Dickens op de beurs

‘It was the best of times, it was the worst of times, ... it was the age of wisdom, it was the age of foolishness,... it was the season of Light, it was the season of Darkness, it was the spring of hope, it was the winter of despair.’ Ziehier, beste lezer, de eerste regels van de Dickens-klassieker A Tale of Two Cities. Als Mr. Market Keats naar de beurs brengt, breng ik Charles Dickens mee. Benieuwd of mijn collega columnist daar volgende week een vervolg op zal breien.

Kerst doet velen aan de auteur van A Christmas Carol denken, en omgekeerd. Nogal logisch. Toch heeft de bovenstaande tekst meer vandoen met de voorspellingsgekte rond eindejaar. Wat brengt 2010? Wijsheid, domheid, hoop, wanhoop, licht, duisternis, het beste en het slechtste, las ik doorheen de wirwar aan vooruitzichten. Of alles daartussenin.

Wat kan een belegger daar allemaal mee aan? Als je het mij vraagt: veel. Maar het is zoals bij de analyse van een beursgenoteerd aandeel. Het koersdoel of ‘buy/sell’-advies zijn tegelijk de meest populaire en minst nuttige onderdelen van de analyse. Vis uit hoe de analist tot die slotsom komt in plaats van enkel de slotsom te onthouden. Vergelijk dat met de analyse van een ander expert met een andere mening. Trek je eigen conclusies. En doe hetzelfde met rente-, dollar-, China-, olie- en pijnboompittenprijsvooruitzichten.

Laat je eigen conclusies gerust fors afwijken van de consensusverwachtingen. Die zitten er doorgaans naast, want ze zijn gebaseerd op voorbije gebeurtenissen. Dat is turen in de achteruitkijkspiegel om te zien wat er op je afkomt. In gevaarlijke situaties betekenen ervaringen uit het verleden vaak de redding: eens je weet dat die trap bijzonder krakkemikkig is, zal je de tere trede behoedzaam nemen. In de wereld van de beurs verwisselt de trede voortdurend van plaats en de trap van gedaante, net als alle andere bedreigingen en opportuniteiten. Het recente verleden helpt je niets vooruit.

Psychologie helpt wel. Wat doet een koers stijgen? Meer vraag dan aanbod. Het komt er dus op aan te voorspellen waar de vraag het aanbod binnenkort zal overstijgen. Eigenlijk is de redenering altijd dezelfde: wees de kudde vóór. Dat was ook de redenering die in juli 2008 leidde tot de eerste Zanna Award voor Verborgen Beursparel. Weet u nog wie die eerste beursparel was? Porthus! En weet u met hoeveel de koers van Porthus sindsdien gestegen is? 22 procent. En de Bel20, over dezelfde periode? Min 22 procent! Die eerste parel, beste lezer, was een succes.

Laten we een tweede parel nomineren. Welk aandeel wordt vandaag over het hoofd gezien en wordt in 2010 de Grote Ontdekking? Het woord is aan u. Plaats uw suggesties in de commentaren hieronder.

Keats op de beurs

Zijn Punch-beleggers onvermoede fans van de poëzie van John Keats? Jane Campions verfilming van het korte leven van de Engelse poëet, 'Bright Star', kun je dezer dagen in de betere bioscoop zien. Zijn basisstelling kon je tegelijk in Brussel aan het werk zien. Handelaars en analisten krabden zich in de haren op zoek naar een verklaring voor de schier onverklaarbare koerscapriolen van Punch. Waarom betaalde een Punch-belegger woensdag bijvoorbeeld in godsnaam 3,60 euro voor een aandeel Punch, terwijl hij datzelfde aandeel indirect via de inschrijvingsrechten voor omgerekend 2,57 euro op de kop kon tikken? Een derde goedkoper dus.

Terzelfdertijd noteerde het inschrijvingsrecht immers aan 1,88 euro. En met dat inschrijvingsrecht kun je vier aandelen Punch kopen aan 2,10 euro per stuk. De vier 'indirect' gekochte Punch-aandelen kosten dus 1,88 euro plus 4 keer 2,10 euro. Samen geeft dat 10,28 euro voor vier stuks, of 2,57 euro per stuk.

Uiteraard ligt een deel van de verklaring in de hoge verkoopdruk. Ongetwijfeld dumpten net als bij Option en eerder Exmar flink wat beleggers hun voorkeurrechten, aangezien ze er weinig 'voorkeur' of 'recht' in zagen, rekening houdend met het niet meteen florissante trackrecord van de technologieholding. Bovendien is het aandeel bijzonder illiquide. Daardoor hebben alerte arbitragisten geen kans vlotjes prijsverschillen tussen aandeel en voorkeurrecht weg te handelen, zoals ze dat deden bij AB InBev vorig jaar of zelfs Exmar in november.

Toch blijft Punch een extreem geval. Ook toen de holding haar nieuwe vastgoedpoot Accentis eind 2008 tegen een onrealistisch hoge theoretische koers afsplitste, zwiepte het aandeel Punch alle richtingen uit. De koersvorming is alleszins even mistig als de communicatie van de technologieholding.

Maar wat heeft dat in godsnaam te maken met een Engelse 19de-eeuwse dichter, hoor ik u zeggen. Wel, misschien zweert de Punch-belegger gewoon bij Keats' 'negative capability': echte artiesten aanvaarden dat je niet alles kan verklaren. Terwijl het gros van de mensheid steeds verwoed op zoek is naar oorzaken en feiten, hebben kunstenaars geen probleem met de twijfels en mysteries van het leven.

U mag gerust zijn, beste lezer: hoezeer wij ook fan zijn van Keats' poëzie, als journalisten nemen wij nooit vrede met de twijfels en mysteries van het leven. Elke dag weer gaan we onverdroten op zoek naar een verklaring waarom aandeel X nu weer onderuitgaat, wisselkoers Y plots de hoogte ingaat of grondstof Z hypervolatiel is. Maar soms moeten we ons na een lange strijd gewonnen geven. En moeten we met tegenzin een beroep doen op Keats. Zoals bij Punch.

De vloek van Burj Dubai

Wat is er nu goed aan een ultrahoge toren? Dat belemmert het zicht. Dat telt veel te veel trappen. Indien er een lift is, doen de oren pijn. Boven is het te koud om een luchtje te scheppen. Ik durf dat trouwens toch niet. Ik heb hoogtevrees.

En toch doet het megalomane mannetjesdier niets liever dan de hoogste toren te bouwen. De Burj Dubai meet 818 meter. Daar is de statige Empire State Building met zijn 381 meter een knotwilg tegen. De Eiffeltoren kan er drie keer in. Het Atomium acht keer. Dat allemaal omdat Dubai op alle pagina’s van het Guinness Book of Records wil prijken, zoals New York 80 jaar geleden. Pas maar op, Dubai: hoogmoed komt voor de val.

Wist u dat er in analistenkringen een wolkenkrabberindex bestaat? Het stond dinsdag in De Tijd: Andy Lawrence, een econoom van Dresdner Kleinwort, houdt in het oog wanneer het volgende absurd hoogmoedige bouwproject wordt opgeleverd. Dat jaar blijf je maar beter uit de buurt van de beurs. De Empire State was in 1931 klaar, de WTC-torens in 1973, tijdens de eerste olieschok, De Maleisische Petronas Building in volle Aziëcrisis in 1997. En de Burj Dubai dit jaar.

Die pronkerige hoogste torens staan allemaal symbool voor een het-kan-niet-op-mentaliteit. Er is dan dermate veel geld in omloop dat alles tot aan de apex reikt: optimisme, consumptie, beleggingen, bankkredieten en torens. In 2006, toen honderden gastarbeiders op het punt stonden de Burj Dubai voorbij de Taipei 101 te metselen, was de trend richting een pernicieuze ‘asset inflation’ ijzersterk. In het rijke Westen bezat de gemiddelde burger een vermogen (vastgoed, aandelen,...) dat zeven keer hoger lag dan zijn jaarinkomen. Een prijzenklim van die ‘assets’ met 15 procent stond dus gelijk aan een extra jaarloon. Iemand die twee extra jaarlonen binnenkrijgt - want de prijzen stegen eerder 30 procent - gaat meer consumeren. Dat voedt de economische groei en dus ook de activaprijzen. Zo iemand heeft tevens een aardige extra stuiver om te investeren. In aandelen of vastgoed, wat dan ook. Hop, nog een reden waarom die activaprijzen blijven stijgen. Tot de hemel op ons hoofd valt.

Ook een neerwaartse trends kan ontzettend taai zijn. Wie vorig jaar niet op de Noordpool vertoefde, weet wel wat ik bedoel: krimpende vermogens, minder consumptie, minder sparen,...

Sinds de bodem van maart is de trend opnieuw opwaarts gericht. Geen probleem. Zolang we nog geen eerste spadesteek voor de eerste kilometerhoge toren hebben gezien, ben ik er vrij gerust in. Overigens, beste lezer, steven ik fluitend af op een jaarwinst van ruim 40 procent. Volgens de gemiddelden van 2006 is dat drie keer mijn jaarinkomen, jodeley! Maar dat is het nu net: aan die gemiddelden van 2006 zijn we nog bijlange niet toe. In tussentijd is mijn advies aan allen die aboluut de hoogste willen: speel Jenga!

Vast vlottend

Mijn bewondering voor Ben Bernanke is deze week sterk toegenomen. De manier waarop de voorzitter van de Federal Reserve in de hem eigen bedaarde en beknopte stijl de vloer aanveegde met een legertje bloeddorstige senatoren, verdient respect. Ruim vier uur lang counterde Bernanke gevat alle j’accuses die de senatoren tijdens de hoorzitting afvuurden.

Toch blijft Bernanke’s Europese evenknie Jean-Claude Trichet mijn favoriete centrale bankier. Met de renteverhoging die de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) in juli 2008 nog doorvoerde, onderschatte hij duidelijk de impact van de kredietcrisis op de reële economie. Maar Trichet zag in augustus 2007 als eerste de ernst van die kredietcrisis voor de markten in. En had dan ook inzicht genoeg om het beleid op korte tijd drastisch te versoepelen, zoals hij nu inzicht genoeg heeft om op kousenvoeten richting exit te wandelen met een heel subtiele verstrakking van het beleid.

Té subtiel. Want niet alleen Option of Punch blinken uit in mistige communicatie. Dat geldt ook voor Trichet. De ECB-voorzitter zorgde donderdag voor verwarring op de geldmarkten met de manier waarop hij het eerste stapje richting exit aankondigde. Pro memorie: op 15 december krijgen banken voor een derde en laatste keer de kans om en masse onbeperkt op twaalf maanden geld te lenen bij de ECB. In juni en september konden ze dat tegen een vaste rente, de basisrente van 1 procent. Nu schakelt Frankfurt over naar de gemiddelde basisrente over 2010. En aangezien de meeste economen in de tweede helft van 2010 een renteverhoging verwachten, zal dat tarief hoger zijn dan 1 procent.

‘We pleitten al in september voor zo'n stap, die steek houdt’, schrijft Erik Nielsen, hoofdeconoom van Goldman Sachs. ‘Maar wat een zootje maakten ze van de communicatie, door (doelbewust?) verwarring te zaaien’. Trichet zei op de persconferentie dat de aanbesteding op 12 maanden in december tegen een ‘vast’ tarief zou gebeuren. Waarop iedereen er logischerwijs van uit ging dat ‘vast’ tegen ‘een vast tarief van 1 procent’ betekende en Europese banken dus de facto nog geheel 2010 over geld tegen een bodemtarief van 1 procent konden beschikken. Niet dus. Kort daarna bleek dat ‘vast' eigenlijk ‘vast gekoppeld aan een variabel iets’ betekent.

Eenzelfde verwarring over de eerste aanbestedingen in 2010. Zullen de Europese centrale bankiers die voeren tegen een ‘vast tarief’ in de ‘klassieke’ betekenis (vast dus), of vast in de nieuwe betekenis (vlottend dus), of hebben ze nog niet beslist? ‘Ik weet niet langer wat vast betekent’, zucht Nielsen. Als de meest vooraanstaande ECB-watcher geen houvast meer vindt in de communicatie van de ECB, dan is er in Frankfurt duidelijk werk aan de winkel.