadelen van een drankenmonopolie of Monopolie of monopoly?), gelooft waarschijnlijk dat deze BIB’s het nec plus ultra zijn. Ruim de helft van alle wijn die in Zweden wordt verkocht, zit namelijk in zo’n wijndoos, want Zweden kicken blijkbaar op het gebruikscomfort van deze verpakking. Nergens anders ter wereld wordt de markt zo overspoeld door wijndozen.

Naast deze onbetwiste marktleider inzake BIB’s, zijn wijndozen als alternatief voor glas ook populair in twee landen waar men al lang met deze verpakking pioniert, namelijk Zuid-Afrika en Australië. Voeg er nummer 4, de VSA, aa toen en deze drie Nieuwe Wereld-landen samen palmen zowat een kwart van de totale markt in.

Kortom: zo ziet momenteel, op basis van de cijfers uit 2009, de Bag-in-boxmarkt er uit. Als maatstaf wordt het procentueel marktaandeel genomen, gemeten in het aantal units (eenheden), dus niet in termen van wijnvolume. Want daarover bestaan blijkbaar geen betrouwbare statistieken.

Top 10 van de BIB’s

(Marktaandeel per land)

1. Zweden : 18%
2. Zuid-Afrika : 9%
3. Australië : 7,5%

4. VSA : 7%

5. Denemarken : 4%
6. Griekenland : 3,5%

7. Frankrijk : 2,5%

8. Rusland : 2%

9. Canada : 1,5%

10. Nederland : 1,5%

Toch weer ‘leuk’ te zien dat onze noorderburen wél in die Top Tien staan, maar van België nog steeds geen spoor...

Frank Van der Auwera

De tweede bruiloft van Kana

Er dreigt een serieus wijnconflict tussen Zuid-Afrika en de Europese Unie.

Tenminste: als ook de Zuid-Afrikaanse regering straks het voorstel aanvaardt om water toe te laten als verdunner van de druivenmost. Een technische ingreep die immers taboe is in de Europese wijnwetgeving, maar die nu grote kans maakt om tegen eind 2011 wet te worden in Zuid-Afrika.

Geen 1 april-grap

Voor veel wijndrinkers zal het op een practical joke lijken of vroege 1 april-grap, maar het gaat wel degelijk om een concreet legaliseringsplan, dat trouwens al werd goedgekeurd door de South Africa's Wine and Spirit Board.

Vanwaar deze demarche? Het toevoegen van beperkte dosissen water aan de wijnmost is een praktijk die bijvoorbeeld ook al op beperkte schaal in Californië wordt toegepast, maar waarover meestal nogal geheimzinnig wordt gedaan. Blijkbaar vrezen producenten dat de associatie ‘wijn’ en ‘water’ veel kwaliteitsgerichte wijnamateurs zal afstoten.

Het voornaamste doel van deze waterverdunning is echter duidelijk: een lager alcoholpercentage bereiken in het eindproduct, nu een deel van de consumentenmarkt schijnbaar wat moe wordt van té zware wijnen met alcoholpercentages van 14 procent of meer. Voorstanders van deze verdunningtechniek onderstrepen dat het alleszins niet hun stiekeme bedoeling is om zo het geproduceerde volume wijn nog eens te verhogen, maar dus uitsluitend de kwaliteit te verbeteren. En dat deze water-in-de-most-benadering in se een veel zachtere techniek voor desalcoholisering is dan de puur technologische benaderingen.

Toch kan men zich afvragen of er effectief wel sprake is van een kwaliteitsverbetering, want elke verdunning raakt toch aan de structuur van het eindproduct, dus ook aan zijn smaakarchitectuur. Alles zal dus afhangen van het percentage water dat de druivenmost mag verdunnen. Want eens in wettelijke vorm gegoten, zet deze waterinjectie eveneens het poortje open voor malfaiteurs, die er wel gebruik van gaan maken om zo extra volumes wijn te creëren. En daar hebben we in deze surplusmarkt helemaal geen nood aan.

Water blijft taboe

Maar het voornaamste argument contra dit wetsvoorstel ligt in de exportsfeer, aangezien deze techniek wel degelijk verboden blijft door zowel het O.I.V. (L’organisation internationale de la vigne et vin) als de Europese Unie. In principe kan dus vanaf eind 2011 elke Kaapse wijn waarvan de most met water werd aangelengd taboe worden in onze Europese rekken.

Waarbij ik meteen de bedenking maak: stel dat dit water-in-wijn-voorstel inderdaad wet wordt, moeten de producenten dit dan expliciet afdrukken op hun ruglabel, net zoals nu bijvoorbeeld de fameuze ‘bevat sulfiet’-vermelding? Want als deze verplichting niet geldt, worden de ‘brave’ domeinen die hun cuvees klassiek blijven maken, mee gestraft. Dat zou voor Kaapse wijn wel eens een serieuze kater kunnen opleveren.

Als Kaapse producenten dan toch absoluut de alcoholduivel willen temmen, kunnen ze wettelijk gebruik maken van technieken zoals ‘omgekeerde osmose’, die wel getolereerd worden binnen Europa (lees ook Europa’s Sisyphus-strijd tegen alcohol). Het zal dus een keuze op het scherp van het mes worden...

Frank Van der Auwera