Vast vlottend

Mijn bewondering voor Ben Bernanke is deze week sterk toegenomen. De manier waarop de voorzitter van de Federal Reserve in de hem eigen bedaarde en beknopte stijl de vloer aanveegde met een legertje bloeddorstige senatoren, verdient respect. Ruim vier uur lang counterde Bernanke gevat alle j’accuses die de senatoren tijdens de hoorzitting afvuurden.

Toch blijft Bernanke’s Europese evenknie Jean-Claude Trichet mijn favoriete centrale bankier. Met de renteverhoging die de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) in juli 2008 nog doorvoerde, onderschatte hij duidelijk de impact van de kredietcrisis op de reële economie. Maar Trichet zag in augustus 2007 als eerste de ernst van die kredietcrisis voor de markten in. En had dan ook inzicht genoeg om het beleid op korte tijd drastisch te versoepelen, zoals hij nu inzicht genoeg heeft om op kousenvoeten richting exit te wandelen met een heel subtiele verstrakking van het beleid.

Té subtiel. Want niet alleen Option of Punch blinken uit in mistige communicatie. Dat geldt ook voor Trichet. De ECB-voorzitter zorgde donderdag voor verwarring op de geldmarkten met de manier waarop hij het eerste stapje richting exit aankondigde. Pro memorie: op 15 december krijgen banken voor een derde en laatste keer de kans om en masse onbeperkt op twaalf maanden geld te lenen bij de ECB. In juni en september konden ze dat tegen een vaste rente, de basisrente van 1 procent. Nu schakelt Frankfurt over naar de gemiddelde basisrente over 2010. En aangezien de meeste economen in de tweede helft van 2010 een renteverhoging verwachten, zal dat tarief hoger zijn dan 1 procent.

‘We pleitten al in september voor zo'n stap, die steek houdt’, schrijft Erik Nielsen, hoofdeconoom van Goldman Sachs. ‘Maar wat een zootje maakten ze van de communicatie, door (doelbewust?) verwarring te zaaien’. Trichet zei op de persconferentie dat de aanbesteding op 12 maanden in december tegen een ‘vast’ tarief zou gebeuren. Waarop iedereen er logischerwijs van uit ging dat ‘vast’ tegen ‘een vast tarief van 1 procent’ betekende en Europese banken dus de facto nog geheel 2010 over geld tegen een bodemtarief van 1 procent konden beschikken. Niet dus. Kort daarna bleek dat ‘vast' eigenlijk ‘vast gekoppeld aan een variabel iets’ betekent.

Eenzelfde verwarring over de eerste aanbestedingen in 2010. Zullen de Europese centrale bankiers die voeren tegen een ‘vast tarief’ in de ‘klassieke’ betekenis (vast dus), of vast in de nieuwe betekenis (vlottend dus), of hebben ze nog niet beslist? ‘Ik weet niet langer wat vast betekent’, zucht Nielsen. Als de meest vooraanstaande ECB-watcher geen houvast meer vindt in de communicatie van de ECB, dan is er in Frankfurt duidelijk werk aan de winkel.