Het schaduwcomité

Laat ik nog eens over mijn nerdy trekjes beginnen, beste lezer. En toegeven dat ik dinsdagavond geen seconde gezien heb van de 4-4 score van onze Rode Duivels. Nee, ik was die avond te druk bezig de fascinerende trans-Atlantische kloof tussen de Europese en Amerikaanse centrale bankiers op te meten.

We weten dat we op Axel Weber, als Bundesbank-voorzitter een van de strengste én invloedrijkste bestuurders van de Europese Centrale Bank (ECB), kunnen rekenen om een kat een kat te noemen. Weber was in het fijne kader van de Union League Club van New York eregast van het ‘Shadow Open Market Committee’.

Weber was er welkom als ‘inflatiehavik’, een centrale bankier die inflatiebestrijding boven alles zet. Het schaduwcomité is een groep Amerikaanse economen die het openmarktcomité van de Fed (FOMC) met argusogen volgt. Sinds 1973. Toen zagen de economen met lede ogen hoe Washington de inflatie liet ontsporen. President Richard Nixon had twee jaar eerder het Bretton Woods-wisselkoersanker afgeschaft en dacht inflatie te kunnen bestrijden met prijscontroles.

Toenmalig Fed-voorzitter Arthur Burns verleende Nixon hand- en-spandiensten met de uitvinding van ‘kerninflatie’. Vrij vertaald: ‘alles wat te sterk in prijs stijgt, niet-essentiële zaken als voeding en brandstof bijvoorbeeld, halen we uit de indexkorf en negeren we’.

Het schaduwcomité vindt het gros van de Amerikaanse centrale bankiers sindsdien watjes, om het zacht uit te drukken. Op Paul Volcker na natuurlijk. Omdat huidig Fed-voorzitter Ben Bernanke en - godbetert - diens voorganger Alan Greenspan niet ongenadig op de controle van de geldhoeveelheid focussen om de inflatie onder de knoet te houden. Een van de respectabele leden van het schaduwcomité is Anna Schwartz, de bijna 95-jarige NBER-econome die met Milton Friedman de basis legde voor het monetarisme.

Een watje kan je Weber niet noemen. De Duitser was van bij de start kritisch over de obligatie-inkopen van de ECB, in mei. En hij is vijf maanden later niet milder, integendeel. Volgens de Bundesbank-topman werken die inkopen niet. Weber vindt ze gevaarlijk omdat ze de grens tussen monetair beleid en begrotingsbeleid vervagen. Ze kunnen volgens hem dus maar beter zo snel mogelijk afgevoerd worden.

Weber is wel ‘buiten categorie’ de strengste bestuurder van de ECB en een notoire moppersmurf, maar hij staat met zijn visie lang niet alleen in Frankfurt. De Italiaanse ECB-directeur, Lorenzo Bini Smaghi, deelt zijn mening. Vorige vrijdag stuurde de Italiaan tijdens een toespraak voor het gezaghebbende Peterson Institute in Washington een gelijkaardige boodschap uit: ‘Leg mij eens uit waar precies het probleem zit als het monetair beleid gescheiden blijft van begrotingsbeleid en niet gemanipuleerd kan worden door de fiscus om begrotingsproblemen op te lossen. (...) Het is de beste manier om te verzekeren dat begrotingsproblemen worden opgelost op een democratische manier en niet via muntmanipulatie, die verborgen herverdeeleffecten heeft op de bevolking.’

Terwijl Weber sprak, onderstreepten de notulen van de vorige bijeenkomst van de Fed op 21 september nog eens dat die muntmanipulatie is wat zijn Amerikaanse collega’s nauwelijks verholen nastreven. Zij gooien alles in de strijd om via forse geldcreatie en een stevige scheut inflatie de reële schuldenlast uit te hollen. Op 3 november hervat de Fed een ‘tapijtbombardement’ van obligatie-inkopen. Waarschijnlijk koopt het openmarktcomité maandelijks voor 50 à 100 miljard dollar obligaties in. Om waarschijnlijk pas te eindigen als de teller op 1.000 miljard dollar staat. En de Fed met een balans van dik 3.000 miljard dollar BlackRock inhaalt als ‘grootste vermogensbeheerder ter wereld’.

Vergelijk dat met het relatieve ‘precisiebombardement’ van de ECB sinds mei. Die kocht voor 63 miljard euro obligaties in vijf maanden tijd, het gros bovendien tijdens de eerste paar weken. Dat totaalbedrag, dat als we Weber mogen geloven niet meer veel zal stijgen, is ruwweg het bedrag dat de Fed elke maand wil inslaan. Een grote kloof, inderdaad.

shadowfed.org