april 2012

Geplaatst op 30 april 2012 door Lars Bové Reacties | Reageren

Belgische justitie onthoofd

Het is zonder twijfel de belangrijkste hervorming van het gerecht sinds het ontstaan van België. Het kernkabinet van de regering-Di Rupo heeft gisteren zijn fiat gegeven voor de plannen van minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open VLD) om de gerechtelijke arrondissementen te hertekenen.

Van de 27 gerechtelijke arrondissementen zullen er nog maar 12 overblijven. In Vlaanderen komt er een arrondissement West-Vlaanderen (fusie van Brugge, Kortrijk, Veurne en Ieper), Oost-Vlaanderen (Gent, Dendermonde en Oudenaarde), Antwerpen (Antwerpen, Turnhout en Mechelen), Limburg (Hasselt en Tongeren) en Leuven, dat het kleine broertje wordt.

Brussel-Halle-Vilvoorde is een geval apart. Het blijft een van de twaalf arrondissementen. Alleen het parket, dat de misdrijven vervolgd, wordt opgesplitst in een voor Brussel en een voor Halle-Vilvoorde, met een aparte procureur. De Brusselse rechtbanken worden opgesplitst in Nederlandstalige en Franstalige rechtbanken, die voor het hele arrondissement BHV bevoegd blijven.

Een van de concrete gevolgen is dat er minder 'bazen' zullen zijn. Uit berekeningen van De Tijd blijkt dat zo'n 85 korpschefs hun mandaat zullen verliezen. Het gaat om procureurs des Konings, arbeidsauditeurs en de voorzitters van rechtbanken van eerste aanleg, handels-, arbeids- en politierechtbanken. Die zijn nu nog met 164. Op de hogere echelons van de hoven beroep, het Hof van Cassatie en het federaal parket houden alle chefs hun post. Het totale aantal chefs bij het gerecht zou zakken van 182 naar 97.

De zittingen van rechtszaken zullen gewoon blijven plaatsvinden in de huidige gerechtsgebouwen, belooft minister Turtelboom. Voor de burgers en hun advocaten zou er dus weinig veranderen. De hervorming wijzigt wel de beheersstructuren. Alles gebeurt op grotere schaal. Magistraten worden nu toegewezen aan een van de 27 arrondissementen. Daardoor is er in kleinere arrondissementen vaak een gebrek aan expertise (bijvoorbeeld voor complexe fiscale dossiers) en zijn er snel personeelstekorten bij ziektes en verloven. In de toekomst zullen magistraten - zowel rechters als aanklagers - inzetbaar zijn in alle arrondissementen die bij een van de vijf hoven van beroep horen.

Bijvoorbeeld het hof van beroep van Antwerpen overkoepelt de overgebleven arrondissementen Antwerpen en Limburg. Ook met het gerechtspersoneel, zoals de griffiers en de parketsecretarissen, zal gemakkelijker geschoven kunnen worden omdat ze niet meer in de 27 kleine arrondissementen zullen werken maar in de 12 grotere.

De chefs die dus met minder zullen zijn, zullen wel meer mensen onder hun hoede krijgen en autonoom mogen beslissen over hun budget, personeel en materieel. Ze zullen niet langer afhankelijk zijn van de centrale beheersdiensten in Brussel. Ze zullen wel beheersovereenkomsten moeten sluiten met hun hiërarchische top: het college van procureurs-generaal (voor de aanklagers) en het college van de 'zetel' (voor de rechters). De beheersorganen van de aanklagers en de rechters zullen ook afspraken maken, bijvoorbeeld over het beheer van hun gezamenlijke gebouwen. Ze krijgen daarvoor de hulp van specialisten die geen magistraten zijn.

Turtelboom moet de plannen nu in wetteksten gieten. Ze wil op het einde van de legislatuur in 2014 klaar zijn. Benieuwd of deze minister van Justitie haar tanden eens niet stuk bijt op de hervorming van vrouwe Justitia.

Lars BOVÉ

Geplaatst op 30 april 2012 door Lars Bové Reacties | Reageren

Mantra van de regering-Di Rupo doorprikt

Op 7 januari was Annemie Turtelboom (Open VLD) in haar eerste interview als minister van Justitie in De Tijd formeel: er wordt niet bespaard op justitie. 'Studies wijzen uit dat je in tijden van crisis meer criminaliteit hebt. Mensen hebben dan juist meer nood aan veiligheid. Dus mag je zeker niet besparen op de veiligheidsdepartementen. Trouwens, er zijn prioriteiten bij justitie die geld zullen kosten. De bouw van de gevangenissen, om een heel belangrijk voorbeeld te noemen.'

Sinds het aantreden van de regering-Di Rupo was er bij de regeringsleden een mantra dat er niet bespaard zou worden bij justitie.

Maar die belofte is niet realistisch gebleken. 'Bij justitie wordt er net als bij de andere overheidsdiensten zo'n 5 procent bespaard', zegt Margaux Donckier, Turtelbooms woordvoerster. 'We hebben eerst nog heel lang bestudeerd of we bepaalde departementen binnen justitie konden vrijwaren van die lineaire besparing. Maar we moeten besluiten dat bij alle departementen het vet eraf is. Dus zullen deze keer ook de gevangenissen en de magistratuur niet aan de besparingen ontsnappen.'

Daarmee wordt het onheilsbericht dat op 15 december in De Tijd verscheen - 'Andere departementen Justitie kunnen niet langer als enige broekriem aanhalen' - dan toch realiteit. In één van zijn laatste parlementaire antwoorden had Turtelbooms voorganger Stefaan De Clerck (CD&V) al aangegeven dat de gevangenissen en de rechterlijke orde - de rechters, de aanklagers en hun medewerkers - de voorbije twee jaar zo goed als niets hadden bijgedragen aan de personeelsbesparingen bij justitie.

Met als gevolg dat de andere departementen bij justitie, zoals de centrale administratie in Brussel, de besparingen liefst vier keer meer hebben gevoeld. Dat zou bij een volgende besparing niet meer houdbaar zijn, waarschuwde De Clerck. De rechterlijke wereld én de gevangenissen mochten 100 procent van hun personeelsbudget opsouperen. Nochtans vertegenwoordigen ze meer dan 80 procent van het personeelsbestand van Justitie. Terwijl bijvoorbeeld de Kansspelcommissie, die de hele Belgische goksector controleert, vorig jaar slechts 63 procent van haar personeels- budget heeft uitgegeven. Bij de staatsveiligheid was dat 94 procent. Bij de justitiehuizen, die veroordeelde criminelen die voorwaardelijk vrij zijn begeleiden, was het 90 procent. Bepaalde centrale diensten in Brussel spendeerden zelfs maar 80 procent.

Voor de magistraten zal de besparingspijn zachter zijn, belooft Turtelboom. 'Er wordt vooral in de werkingskosten geknipt. Hoe precies, kunnen we nog niet zeggen.' In de gevangenissen werd al een eerste schot gelost met 393 cipiers die niet meer vervangen zouden worden. Tot grote woede van de cipiersbonden die meer personeel vragen en dreigen met stakingen. Daarom kon Turtelboom niet anders dan extra budge vragen om de 393 cipiers toch aan boord te houden.

Lars BOVÉ

Onze blogs

Meer