Geplaatst op 3 januari 2012 door Lars Bové

Je wil niet weten hoe justitie het doet

De boekhouding van Justitie is een puinhoop. De honderden miljoenen euro's die het gerecht in beslag neemt, worden al jaren erbarmelijk beheerd. De nieuwe topman van de inbeslagnamedienst, Thierry Freyne, getuigt voor het eerst.

Al acht jaar heeft Justitie een Centraal Orgaan voor de Inbeslagneming en de Verbeurdverklaring. Dat COIV moest Justitie de 21ste eeuw binnenloodsen. De miljoenen euro's die politiediensten en magistraten over heel België in beslag nemen, zouden eindelijk professioneel beheerd worden in één centrale kas. Maar acht jaar later staat het COIV 'onder permanente audit' van de minister van Justitie. De toestand is verontrustend. Thierry Freyne, de nieuwe directeur van het COIV, kan ons niet eens zeggen wat er allemaal op de bankrekening staat. 'Bedragen noemen heeft geen zin zolang ik geen betrouwbare en precieze cijfers heb. Die zullen er pas volgend jaar zijn, of uiterlijk in 2013.'

Freyne was tot voor kort openbaar aanklager bij het parket- generaal van Brussel en voordien onderzoeksrechter in de hoofdstad. Sinds enkele maanden ontfermt hij zich over de bankrekeningen en de kluizen van Vrouwe Justitia. Zijn voorganger, ook een hoge magistraat, is een jaar geleden op staande voet uit zijn functie gezet door toenmalig minister van Justitie, Stefaan De Clerck (CD&V). De verwijten van wanbeheer en misbruik van inbeslaggenomen geld vlogen in het rond.

Freyne kijkt liever niet achterom. Hij werkt nu al enkele maanden in stilte aan een grote schoonmaak bij het COIV. 'Het COIV staat nu onder permanente audit, maar ik beschouw dat als een opportuniteit. Er is veel werk aan de winkel. We hebben al mensen moeten ontslaan. Anderen zijn vrijwillig vertrokken. Er was nogal wat absen- teïsme en een behoorlijk personeelsverloop. We zullen met een 40-tal medewerkers eindigen. Er zijn vier aanwervingen gepland, waaronder een boekhouder en een financieel verantwoordelijke.'

Acht jaar lang heeft het COIV honderden miljoenen euro's beheerd zonder boekhouder en zonder boekhoudkundig computerprogramma. 'Je wil echt niet weten hoe we het wel doen. Maar we doen het naar best vermogen en het moet beter', zucht Freyne. Volgende maand staat een belangrijke vergadering op Freynes agenda. Met de toplui van de lokale en de federale politie. Want die gebruiken nog altijd het faxtoestel om het COIV in te lichten over de geldsommen die ze in beslag nemen. 'Zo belandt er soms geld op onze rekening waarvan we de herkomst niet kunnen achterhalen. Dat is absurd, 19de-eeuws. Al sinds 2003 wordt de politie aangespoord dat elektronisch te doen. En dat moet nu eindelijk eens gebeuren. Gelukkig krijg ik nu positieve signalen van de politie.'

'Wat telt, is dat we de problemen nu aanpakken. De minister van Justitie heeft de problemen ten volle ingezien. Ja, er zijn nog altijd een aantal bedragen waarvan we de herkomst moeten achterhalen. Maar het is al een pak beter dan enkele maanden geleden, dankzij de inzet van ons team.'

Museum

En wat als het gerecht geen geld, maar een waardevol schilderij in beslag neemt? 'Dan is het nog altijd de magistraat zelf die beslist waar dat schilderij veilig opgeborgen wordt. Bijvoorbeeld in een museum. Het COIV weet dus niet waar het zit, alleen dat het in beslag genomen is. Het bewaren van zulke luxegoederen gebeurt dus heel verspreid over het land. In de toekomst zullen we magistraten daarvoor veel meer bijstaan en informeren.'

'Het COIV moet de praktische problemen op het terrein zo veel mogelijke helpen oplossen. We zullen bijvoorbeeld niet meer passief wachten tot een gerechtelijke instantie ons zegt wat er met een inbeslagname moet gebeuren. In de toekomst zullen we na drie of vier jaar spontaan vragen wat er moet gebeuren met het geld dat ons is toevertrouwd. Al moet ik toegeven dat we nu focussen op de interne schoonmaak en pas daarna naar buiten kunnen treden.'

'Maar de tijd dat massa's inbeslaggenomen auto's stonden te verkommeren ergens buiten of in een ondergrondse parking ligt ver achter ons. Vroeger stonden hier auto's die amper 50 euro waard waren en meer kosten aan de overheid om ze te bewaren. Dat is sterk verminderd. Nu worden inbeslaggenomen voertuigen meestal automatisch verkocht door Financiën.'

Fin shop

'Ook goederen van meer dan 2.500 euro kunnen meteen verkocht worden. Dat gebeurt voor Brussel, Vlaams- en Waals-Brabant via de zogeheten 'Fin Shop' van Financiën. Die winkel is een succes. Ik heb bij Financiën dan ook gepleit om soortgelijke shops te openen in Vlaanderen en Wallonië. Want buiten Brussel gebeuren de openbare verkopen in gespreide slagorde door de verschillende ontvangers van Financiën.'

Nog een belangrijk punt op Freynes todolijst: een nieuwe bankier zoeken. Al sinds de oprichting in 2003 gebruikt het COIV bankrekeningen en kluizen van ING. Maar het contract met ING is verstreken. 'Nog deze maand zou een draft van de openbare aanbesteding klaar moeten zijn.'

Het wordt een uitdaging voor Freyne en de nieuwe minister van Justitie, Annemie Turtelboom (Open VLD), om nog een veilige plek te vinden voor de honderden miljoenen euro's op de rekeningen. 'Wat is vandaag nog een veilige belegging? Niemand weet het. ING, onze bankier, heeft een redelijke rating. Maar als we een nul- risico willen, moeten we het geld misschien meer spreiden? Of moeten we het bij de deposito- en consignatiekas van de Belgische staat parkeren? Samen met de minister zullen we een beleggingsstrategie uitstippelen.'

Lars BOVÉ

(Dit artikel verscheen op 13  december 2011 in De Tijd.)

De nieuwe minister van Justitie, Annemie Turtelboom, kreeg op 15 december 2011 in de Kamer verschillende vragen over de chaos bij het COIV.

Reacties

Onze blogs

Meer