De spijtprijs

‘De beurs loopt leeg’, sakkerde een collega deze week. ‘Zo weinig mensen kopen nog aandelen. Ze schaffen zich liever staatsobligaties aan, hoewel die praktisch niets opbrengen.’ Zeker wat dat laatste betreft, heeft hij overschot van gelijk. De rente op Belgische tienjarige staatsobligaties dook afgelopen maandag even onder 3 procent. De marktenredactie becijferde dat een Bel20-mandje sinds deze week een hoger dividendrendement oplevert dan de staatsrente. Veel bedrijven zitten bovendien op een berg cash. Hun financiële situatie is benijdenswaardiger dan die van Vadertje Staat.

Volgens drie vorsers*, van wie twee gespecialiseerd zijn in experimentele economie en de derde zich toelegt op hersenonderzoek, heeft het allemaal te maken met spijt. Vrij vertaald heeft de financiële crisis en de beursval van 2008 veel beleggers spijt doen krijgen van hun keuze voor aandelen . ‘Er volgt spijt als blijkt dat een andere keuze beter was geweest, en vreugde als dat niet zo is’, schrijft het drietal. ‘Maar dat geldt enkel als mensen weten wat het alternatief wel of niet heeft opgebracht.’

Ondertussen is algemeen bekend dat obligaties de jongste tien jaar meer hebben opgebracht dan aandelen. Beleggers weten dus wat ze de voorbije tien jaar gemist of gewonnen hebben als ze hun portefeuille met aandelen dan wel met obligaties hebben gestoffeerd.

Het onderzoek wordt pas echt interessant als de wetenschappers nagaan hoe hun proefkonijnen (studenten, maar de parallellen met beleggers zijn duidelijk) reageren als ze door een keuze te maken een mee- of tegenvaller incasseren op hun startbedrag, en dan moeten beslissen of ze wat overblijft vroeger of later te gelde willen maken. Maar er schuilt een adder onder het gras. Snel cashen kost een bepaald percentage van het kapitaal. Wachten tot de termijn afloopt, levert het volledige bedrag op. Wat blijkt? Blije beleggers, zij die de juiste keuze gemaakt hebben, zijn minder bereid een korting toe te staan dan beleggers die spijt hebben van hun keuze.

De wetenschappers verklaren dit fenomeen als volgt: ‘Het gevoel van spijt opent de deur naar pessimistische gedachten, waardoor de impact van negatieve gebeurtenissen in de toekomst overdreven wordt.’ Dat komt dus neer op ‘take the money and run’, nu het nog kan. Euforische beleggers zien op hun beurt alles door een roze bril en hebben daardoor veel minder haast.

Een andere mogelijke verklaring is dat zij die spijt voelen, dat zo snel mogelijk willen compenseren door het resterende geld op te strijken. De blije beleggers proberen dan weer het positieve gevoel zo lang mogelijk te rekken door hun winstneming uit te stellen.

L. Raeva, L. Mittone en J. Schwarzbach - Regret Now, Take it Now: on the Role of Experienced Regret on Intertemporal Choice - 2010.