Papier hier!

Beleggers hebben er weer zin in. Neem de bedrijfsobligatie van Nyrstar. De zinkspecialist kondigde dinsdagavond de uitgifte ervan aan en hoopte 100 miljoen euro op te halen. De looptijd van de emissie liep van 24 maart tot 7 april, ‘behoudens vervroegde afsluiting’. De stormloop was indrukwekkend. ‘Nog voor de intekenperiode begon, waren er voor 1 miljard orders’, klonk het in een marktenzaal. Nyrstar sloot de intekenperiode af op 25 maart, met de teller op 225 miljoen. Dat was al ruim het dubbele van de beoogde som en zelfs een oorlogskas heeft zijn grenzen. Door de massale vraag bleven heel wat beleggers met lege handen achter.

Dat bezorgde kleine beleggers zure oprispingen. Een greep uit de commentaren op onze site. ‘Spijtig dat de kleine belegger altijd te laat komt. Ik heb de dag nadien besteld bij drie à vier banken en dat zonder resultaat. Ik heb niets??’ Of: ‘Heb om 9.30 uur eerste dag naar mijn bank gebeld. De dag erop hebben ze me gezegd dat ze niet konden kopen. Naar wie gaan de obligaties dan?’ Over het aandeel: ‘Heb ooit de tip Nyrstar gekregen tijdens een looptraining, heb tegen 3,55 gekocht. Nu 11,09 en heb een goed gevoel op langere termijn.’

Die drang om toch maar papier te bemachtigen, doet denken aan de late jaren 90. Toen stonden beursintroducties te boek als ‘flipo’s’ (free lunch with ipo’s) en maakten Belgen er een sport van bij drie of vier banken tegelijk pakweg 501 stuks te bestellen, in de hoop na de verdeelsleutel bij overintekening toch een 50-tal stuks te bemachtigen.

Ook al heeft Nyrstar onder een nieuw management een lange weg afgelegd, toch is de stormloop op Nyrstar-papier verbazend. Kort geleden was de naam van het verguisde Nyrstar in beleggerskringen uitspreken zo veel als vloeken in de kerk. Natuurlijk oogt de geafficheerde coupon van bruto 5,5 procent in tijden van nulrentes aantrekkelijk. Maar beleggers moeten nu wel 1.018,2 euro storten voor elke 1.000 euro die ze op 9 april 2015 terugkrijgen. Trek daar de roerende voorheffing op de coupon af, en het nettojaarrendement oog met 4,4 procent niet royaal.

Nyrstar is niet de enige naam waar beleggers storm voor lopen. AB InBev haalde met sprekend gemak weer 3,2 miljard dollar op. En de Nederlandse vastgoedgroep Corio had donderdag na één dag een kapitaalverhoging van 600 miljoen euro beklonken, bedoeld om de overname van een pak Duitse winkelcentra te financieren.

Wat een contrast met de pantomine die Europese politici donderdag moesten opvoeren om een noodplan voor de Griekse schatkist uit te dokteren. Griekenland kan zich beter omvormen tot de nv Hellas, een beursnotering aanvragen en dan nog eens bij beleggers aankloppen.

Zoek de zandkorrel

Ook dat opinieverhaal van Niall Ferguson gelezen in De Tijd van vorige week?Het is de moeite. Ik heb al een poosje een boontje voor die Ferguson. De man slaagt er steevast in de huidige financieeleconomische of geopolitieke woelingen met de panoramablik van een echte historicus te overschouwen.Zo voorspelt Ferguson al jaren de ineenstorting van het Amerikaanse imperium. Enkele jaren geleden vergeleek hij het huidige Amerikamet de nadagen van het Romeinse rijk. Deze keer trok hij de parallel met de Sovjet-Unie, die in de jaren 80 in een verbazend korte tijd implodeerde.

Bovendien gebruikt Ferguson van die heerlijk geleerde termen. ‘Imperia gedragen zich als complexe adaptieve systemen’, schreef hij. Ik had er natuurlijk geen idee van wat dat betekende, ‘complexe adaptieve systemen’, maar wat klinkt dat mooi.Het heeft te maken met de capaciteit om te evolueren, blijkt na wat gegoogel. De mens, bijvoorbeeld, is het voorlopige eindproduct van een complex adaptief systeem. Voorts draagt elk product de kiemen van zijn eigen ondergang in zich. Het is maar dat u het weet.

Helaas weet niemand wanneer en hoe het onheil zal toeslaan. Bezie het als een gigantische termietenheuvel die kan worden verwoest door een op een fatale plaats losgeraakt zandkorreltje. De vraag is: welk zandkorreltje? Moesten we dat weten, we zouden het vastlijmen met de beste superlijm. Sommige risicovolle zandkorreltjes van de termietenhoop VS zijn wel degelijk te lokaliseren. Het gigantische begrotingstekort is er alvast een. Ferguson gaf vorige week mee hoe, in theorie, zo’n korrel het Amerikaanse gevaarte onderuit zal halen. Stelt u zich eens voor dat Moody’s of S&P op een nieuwsarme dag ernstige vragen stelt over de opperste kredietwaardigheid AAA. Als de pers daar opspringt en vette koppen maakt, à la ‘Economische reus op lemen voeten’, dan zou het volk zijn vertrouwen verliezen. De buitenlandse beleggers ook. De dollar zou fors beginnen te zakken.Wall Street ook. Enzovoort. Enzoverder.

U gelooft niet in zandkorrels? Hoe kwam de recente wereldwijde financiële en economische crisis tot stand, denkt u? Door hebzucht, ja. En door een banale voetnoot in de wereldgeschiedenis: armoedige huiseigenaars in sommige Amerikaanse uithoeken konden hun leningen niet meer betalen. Een zandkorreltje. Het concept is telkens hetzelfde. Er is een overdrijving, een beginnende zeepbel. Elke zeepbel barst uiteindelijk, maar niemand weet op voorhand wanneer. De mens wil mee profiteren en blaast hem verder op, zelfs al beseft hij dat de bel ooit zal uiteenspatten. Hij kijkt koppig omhoog en weigert te zien dat er niets meer onder zijn voeten ligt. Of hij denkt dat hij tijdig weg kan komen.

De Nobelprijswinnaar Vernon Smith deed heel wat experimenten rond zeepbellen. Zijn bevindingen zijn niet erg flatterend voor het mensenras: als er geld mee gemoeid is, zal de hebzucht van eender welke groep tot prijsoverdrijvingen leiden. Concreet gaf Smith zijn testpubliek een deel cash en een deel aandelen, waarvan iedereen perfect de toekomstige dividendenstroom en dus de fundamentele waarde kende. En of het nu ging om leden van een dansschool, burgerlijk ingenieurs of ervaren beurshandelaren, elke groep die intern aan het handelen ging, duwde de aandelenprijs tot ver boven die billijke waarde. Waarom toch? Omdat in de heetste momenten de handelaars de fundamentele waarde uit het oog verloren. Iedereen focuste op het gedrag van de ander. ‘Als die het aandeel tegen die prijs koopt, dan moét die daar een reden voor hebben. Dus koop ik ook’, u kent dat wel.

Niet elke zeepbel heeft grote gevolgen.De dotcom bubbel van tien jaar geleden had nauwelijks een economische impact, ook al ging zo’n 10.000 miljard euro beurswaarde in rook op. De beleggers betaalden immers zelf het gelag. De recente huizencrisis was veel ernstiger omdat veel meer geleend geld verloren ging en dus veel meer mensen het slachtoffer werden. En wat als de VS zelf een zeepbel blijken, zoals Ferguson vreest? Brrrr. Zowat de hele wereld, de Chinezen voorop, kopen massaal de VS via overheidsobligaties. Ik hoop van harte dat we die uiteenspatting niet hoeven mee te maken.

Colruyt van Lembeke

Soms kan beleggen echt eenvoudig zijn. Tenminste voor die beleggers die een aandeel zoeken dat ze pakweg op hun 20ste kunnen kopen en vervolgens tot hun pensioen ergens in een lade stoppen. De ‘buy & hold’-belegger zeg maar. Die bedreigde beleggerssoort die geregeld zijn eigen doodsberichten in de financiële pagina’s moet lezen. We durven echter, geheel naïef, hopen dat te midden van alle speculatieve koorts wereldwijd toch nog een vijftal van die ultralangetermijnbeleggers overblijven.

Op die lange termijn zijn verrassend veel van de best renderende beleggingen bedrijven waar families de plak zwaaien. Maakt niet uit of ze Buffett, Colruyt, Boël, Janssen, Solvay of Bekaert heten. Dankzij die familiale verankering gaat de langetermijnstrategie tussen alle modetrends in de beurswereld nooit verloren. En worden strategische beslissingen minutieus gewikt en gewogen.

De families boven Solvay lieten zich voor de verkoop van de farmatak allerminst door ‘de markt’ opjagen en zullen evenmin overhaast te werk gaan bij de besteding van de berg cash. En de reputatie van Colruyt als de zowat meest bewonderde supermarktketen van Europa is intussen genoegzaam bekend. Sinds de beursgang begin 1977 leverde de groep de aandeelhouders van het eerste uur een rendement, inclusief nettodividenden, van 16.265,1 procent op. Goed voor een spectaculaire gemiddelde jaarlijkse return van 16,7 procent. Niemand doet beter. Of toch?

Wat ‘number crunchen’ levert een verrassend resultaat op. De Brusselse beurs herbergt nog een familiebedrijf met een trackrecord om u tegen te zeggen. En wel in het landelijke Lembeke, diep in het Meetjesland. De familie Boone trok met de koekjesbakker eind 1988 - toen nog als Corona-Lotus - naar de beurs.

Dik 22 jaar later legt Lotus een indrukwekkend beursparcours voor, met een rendement van 1.220,7 procent inclusief nettodividenden. Oftewel 18,8 procent per jaar. Dus klopt de Lembeekse Colruyt de Halse versie, zij het over een kortere periode. Opmerkelijk is wel dat de beurscarrière er een in twee snelheden was. Op een euforische start na - ‘De beurskoers verbaast ons ook. Wij vinden die te hoog’, waarschuwde Karel Boone in 1989 zelfs letterlijk - was de koekjesbakker tot eind 2003 niet echt een gouden belegging met een gemiddeld jaarlijkse rendement van 5,9 procent. De ‘turbo’ kwam er echter in de periode vanaf 2004: een uitgekiende merkenstrategie en slimme overnames leverden een jaarlijkse return van 36 procent op.

Uitgekiend is ook de herstructurering van het familiaal aandeelhouderschap die Lotus deze week ontvouwde. Een deal waar je al een stevige rekenmachine voor nodig hebt. En vooral een deal die een deel van de intussen uitgebreide familie toelaat zijn aandelen op termijn vlotter te verkopen, zonder dat de rest van de familie de controle uit handen moet geven. En dus zonder dat het Meetjesland zich veel moet aantrekken van de modegrillen op die verre Brusselse beurs.

Room 101

Ik heb niet zo lang geleden, voor de 17de keer ongeveer, ‘1984’ van George Orwell gelezen. Een waarlijk onverslijtbare klassieker. In ‘1984’ is Room 101 de martelkamer van het ministerie van Liefde, waar de ambtenaren van de totalitaire staat hun lijdend voorwerp aan hun ergste nachtmerrie onderwerpen. Voor IJsland was Hotel 101 twee jaar geleden hun Room 101. Hotel 101 is het hipste hotel van Reykjavik en dus van IJsland. In januari 2008 streek de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns er even neer, met een paar blitse hefboomfondsbeheerders op sleeptouw. Op die mythische bijeenkomst overliep Bear samen met de hedgies de mogelijkheden om maximaal tegen de ‘bizarre’ IJslandse economie te speculeren.

Voor IJslanders is Hotel 101, vol Scandinavische ‘minimalist chic’ design, intussen die mythische plek waar speculanten de ondergang van het land ‘plotten’. De moegetergde eilandbewoners hebben één troost: hun economie bleef in 2008 nog iets langer overeind dan het duivelse Bear Stearns, dat al in maart via een ‘shotgun wedding’ met JPMorgan van de ondergang gered moest worden.

Speculerende hefboomfondsen hebben duidelijk een voorkeur voor prominente hotels als rendez-vousplek om hun ‘landenaanvallen’ te plotten. Uiteraard komt bij zo’n samenzweringstheorie Goldman Sachs altijd wel ergens om de hoek kijken. Wat zouden marktenblogs of -columns zijn zonder die onuitputtelijke bron van inspiratie? Zeggen dat beleggers, media en politici het beurshuis mythische krachten toedichten, is een understatement aan het worden.

Gisteren ging Financial Times nog eens voluit. Volgens de zakenkrant was Goldman op 28 januari de gastheer voor tien prominente klanten - een soort ramptoeristen zeg maar - in Grande Bretagne, het beroemdste hotel van Athene (zie foto). Bij een ‘rooftop diner’ met panoramisch zicht op de Akropolis ‘mijmerde’ Goldman Sachs samen met de verzamelde bankiers, hefboomfonds- en vermogensbeheerders over de toekomst van de Griekse economie - en hoe ze daar munt uit konden slaan. Bij de hedgies was ook Paulson & Co van John Paulson, de notoire baissespeculant die in 2007 als een van de eerste short ging op de Amerikaanse huizenmarkt.

Soit, een anekdote die alle wilde verhalen over de dubbele rol van Goldman Sachs als adviseur voor en speculant tegen Griekenland alleen maar voort zal voeden. Goldman Sachs publiceerde deze week zijn jaarverslag, waarin het traditioneel de risicofactoren oplijst waar aandeelhouders rekening mee moeten houden. Het mag geen toeval zijn dat daar voor het eerst ook expliciet ‘negatieve publiciteit’ in voorkomt.

Backdraft Ben

Big Bald Ben, de bedaarde en bebaarde Bernanke, is als voorzitter van het Amerikaanse systeem van centrale banken de belangrijkste stuurman van de wereldeconomie. En net die kapitein van de financieel-economische supertanker is het noorden kwijt. Van een griezelige vaststelling gesproken.

Het goede nieuws is dat het niet ’s werelds financiële topexperts zijn die deze vaststelling deden. Integendeel. Ze komt van een rustig meisje uit een slaperig stukje Vlaanderen dat enkel het nieuws haalt als treinen botsen of als een tot op de draad versleten flikkentypetje op zondagavond de passiemoord van de week opheldert. Het slechte nieuws is dat dat meisje een geoefend menswatcher is.

Ik watchte woensdag de mens Bernanke op een hoorzitting met Amerikaanse parlementsleden. Hij las beschaafd zijn toespraak voor en beantwoordde met een engelengeduld de soms bizarre en nu en dan ronduit onnozele vragen van de verkozenen des volks. Uiterlijk onbewogen was hij. Maar je hoeft geen psycholoog te zijn om te zien dat de mens Bernanke aan het lijden was.

De tijden zijn dan ook extreem moeilijk voor arme Ben. Tot pakweg zes maanden geleden kon hij zich uitleven in zijn rol van superpompier: de grootste crisismanager van de wereld. Applaus: Bernanke vermeed het armageddon. Vandaag vragen velen zich af waarom die crisis nog altijd niet opgelost is. En waren die paardenmiddelen van Ben & co eigenlijk nodig? Ondank is ’s werelds loon.

Erger is dat Bernanke oprecht niet weet welke richting de Amerikaanse economie uitgaat. Ik heb zelden een speech van hem gelezen (ze zijn te lezen op www.federalreserve.gov) die zo duchtig tegelijk warm en koud blaast. Warm: de burger consumeert stilaan meer. Koud: de bouwsector zit nog steeds diep in de put. Warm: het inflatiespook maakt nog geen comeback. Koud: de arbeidsmarkt zal nog een poos in crisis blijven. Warm: de bedrijven investeren weer meer in IT en materiaal. Koud: de banken verlenen te weinig kredieten en de bedrijven vragen er te weinig. En dat gaat zo maar door. De conclusie is dan ook een non-conclusie: Ben zal de economische megazuurstofkuur voor een ‘verlengde periode’ aanhouden.

Is dit onze kapitein die ons voorbij klippen, rotsen en ijsbergen moet navigeren? Het doet me denken aan de rampenfilm ‘Backdraft’ die ik als prille tiener zag. Een backdraft is een onverwachte ontploffing van een brand wegens een teveel aan zuurstof die aan de vlammen wordt toegevoegd. Ervaren brandweerlui kennen en vrezen dat gevaar van extra zuurstof in een explosieve omgeving. Zelfs superpompiers zijn er bang van.