Zannadoff

Puur toeval: een dag nadat superoplichter Bernie Madoff had gehoord dat hij 150 jaar lang kon gaan brommen, zag ik woensdag de alleraardigste film 'L'Emploi du Temps' van Laurent Cantet.

De film toont op subtiele wijze dat in elk van ons een Madoffje schuilt. Neem nu Vincent, een man die schijnbaar alles mee heeft: een liefhebbende echtgenote, liefhebbende kinderen, liefhebbende ouders, voldoende geld voor een zorgeloos burgerlijk leven. Alles verandert wanneer Vincent de bons krijgt. Hij liegt dat hij zelf ontslag nam voor een mooie baan bij de VN in Genève. Hoe kan de werkloze in deftig maatpak ronddwalende Vincent die komedie volhouden? Hij heeft vers geld nodig, dringend.

Hij ontmoet een voormalige collega, vertelt hem over zijn gewichtige diplomatieke functie, en zegt tussen neus en lippen dat hij via een belangrijk buitenlands contact superlucratief, superzeker, superheimelijk en ietwat illegaal belegt in Russische effecten. De ex-collega, een kennis van die ex-collega en vervolgens een vriend van Vincent die de ex-collega eerder ontmoette, smeken hem hun spaargeld aan te nemen zodat ook zij van die buitenkans kunnen genieten. En neen, een schuldbekentenis is niet nodig. Ze vertrouwen Vincent.

Zo eenvoudig is het dus tienduizenden euro's van oppervlakkige vrienden of zelfs volslagen onbekenden te krijgen. Probeer het zelf eens, tijdens een barbecue of zo. Zorg dat u proper gewassen bent en dat u zich deftig kleedt, vertel wat verhaaltjes over uw succesvol leventje van tegenwoordig en wauwel wat over een ultrageheim beleggingsfonds-voor-ingewijden waar u als mazzelaar toegang tot heeft. U zal snel genoeg moeten zeggen dat het allemaal maar een grap was, of u riskeert in de volgende dagen met bankbriefjes overstelpt te worden.

Geld doet rare dingen met de mens. Geld is als een drug, net als nicotine of cocaïne. Dat laatste wordt door heel wat psychologen trouwens zeer ernstig genomen. Bij recente tests werd bijvoorbeeld vastgesteld dat geld en honger verrassend veel met elkaar te maken hebben. Een testpubliek dat een poos niets te eten krijgt, zal bijvoorbeeld minder geld geven aan liefdadigheid dan een publiek dat net van tafel komt. Iemand die zich inbeeldt het grote lot te hebben gewonnen, zal een extra dessert nemen. Elke testvariante leidt tot dezelfde vaststelling: in onze moderne maatschappij is geld een primaire behoefte geworden, net als voedsel en seks.

Vreemd is dat. Het verlangen naar voedsel is logisch: honger is een fysiek gevoel dat zeer hinderlijk, zelfs nefast kan zijn. Maar geld als primaire behoefte? Geld is een middel om primaire en andere behoeftes te bevredigen, dat is waar. De vaststelling dat geld in de moderne humane geschiedenis is opgeschoven van zijn logische status van secundaire behoefte naar primaire behoefte is hoe dan ook boeiend genoeg voor nog heel wat extra onderzoek.

Nu ik in de nieuwe zalmkrant extra ruimte gekregen heb, kan ik terzijde nog een testresultaatje meegeven. Iemand die de opdracht krijgt mooie zinnen te maken met woorden als 'winst', 'betalen' of 'kostprijs' zal een daarop volgend spelduel met meer inzet en minder mededogen spelen dan iemand die een zin vormde met pakweg 'stoel', 'buiten' en 'walvis'. Niet dat ik daar verwonderd van opkijk. Ik heb namelijk ooit enkele maanden in een bank gewerkt, in een marktenzaal nog wel, waar zowat élke zin werd gevormd met woorden als 'geld' en 'winst'. Ik zweer het: veel ruimte voor menselijk mededogen was daar niet. Na-ijver en zelfzucht des te meer.

Terug naar de kern van mijn betoog: mensen met geld worden veel meer bewonderd dan ze verdienen. Doe daar niet aan mee, beste lezer. Blijf uit de buurt van al die Madoff-types, mensen of instellingen die beloven met uw geld wonderlijke dingen te zullen of kunnen doen. De o zo gladjes voorgestelde miraculeuze vermenigvuldiging zal eerder een miraculeuze verdwijntruc blijken.

Het is trouwens voor u, kleine belegger, al moeilijk genoeg om niet in de val te trappen van die andere zelfverklaarde goeroe die u knalreturns belooft. U kent haar wel, dat verraderlijke Madoff-type, dat egootje dat zo overtuigd is dat ze beter belegt dan de rest, dat u influistert dat zij goed zit en de markten fout, dat haar tegenvallende transacties aan pech te wijten zijn en haar voltreffers te danken zijn aan haar talent. U kent haar wel, want u bent haar zelf!

Comments

[Geplaatst door: Jacinto]

Ja ja, ik ben er zwak in Walter... Toch proberen te voorkomen...

[Geplaatst door: Walter]

@jacinto. Er was ook ooit een tijd toen 'DT' fouten met de brandstapel werden bestraft. Gelukkig voor jou is dat lang geleden.

[Geplaatst door: Jacinto]

Beste Zanna,

Terug een interessant column, als je het mij vraagt. De vergelijking die je maakt: “Geld is als drug, net als nicotine en cocaïne. Dat laatste...,” vind ik Middeleeuws, of op zijn minst 18-de eeuws. Ik vind om je echt te laten inspireren op basis van vergelijking tot een antwoord op het voorgestelde vraagstuk, de gewijzigde tijdsgeest in de vergelijking zou moeten vervat zitten. Als gelovige valt ik over die zin (toegegeven), omdat het doet denken aan de Nitscheriaanse uitspraken: “God is dood” of “religie is opium voor het volk.” Maar is Nitsche niet op de eerste plaats iemand die zich afzet tegen de slaafse en blinde navolging van bestaande gedachtegoed? Het artikel uitgelezen vind ik dat het uiteindelijk goed wordt gemaakt doordat het onderwerp verder werd uitgewerkt. Toch wil ik terugkeren naar die ene zin. Drug betekent ook een geneesmiddel. Als je de vergelijking doortrekt naar de meest brede betekenis van drug, dan vind ik, spreekt het beeld hoe geld opschuift van secundaire behoefte naar primaire behoefte en wat geld betekend voor mensen beter tot de verbeelding. Denk aan de farmaceutische industrie. In de middeleeuwen werden kruidenvrouwen als heksen tot de brandstapel veroordeeld en in de 18-de eeuw tovenaars van inheemse stammen evenzo, terwijl de wetenschap vandaag erkent dat de ingrediënten in de gebruikte kruiden dezelfde zijn als deze die zij chemisch bereiden. Wetenschappers vandaag vrezen dat geneesmiddelen verloren dreigen te gaan door het kappen van oerwouden. Terwijl wat voeding betreft die meer en meer neigt naar farmacie, gelet op de opgang van omega3, onverzadigde vetten, (men spreekt al van vetten waarbij je zou vermageren, echter van smaak nog oneetbaar) en andere voedingsupplementen. Wie vandaag kip koopt zou weleens synthetisch aangemaakte kip uit rundvlees kunnen kopen zonder dat hij het beseft. De hedendaagse geneeskunde is ondenkbaar zonder verdovingsmiddelen. Zo ook is geld. Wie bezit nu nog een moestuin? Het is een vaardigheid dat nauwelijks nog bestaat dan bij de in aantal sterk uitgedunde boeren. Terwijl een paar eeuwen terug zelf de burgemeester, de notaris, de minister, de Koning een moestuin bezat (al betekent dit niet dat zij die zelf onderhielden) en daarnaast kweekte men konijnen, had men kippen en varkens. Grootwarenhuizen zijn de hedendaagse moestuinen en stallingen geworden, en daar ga je nu eenmaal niet naartoe met spa en zaden of stro en riek, maar met geld. Geld als drug/geneesmiddel, vind ik juist. Net als geneesmiddel bepaalt het gebruik wat het betekend.

[Geplaatst door: Walter]

ZANNADOFF: een nieuw sigarenmerk?