Ik geef geen krimp

Laten we met zijn allen economisch krimpen in plaats van altijd te willen groeien. Gedaan met die idiote oneindige maatschappelijke ratrace. Schluss. Afgelopen. Alleen nog genieten. 'Beter' in plaats van 'meer'. Is dat geen goed idee?

Neen! Ik vind dat geen goed idee. Ook al was dat idee in De Tijd zowat het idee van de vorige week. Axel Miller, de gewezen topman van Dexia, kwam er vorig weekend mee af. Enkele dagen later vertelde een kersvers collega-columnist - zijn naam ontsnapt me - dat Bert Heemskerk, de gewezen topman van Rabobank, krèk hetzelfde zei. Miller en Heemskerk, ze zijn niet van de minsten. En ze hebben allebei de crisis van nabij meegemaakt, van naderbij dan hen lief was. Dus, als zij al suggereren dat economische groei geen goed idee is, waarom zou ik hun suggestie dan geen goed idee vinden?

Ten eerste omdat het geen realistisch idee is. Wij leven in een extreem open globale economie, waar de band tussen vooruitgang en welvaart onverbreekbaar is. We moéten vooruit, anders gaan anderen in onze plaats vooruit en stagneren we. Stagneren betekent achteruitgaan. Niet alleen in kille economische cijfers en statistieken, maar ook in welvaart en welzijn.

Ten tweede omdat ze op de verkeerde rozen schieten. Immers, wat is er zo verkeerd aan willen groeien? Nu de crisis al zo lang aansleept, merk ik dat begrippen als 'groei' en 'ondernemerschap', 'risico' en 'beurs' voor velen lelijke begrippen geworden zijn. Alsof dat viertal aan de basis ligt van onze economische malaise.

Velen verwarren die begrippen met de begrippen 'hebzucht' en 'speculatie'. Dié liggen wél aan de basis van onze economische malaise. Hoe kwam het dat de olieprijs precies een jaar geleden naar bijna 150 dollar galoppeerde? Dat een doorsnee Amerikaans huis in 2007 absurd duur was? Dat een internetbedrijfje ooit meer kostte dan een oliegigant? Juist: door een pandemie van hebzucht en speculatie.

Al die scheeftrekkingen zijn een uit de hand gelopen voortvloeisel uit een van de meest robuuste wetten uit de economische geschiedenis: de wet van vraag en aanbod. Willen velen dat bepaalde aandeel hebben en zijn er relatief weinig van beschikbaar? Dan stijgt de prijs. Maar gaat men het aanbod van dat aandeel zoveel mogelijk beperken (zoals vroeger met internetaandelen en zoals vaak in de grondstoffenmarkten gebeurt) of via geslaagde hypecampagnes de vraag opdrijven, dan is de basis voor overdrijving gelegd. Krijgen bedrijfsleiders of vastgoedmakelaars royale bonussen als ze ultrakortetermijndoelstellingen halen? Ook dan is de basis voor overdrijving gelegd. En dan zal die overdrijving zichzelf gaan voeden. Altijd meer, altijd duurder. Laat de knappe bollen oplossingen formuleren om die overdrijvingen te voorkomen, in plaats van te stellen dat we met zijn allen moeten krimpen.

En een ondernemer die de ambitie heeft te groeien, die risico's wil nemen om van onder zijn kerktoren uit te komen: laat die vooral doen. Als die dan een mooi bedrijf bij elkaar gewerkt heeft dat voor de volgende levensfase risicokapitaal behoeft, dan wil ik zeker een investering in zijn aandelen overwegen. Liever dat dan aandelen mijden omdat dat woord nu zo lelijk klinkt. Liever dat dan mee met de meute te roepen dat 'groei', 'beurs', 'risico' en 'ondernemerschap' vieze woorden zijn.

Ik ben geen professioneel belegger, ik ben een piepkleine belegger. Gelukkig maar. Want als professioneel belegger zou ik het moeilijk hebben met de aandelenfobie die zijn sector tegenwoordig in zijn greep heeft. Ik zou me schamen als ik zou moeten uitleggen waarom ik vandaag geen aandelen wil en waarom ik twee jaar geleden, toen ze veel duurder waren, zoveel mogelijk aandelen wilde.

Gelukkig hoef ik me niet te schamen. Ik hoef er in de volgende weken niet eens aan te denken. Ik neem vakantie. Een marktenheerschap neemt het even van me over. En ik neem me voor om in die weken niet te veel beleggingstips te lezen ('De Kapellekensbaan', van Boon, daarentegen!). Ik zal dus nauwelijks iets lezen over negatieve groei, risicoaversies, beleggerswantrouwen, 'mijd aandelen' en 'eerste groene scheuten'. Hoe komt het trouwens dat die groene scheuten even hip zijn als die krimpadviezen? Groene scheuten, moeten die niet groeien, soms?

Comments

[Reactie van Xdarwin]

Hoi Zanna,
Je bedoeld hopelijk dat de genoemde bankdirecteuren de crisis van nabij mee(de) hebben gemaakt en niet zoals je schrijft "ze hebben allebei de crisis van nabij meegemaakt".
Nogal een groot verschil volgens mij want beide zijn multimiljonair en hebben echt een verwrongen idee van "wat een financiele crisis meemaken" is.
Straks gaan ze ons nog uitleggen dat je goed moet sparen zoals (miljonair) Bernenky van de FED kortgeleden deed.
Het laffe en hypocrite is dat ze er pas achteraf mee komen nu ze gaan rentenieren.
Vroeger nooit enige twijfel van hun vernomen.

[Reactie van Walter]

Nu deze discussie een filosofisch niveau schijnt te bereiken moet de vraag gesteld worden naar de definitie van 'groei'. Als we allemaal verschillende definities hanteren, is discussie zinloos. Zanna, wat bedoel je met 'groei'? Groei van het BNP? Inflatie-gecorrigeerd? Aanwas der handelsstromen uitgedrukt in Dollars? Yen? Yan? In gewicht? Massa? Snelheid? Aangroei in energieverbruik? ....Dit alles per capita der bevolking? Wereldbevolking? Europa? Amerika?....

[Reactie van questforgrowth]

@Christiaan: d'er worden hier nogal wat simplistische redeneringen afgeschoten. Alsof de mens leeft met maar 1 hoofdzonde: de hebzucht. Bedenk maar dat er 7 zijn en dat die soms tegengesteld werken. Voor iedere lottowinnaar die blut is na een paar jaar is er zeker enen die nog (bijna) al zijn geld heeft. Want de mens is ook een angstig wezen, bang voor wat de toekomst brengt en er moet dus gespaard worden.

En wat de rest betreft: die groei wat is dat precies ? Is de mensheid sinds zijn ontstaan niet constant aan het groeien ? Dus dat gewauwel over nu is het genoeg is wel heel erg kortzichtig. De mens is bovenal nieuwsgierig en de onvermijdelijke groei is daar een gevolg van. De mens zal groeien, koste wat het kost, al lopen we met zijn allen tegelijk de afgrond in...

[Reactie van Christiaan]

Stellen dat een mens zich kan verrijken zonder hebzuchtig te worden (de "begripsverwarring" waarvan sprake in de column), getuigt van erg beperkte mensenkennis.

Altijd meer, altijd het volgende willen, dat is wat 99% van de mensheid drijft (u en mij incluis). De armoedzaaier wil rondkomen, de ondernemer wil groeien, de beursspeculant wil zich verrijken.

Vooral dat speculeren is een uitstekend voorbeeld van de leeghoofdigheid van hebzucht: letterlijk niets doen en proberen geld zichzelf te doen vermenigvuldigen, en oprecht verontwaardigd zijn wanneer dat niet loopt zoals gepland.

Voor hoevelen is geld intussen het doel en niet langer het middel? Wie kent nog het verschil tussen meer en genoeg? Wie is ooit vol-daan? U niet, ik niet.

Waar mensen zijn, is hebzucht. Daarom faalt het communisme als staatsvorm. Daarom maken kleuters ruzie. Daarom zijn lottowinnaars na een paar jaar weer blut. Daarom blijft de luxe-industrie draaien. Daarom stuikt de wereldeconomie zo nu en dan in elkaar. Daarom is een economische crisis heel snel vergeten.

Daar moet u niet bitter van worden, u moet er iets uit leren over uzelf. Hoewel, moeten... Wat kost het u als u er niet uit leert? Financieel gezien, niets.

[Reactie van GB]

Ongelimiteerde groei is onmogelijk. Wat een enorm kortzichtig stuk is dit. We hebben de grenzen van de groei bereikt en gaan vanaf nu alleen nog maar krimpen. En ja, dat is gezond, alhoewel niet iedereen het leuk zal vinden, velen zullen tegenstribbelen. Meneer Obama onder andere. Krimp doet het politiek niet zo goed. Sociaal gezien ook niet. Maar het is de enige weg. Groei was een doodlopende weg alwaar wij het eind van hebben bereikt.

[Reactie van Luc Verheecke]

Toch niet Walter. 2009 en 2010 zullen naar mijn mening zeer slecht zijn, met een dieptepunt voor de Dow onder de 2500 punten. Al was ik niet zo concreet. Lezen wat er staat hé. Dat ik voorbehoud neem omdat ik niets weet is krek wat ik wil dat er wordt gelezen.

[Reactie van Walter]

@jacinto. Jij zegt dus in zovele rammelende volzinnen dat de beurs gaat stijgen, behalve als ze zou gaan dalen. Een reactie die even weinig zin heeft als Zanna's column zelf dus. 't is entertainment, zullen we maar zeggen.

[Reactie van Jacinto]

De economie werd opgelapt alsof het om een liquiditeitscrisis betrof. De balansen van centrale banken zijn daardoor enorm gestegen. Het herstel van de economie en de beurzen zullen naar mijn mening de vertaling worden van het succes om die balansen te doen krimpen. Een inkrimping in die zin is dus noodzakelijk. Deze inkrimping is onmogelijk als de economie zelf niet sterk zal groeien. Ik vind dat Zanna, David De Cremer en Axel Miller precies hetzelfde vooruitzien. De column van Zanna (vind ik) is als een spiegelbeeld, waar links rechts is en rechts links. Strikt genomen het tegengestelde, maar precies hetzelfde beeld.
Toen ik in 2007 (zonder te beweren de aankomende gebeurtenissen te hebben voorzien) de mogelijkheid van een nakende depressie bedacht, zag ik tezelfdertijd een oplossing omdat de BRIC landen enorme dollar voorraden bezaten die de wereldeconomie terug op been zouden kunnen helpen. Vandaag meen ik te begrijpen dat die voorraden onvoldoende, te klein zijn. Het is inderdaad een zeer pessimistisch vooruitzicht. (Niet verwarren met een negatieve ingesteldheid :-) ). Mijn mening over het toekomstig verloop van de beurzen is: Gesteld dat de vastgoed-crisis, gevolgd door een banken-crisis inderdaad slechts een liquiditeit-crisis was dan zal de inkrimping van balansen naar mijn mening zonder al te erg verlopen en zal de remonte van de beurzen zich waarschijnlijk, misschien historisch ongezien, krachtig kunnen voortzetten. Maar volgens mij is er fundamenteel veel meer aan de hand, misschien wel moeilijkheden die we tot nu toe niet kenden (zwarte zwanen), in dat laatste geval is een zeer hevig, al even misschien historisch ongezien, verval van economie en beurzen mogelijk, naarmate de symptomen zich één voor één zullen aanmelden.

[Reactie van V.Hall]

Of de economie nu groeit, stagneert of krimpt is niet de hoofdzorg. Dit zou het gevolg moeten zijn van het streven naar een betere mensheid.

[Reactie van Sven Kent]

Misschien hebben die heren Limits to Growth gelezen.
Misschien beseffen ze dat voor groei energie vereist is.
En wie weet hebben ze wel eens een rapport links of rechts gelezen over het pieken van ons voornaamste energiebron.
Een kind groeit en wordt dan volwassen. Ongelimiteerd groeien is wat kankercellen doen.